Sửa đồng bộ 4 Luật lĩnh vực Công Thương: Hoàn thiện thể chế để thị trường vận hành thông suốt, minh bạch

Bộ Công Thương được giao chủ trì, xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Trong bối cảnh đất nước chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới, thời gian qua, Bộ Chính trị đã ban hành các Nghị quyết trụ cột, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế, Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân để tạo sự phát triển đột phá cho đất nước. Các nghị quyết này tạo thành một hệ thống đồng bộ, tập trung vào các lĩnh vực cốt lõi như thể chế, công nghệ và các thành phần kinh tế để đưa Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển hùng cường.

Ngày 26/9/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 105/2025/UBTVQH15 về Chương trình lập pháp năm 2026, trong đó đưa Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vào chương trình trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026).

Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng

Thực hiện Chương trình lập pháp năm 2026, Bộ Công Thương chủ trì xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Dự án Luật).

Tại Tờ trình gửi Chính phủ, Bộ Công Thương nêu rõ, Dự án Luật được xây dựng nhằm thực hiện đầy đủ chủ trương, chính sách tại Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/04/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Hội nghị lần thứ 11 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Đồng thời, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.

Dự án Luật được xây dựng dựa trên quan điểm thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng và pháp luật về phân cấp, phân quyền theo Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/04/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Hội nghị lần thứ 11 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” do quy định của pháp luật tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất và tính khả thi của hệ thống pháp luật; phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Bên cạnh đó, đổi mới mạnh mẽ quy trình, thủ tục hành chính theo hướng cắt giảm tối đa thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường trách nhiệm của các cấp, các ngành, các đơn vị.

Việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật trong lĩnh vực thương mại, cạnh tranh, quản lý ngoại thương và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, sự tiếp cận bình đẳng của mọi tổ chức, cá nhân đối với các cơ hội tham gia hoạt động thương mại và phát triển kinh tế, góp phần thúc đẩy môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, tạo điều kiện cho các chủ thể thuộc mọi thành phần kinh tế, bao gồm cả các tổ chức, cá nhân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Cạnh tranh và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tháng 6/2026 (Ảnh: Thy Thảo)

Theo đó, thực hiện phân công của Chính phủ, Bộ Công Thương đã triển khai đầy đủ các trình tự, thủ tục xây dựng Dự án Luật theo quy định; tổ chức lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương, cơ quan liên quan, chuyên gia, nhà khoa học và phối hợp với Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội tổ chức tham vấn chính sách. Trên cơ sở các ý kiến góp ý, Bộ Công Thương đã nghiên cứu, tiếp thu, giải trình và hoàn thiện hồ sơ chính sách.

Sau khi Bộ Tư pháp thẩm định hồ sơ chính sách, Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan làm rõ, thống nhất một số nội dung theo chỉ đạo của Chính phủ và hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ. Ngày 01/6/2026, Chính phủ thông qua hồ sơ chính sách tại Nghị quyết số 141/NQ-CP.

Yêu cầu cấp thiết bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật

Dự thảo Luật gồm 06 điều, sửa đổi trực tiếp 04 luật và quy định về hiệu lực, chuyển tiếp. Về tổng thể, tại dự án Luật sửa đổi 04 Luật lần này, Chính phủ đã đề xuất (i) bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; (ii) phân cấp, phân quyền 10 nội dung; (iii) tháo gỡ, hoàn thiện 31 nội dung khó khăn, vướng mắc của quy định pháp luật.

Cụ thể, đối với Luật Thương mại, bãi bỏ 03 nhóm điều kiện kinh doanh; bãi bỏ 04 thủ tục hành chính; tiếp tục phân cấp thẩm quyền 01 thủ tục hành chính. Đồng thời, dự thảo cũng sửa đổi, bãi bỏ 03 nội dung còn mâu thuẫn, chồng chéo, không phù hợp trong thực tiễn hoặc tiềm ẩn vướng mắc, cản trở sự phát triển.

Đối với Luật Thương mại, Dự thảo bổ sung, làm rõ khái niệm “hàng giả”; sửa quy định về Nhà nước thực hiện độc quyền có thời hạn đối với một số hàng hóa, dịch vụ; lược bỏ một số quy định về hợp đồng, hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh để tránh chồng chéo với Bộ luật Dân sự và Luật Đầu tư (Ảnh: DMS)

Đối với Luật Cạnh tranh, dự thảo Luật đơn giản hóa mạnh mẽ 02 thủ tục hành chính; hoàn thiện 03 nội dung hướng đến hoàn thiện các quy định nhằm đảm bảo duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, xử lý nghiêm các hành vi phản cạnh tranh trong nền kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới.

Đối với Luật Quản lý ngoại thương, bãi bỏ 02 thủ tục hành chính; đơn giản hóa 09 thủ tục, nhóm thủ tục; thực hiện 05 nội dung phân cấp, phân quyền; sửa đổi, hoàn thiện 04 nội dung để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc thực tiễn của doanh nghiệp, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam khi thực hiện hoạt động ngoại thương.

Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, 04 nội dung phân quyền, phân cấp; hoàn thiện 01 nội dung quy định để bảo đảm thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền và quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan cần được rà soát, sửa đổi, bổ sung để bảo đảm hiệu lực thi hành đồng bộ từ ngày 01/3/2027. Do đó, việc xây dựng và hoàn thiện dự án Luật trong năm 2026 là yêu cầu cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật trước mốc thời gian này.