Bảo đảm ưu đãi đầu tư du lịch gắn với hiệu quả và phát triển bền vững

Sáng 11/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch.

Chuyển mạnh từ đánh giá điều kiện đầu vào sang đánh giá hiệu quả đầu ra của dự án

Cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết, tuy nhiên đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn thành phố Đồng Nai) cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy ưu đãi cho dự án đầu tư sang tư duy phát triển sản phẩm, dịch vụ và hệ sinh thái du lịch; không chỉ thu hút những dự án lớn mà quan trọng hơn là tạo ra những sản phẩm có giá trị lớn, phát huy lợi thế của từng địa phương và vai trò của những người trực tiếp làm du lịch.

Từ cách tiếp cận này, đại biểu đề nghị cần thiết kế chính sách ưu đãi, hỗ trợ phù hợp với tính chất, quy mô, hiệu quả và mức độ đóng góp của từng dự án, thay vì phân chia cứng thành nhiều nhóm. Đồng thời, cần làm rõ phạm vi ưu đãi đối với dự án có nhiều hợp phần, nhất là dự án du lịch kết hợp kinh doanh bất động sản, bảo đảm ưu đãi dành cho hoạt động du lịch thực chất.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) cho rằng, chính sách ưu đãi trong dự thảo Nghị quyết hiện chủ yếu dựa vào quy mô vốn đầu tư, diện tích và tính chất dự án, trong khi chưa gắn chặt với hiệu quả kinh tế-xã hội. Điều này có thể dẫn đến tình trạng ưu đãi lớn cho nhà đầu tư nhưng giá trị đóng góp thực chất cho địa phương, đất nước lại không tương xứng.

Từ thực tế này, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị chuyển mạnh từ đánh giá điều kiện đầu vào sang đánh giá hiệu quả đầu ra của dự án.

Các tiêu chí cần được bổ sung gồm: Số lượt khách thực tế thu hút hằng năm; doanh thu và mức đóng góp ngân sách; số lượng việc làm ổn định, có chất lượng; tỷ lệ lao động tại chỗ; mức độ liên kết, tiêu thụ sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp, người dân địa phương; hiệu quả sử dụng đất; cam kết bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Đặc biệt, cần có cơ chế hậu kiểm, đánh giá định kỳ và thu hồi hoặc điều chỉnh ưu đãi đối với những dự án không thực hiện đúng cam kết, chậm đưa dự án vào khai thác hoặc không đạt tiêu chuẩn, hiệu quả đã đăng ký mà không có lý do chính đáng.

“Ưu đãi đầu tư du lịch không nên được xem là phần thưởng cho quy mô vốn mà phải là sự ghi nhận đối với những giá trị mà dự án tạo ra cho nền kinh tế và cộng đồng”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu Vừ A Bằng (Đoàn Điện Biên) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Về nguồn lực thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, đại biểu Vừ A Bằng (Đoàn Điện Biên) cho rằng, đối với các tỉnh miền núi có nguồn thu thấp, chưa tự cân đối được ngân sách, nếu chỉ trông vào nguồn lực địa phương thì khả năng triển khai các chính sách này là khó khả thi, có thể dẫn đến chênh lệch đáng kể về khả năng thụ hưởng chính sách giữa các địa phương.

Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung tại Điều 12 nguyên tắc ưu tiên ngân sách Trung ương hỗ trợ các tỉnh chưa tự cân đối được ngân sách để thực hiện các chính sách này. Đồng thời, giao Chính phủ quy định về tiêu chí phân bổ, tỷ lệ hỗ trợ, danh mục công trình hạ tầng thiết yếu và các cơ chế lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, bảo đảm không chồng chéo, không trùng lặp nhiệm vụ chi.

Mở rộng không gian kinh tế du lịch ban đêm, phát triển mô hình mới

Góp ý về quy định phát triển sản phẩm du lịch, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, đại biểu Trịnh Xuân An đề cập, thời gian qua kinh tế ban đêm, du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch kết hợp khám chữa bệnh, du lịch văn hóa, vui chơi giải trí đã được nói đến nhiều. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

Đặc biệt, Điều 9 đã cho phép thử nghiệm hoạt động 24/7, áp dụng thủ tục rút gọn, cấp phép một lần đối với một số hoạt động văn hóa, giải trí; đồng thời phân cấp cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định đề án thử nghiệm.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn thành phố Đồng Nai) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra, phạm vi thử nghiệm vẫn tương đối hẹp, chủ yếu tập trung vào một số tổ hợp biểu diễn nghệ thuật, trung tâm hòa nhạc, phố lễ hội và khu giải trí quy mô lớn.

Theo đại biểu, kinh tế ban đêm không chỉ là cho phép một số tổ hợp hoạt động 24/7, mà phải là cả một hệ sinh thái văn hóa, giải trí, ẩm thực, mua sắm, giao thông và các dịch vụ phục vụ du khách. Tương tự, du lịch kết hợp khám chữa bệnh cần có cơ chế liên kết giữa y tế, lưu trú, lữ hành; phát triển du lịch văn hóa phải gắn với công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, các chương trình nghệ thuật, lễ hội và sự kiện có sức hấp dẫn quốc tế.

Vì vậy, đại biểu đề nghị mở rộng khoản 1 Điều 9, cho phép thử nghiệm các không gian kinh tế du lịch ban đêm tích hợp nhiều hoạt động và những mô hình kinh doanh du lịch mới có giá trị gia tăng cao, với các điều kiện kiểm soát phù hợp.

Đồng thời, cần quan tâm hơn đến chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm du lịch, thay vì chỉ tập trung ưu đãi cho các dự án đầu tư lớn.

“Chính sách đặc thù cần ưu đãi cho giá trị được tạo ra, chứ không chỉ cho số vốn được bỏ vào; đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo của các địa phương và những người trực tiếp làm du lịch”, đại biểu nói.

Hoàn thiện cơ chế ưu đãi, hướng tới phát triển du lịch thực chất, bền vững

Phát biểu làm rõ thêm các ý kiến đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết theo hướng chỉ lựa chọn những vấn đề cấp bách, có tính đặc thù; một số chính sách mới sẽ được thực hiện thí điểm có thời hạn thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Về địa bàn áp dụng, Bộ trưởng khẳng định nghị quyết nhằm phát triển du lịch trên phạm vi cả nước, không chỉ dành cho một số địa bàn trọng điểm.

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu, giải trình các nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm. (Ảnh: DUY LINH)

Tiếp thu ý kiến đại biểu về điều kiện thực tế của các vùng, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu những khu vực có tiềm năng để bổ sung chính sách phù hợp.

Liên quan ý kiến đại biểu về việc bảo đảm người dân được hưởng lợi từ các dự án du lịch, Bộ trưởng cho biết dự thảo Nghị quyết xác định 5 tiêu chí đối với chính sách ưu đãi, hỗ trợ, gồm: loại hình, địa bàn, quy mô, hiệu quả kinh tế-xã hội và phát triển bền vững. Trong đó, hiệu quả kinh tế-xã hội và phát triển bền vững là hai tiêu chí quan trọng.

Bộ trưởng cũng cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu để thể chế hóa đầy đủ hơn các chính sách đối với những nhóm này khi sửa đổi Luật Du lịch, dự kiến trình Quốc hội năm 2027.

Về một số mô hình kinh doanh du lịch mới và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu theo hướng những mô hình đã và đang triển khai thì không cần phải đưa vào diện thử nghiệm.

Đối với kinh tế đêm, Bộ trưởng cho hay, dự thảo Nghị quyết chỉ thí điểm việc áp dụng mô hình hoạt động 24/7 do có ảnh hưởng đến đời sống người dân. Còn hoạt động kinh tế đêm đã được triển khai và đang thực hiện khá tốt, không thuộc phạm vi cần thử nghiệm.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết cơ quan soạn thảo cũng tiếp thu các ý kiến về bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong phát triển du lịch; bảo đảm người dân được hưởng lợi từ các dự án du lịch; đào tạo nhân lực chất lượng cao cho du lịch và xây dựng chính sách hỗ trợ toàn diện hơn cho du lịch.

Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát đồng bộ, kỹ lưỡng và bổ sung, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, bảo đảm chất lượng cao nhất trước khi được Quốc hội ban hành.