Tàu vũ trụ bí mật Trung Quốc liên tục tự thu hồi vệ tinh

Nhà vật lý thiên văn Jonathan McDowell công bố bản phân tích dựa trên dữ liệu theo dõi của Lực lượng Không gian Mỹ. Theo dữ liệu này, Shenlong đã đưa một vệ tinh nhỏ lên quỹ đạo, thu hồi nó, sau đó lại thả chính vệ tinh đó ra trước khi tiếp cận và thu hồi lần thứ hai.

Bức ảnh duy nhất được công bố về tàu vũ trụ của Trung Quốc được chụp khi nó đang ở trên quỹ đạo. (Ảnh: G.De Chiara và MAXAR)

Cụ thể, Shenlong được cho là đã phóng vệ tinh mang mã 2026-024H vào ngày 21/6. Đến khoảng ngày 12/7, phương tiện này tiếp cận và đưa vệ tinh trở lại, có thể bằng một cánh tay robot.

Cuối tháng 8, Shenlong tiếp tục thả chính vệ tinh này lần thứ hai rồi di chuyển ra xa vài nghìn km. Sau đó, tàu vũ trụ quay lại tiếp cận mục tiêu vào ngày 10/9 và hoàn tất việc thu hồi lần nữa vào ngày 13/9.

Trong quá trình này, hệ thống theo dõi của Mỹ từng ghi nhận trong thời gian ngắn một vật thể dường như là vệ tinh thứ hai. Tuy nhiên, McDowell cho rằng đây nhiều khả năng chỉ là một mục nhập bị trùng trong hệ thống theo dõi, thay vì một vệ tinh mới thực sự được phóng.

Shenlong vẫn là phương tiện đầy bí ẩn

Trung Quốc chưa công bố tên chính thức hay thông số kỹ thuật của phương tiện này. Tên gọi Shenlong, có nghĩa là "Rồng Thần", được các nhà theo dõi và những người quan tâm đến hoạt động không gian sử dụng dựa trên nhiều năm quan sát từ bên ngoài.

Bắc Kinh hầu như không công bố thông tin chi tiết về chương trình. Những gì được biết cho thấy phương tiện này được đưa lên quỹ đạo bằng tên lửa và sau đó hạ cánh trên đường băng, một cấu hình khiến nó thường được so sánh với X-37B của Mỹ.

Điểm đáng chú ý nằm ở hoạt động trên quỹ đạo. Shenlong không chỉ thực hiện nhiệm vụ bay độc lập mà còn nhiều lần tiếp cận, tương tác và thu hồi các vật thể khác.

Mô hình này cũng từng xuất hiện trong những nhiệm vụ trước.

Trong nhiệm vụ thứ hai, kéo dài từ tháng 8/2022 đến tháng 5/2023, các nhà quan sát đã phát hiện Shenlong triển khai rồi thu hồi một vật thể nhiều lần. Nhiệm vụ thứ ba, từ tháng 12/2023 đến tháng 9/2024, cũng ghi nhận chuỗi hoạt động tương tự.

Chuyến bay hiện tại bắt đầu ngày 6/2 khi Shenlong được phóng từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Jiuquan. Đến tháng 6, công ty theo dõi không gian LeoLabs phát hiện một vệ tinh mới được triển khai từ phương tiện này và nhận thấy hành vi của nó phù hợp với những gì Shenlong từng thực hiện trong các nhiệm vụ trước.

Khả năng tiếp cận vệ tinh khiến phương Tây chú ý

Việc một tàu vũ trụ liên tục tiếp cận, thu hồi và thả một vật thể khác trên quỹ đạo thuộc nhóm hoạt động mà các nhà phân tích thường gọi là tiếp cận và cận kề.

Đây là những kỹ năng có giá trị đối với các nhiệm vụ dân sự hoặc quân sự như kiểm tra, bảo dưỡng và xử lý vệ tinh. Một phương tiện có khả năng tiếp cận chính xác một vật thể đang bay trên quỹ đạo cũng có thể thực hiện các thao tác phức tạp hơn, chẳng hạn kiểm tra tình trạng hoặc thay đổi vị trí của vật thể.

Chính khả năng này cũng khiến Shenlong nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các nhà phân tích phương Tây. Về mặt lý thuyết, công nghệ tương tự có thể được sử dụng để tiếp cận, vô hiệu hóa hoặc chiếm giữ một vệ tinh của quốc gia khác mà không được phép.

Điều đó không đồng nghĩa những hoạt động được quan sát cho thấy Shenlong đang thực hiện các nhiệm vụ như vậy. Nhưng khả năng tiếp cận và thao tác với vật thể trên quỹ đạo khiến từng hoạt động của phương tiện này được theo dõi rất chặt chẽ.

Secure World Foundation từng lưu ý rằng trong các nhiệm vụ công khai, X-37B của Mỹ chưa được ghi nhận thực hiện hoạt động tiếp cận hoặc gặp gỡ một vật thể khác trên quỹ đạo.

X-37B cũng thường hoạt động ở độ cao thấp hơn phần lớn các vệ tinh đang hoạt động. Trong khi đó, việc Shenlong nhiều lần tiếp cận và thu hồi vật thể trên quỹ đạo đã trở thành một đặc điểm nổi bật trong các nhiệm vụ của phương tiện Trung Quốc.

Những hoạt động được quan sát cho đến nay chưa đủ để xác định chính xác mục đích quân sự của Shenlong. Việc phương tiện này lặp lại các thao tác phóng, tiếp cận và thu hồi vệ tinh cho thấy Trung Quốc đang tích lũy kinh nghiệm đáng kể trong một lĩnh vực ngày càng quan trọng của hoạt động không gian.