Báo động tình trạng 'kiệt sức' vì dùng quá nhiều công cụ AI

Theo một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Harvard Business Review, giới khoa học đã tìm ra bằng chứng về tình trạng gọi là “kiệt sức não bộ” – dạng mệt mỏi về nhận thức do phải quản lý quá nhiều công cụ AI gây ra.

Quản lý quá nhiều công cụ AI không tốt cho sức khỏe tâm thần - Ảnh: HBR Staff/Runstudio/Getty Images

Qua khảo sát 1.488 nhân sự toàn thời gian làm việc cho doanh nghiệp tại Mỹ, nhóm nghiên cứu từ công ty tư vấn Boston Consulting và Đại học California phát hiện ra rằng những người quản lý nhiều công cụ cùng lúc tiêu tốn nhiều nỗ lực tinh thần hơn, hứng chịu mệt mỏi tinh thần lớn hơn và có khả năng bị quá tải thông tin.

Trong số 1.488 người tham gia khảo sát có 48% là nam và 51% là nữ, khoảng 41% là nhân sự cấp cao. Họ làm việc ở nhiều ngành nghề, phụ trách vai trò khác nhau, được hỏi về số lượng công cụ mà bản thân sử dụng, loại công cụ, trải nghiệm lúc dùng chúng làm việc cũng như nhận thức và cảm xúc của họ.

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh sử dụng AI vốn có thể góp phần làm giảm kiệt sức bằng cách tự động hóa công việc thường nhật. Tình trạng “kiệt sức não bộ” chủ yếu xảy ra do “bội thực” công cụ AI, dẫn đến không thể suy nghĩ minh mẫn, khó tập trung, ra quyết định chậm hơn, đau đầu, đòi hỏi cần rời khỏi máy tính để hồi phục tinh thần.

Có mối quan hệ giữa số lượng công cụ AI sử dụng cùng lúc với năng suất làm việc. Khi lao động chỉ dùng 1 - 2 công cụ, năng suất tăng lên đáng kể. Dùng thêm 1 công cụ nữa thì năng suất lại tăng nhưng với mức độ thấp hơn. Từ 4 công cụ trở lên năng suất bắt đầu giảm. Não quá tải tích tụ mệt mỏi vì phải đưa ra quyết định, mắc sai sót nhỏ cộng thêm căng thẳng.

Năng suất bắt đầu giảm khi dùng từ 4 công cụ trở lên - Ảnh: Boston Consulting

Mức độ kiệt sức còn tùy thuộc vai trò công việc. Chỉ 6% người phụ trách công việc pháp lý gặp tình trạng “kiệt sức não bộ”, còn mức cao nhất là 26% ở người phụ trách công việc tiếp thị. Xếp sau tiếp thị, nhân sự, hành chính, kỹ thuật, tài chính và công nghệ thông tin cũng dễ mệt mỏi về nhận thức vì AI.

Một quản lý kỹ thuật cấp cao mô tả: “Tôi có công cụ giúp cân nhắc các quyết định kỹ thuật, một công cụ khác soạn thảo bản tóm tắt. Tôi cứ liên tục chuyển đổi qua lại giữa chúng, kiểm tra kỹ lưỡng từng chi tiết nhỏ. Nhưng thay vì làm việc nhanh hơn, đầu óc tôi bắt đầu cảm thấy rối bời. Không phải mệt mỏi về thể chất mà là quá tải. Cảm giác như có hơn hàng tá trang phải duyệt đang mở trong đầu, tất cả đều tranh giành sự chú ý. Tôi nhận thấy mình đọc lại những thứ giống nhau, nghi ngờ nhiều hơn bình thường và trở nên thiếu kiên nhẫn một cách kỳ lạ. Cuối cùng tôi thoát khỏi tình trạng đó nhờ nhận ra mình làm việc chăm chỉ hơn để quản lý các công cụ hơn là thực sự giải quyết vấn đề”.

Một giám đốc tài chính khác cũng chia sẻ: “Tôi liên tục trao đổi với AI để định hình các ý tưởng, tổng hợp dữ liệu, sắp xếp công việc. Tôi thậm chí chẳng biết liệu những gì mình tạo ra có ý nghĩa gì không”.

Cách giảm thiểu kiệt sức

Nhóm nghiên cứu tuyên bố phát hiện mới vừa là hồi chuông cảnh báo vừa đóng vai trò hướng dẫn, có thể giúp thiết kế nên quy trình làm việc dựa trên AI giảm thiểu tình trạng kiệt sức.

Đầu tiên hãy sử dụng trí tuệ nhân tạo tự động hóa hoàn toàn công việc lặp đi lặp lại hàng ngày, không cần mỗi ngày đều phải xem xét. Tiếp theo dành 30 - 60 phút đầu tiên trong ngày cho công việc sáng tạo hoặc quan trọng mà không cần sự hỗ trợ từ AI. Khi sử dụng, tránh quản lý nhiều hơn 3 công cụ AI cùng lúc.

Phía đội ngũ quản lý cũng có thể giúp đỡ. Nghiên cứu ghi nhận lao động được quản lý tích cực đào tạo về AI và giải đáp thắc mắc có mức độ mệt mỏi tinh thần giảm 15%.

Cẩm Bình