Bao giờ Hà Nội xét tuyển vào lớp 10?

Hà Nội đang nghiên cứu lộ trình đổi mới tuyển sinh vào lớp 10. Ảnh: Phạm Thảo

Trong đó, xét tuyển dựa trên kết quả học tập, rèn luyện là một hướng có thể được tính đến. Tuy nhiên, để chuyển từ thi tuyển sang xét tuyển, thành phố đang xây dựng kế hoạch, từng bước xây dựng căn cứ đánh giá đủ khách quan, tin cậy, thống nhất giữa các nhà trường.

Trước mắt, việc khảo sát chung một số khối lớp, môn học trong năm học 2026-2027 được xem là bước chuẩn bị, giúp hình thành mặt bằng đánh giá chung trước khi tính đến những thay đổi lớn hơn.

Quan trọng hơn là cách tổ chức kỳ thi

Tuyển sinh vào lớp 10 đang đứng trước những yêu cầu đổi mới, trong đó việc Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến về phương án thi hai môn toán, ngữ văn thay cho ba môn như những năm gần đây nhận được sự quan tâm. Với Hà Nội, nơi số lượng học sinh dự tuyển vào lớp 10 lớn, mỗi thay đổi về phương thức tuyển sinh đều tác động trực tiếp đến việc dạy và học ở bậc trung học cơ sở.

Bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chương Dương (phường Hồng Hà) cho rằng, việc bỏ môn thi thứ ba có thể nhằm giảm áp lực cho học sinh. Tuy nhiên, theo bà Vân Hồng, áp lực không chỉ xuất phát từ số lượng môn thi mà quan trọng hơn là cách tổ chức kỳ thi, bảo đảm công bằng và giúp học sinh hiểu rằng đây là kỳ thi quan trọng nhưng không phải “sống còn”.

Theo bà Nguyễn Thị Vân Hồng, mục tiêu của giáo dục trung học cơ sở là giáo dục toàn diện. Nếu chỉ chọn toán và ngữ văn làm hai môn thi, có thể hình thành tâm lý ngay từ lớp 6 rằng học sinh chỉ cần tập trung vào hai môn này và xem nhẹ các môn còn lại. Từ đó, ngay cả giáo viên các môn không thi cũng có thể chịu tác động về tâm lý, dẫn đến việc dạy học những môn này không được coi trọng đúng mức, ảnh hưởng đến mục tiêu giáo dục toàn diện.

Cũng theo bà Nguyễn Thị Vân Hồng, cách làm của Hà Nội từ trước đến nay là phù hợp, đó là toán và ngữ văn là hai môn cố định, còn môn thứ ba được lựa chọn trong số các môn học, công bố vào thời điểm hợp lý. Cách này vừa tạo điều kiện lựa chọn học sinh có ý thức, có tri thức vào các trường trung học phổ thông công lập, vừa giúp học sinh duy trì việc học đều các môn ở bậc trung học cơ sở.

Cũng nhìn nhận từ thực tế, bà Phạm Thị Mai, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Thuận An (xã Thuận An) cho rằng, cả phương án thi hai môn và ba môn đều có những ưu thế riêng. Nếu thi ba môn, học sinh sẽ chú ý hơn đến việc học toàn diện.

Trường hợp ba môn gồm toán, ngữ văn và tiếng Anh, học sinh sẽ quan tâm nhiều hơn đến tiếng Anh, qua đó tạo thuận lợi cho các nhà trường, đặc biệt ở khu vực nông thôn, trong việc khuyến khích học sinh học tiếng Anh, góp phần thực hiện hiệu quả định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai.

Trong khi đó, phương án thi hai môn có ưu thế là giúp học sinh giảm áp lực thi cử, có thêm điều kiện tập trung cho thể chất, nghệ thuật, giáo dục cảm xúc. Nhà trường cũng có thêm thời gian thực hiện các nhiệm vụ giáo dục khác. Vì vậy, sau khi lấy ý kiến rộng rãi, bà cho rằng tập thể giáo viên, học sinh và phụ huynh có thể lựa chọn được phương án phù hợp.

Trong khi đó, các phụ huynh học sinh cho rằng, dù thi tuyển hay xét tuyển, phương án tuyển sinh cần được công bố sớm, rõ ràng và ổn định để học sinh chủ động chuẩn bị; đồng thời mong muốn phương thức tuyển sinh bảo đảm công bằng, khách quan, hạn chế những thay đổi liên tục gây thêm áp lực cho học sinh cuối cấp.

Mục tiêu cuối cùng là giảm áp lực cho học sinh, bảo đảm công bằng và khách quan

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, Sở đã tham khảo ý kiến chuyên gia, các nhà trường cùng bộ phận chuyên môn để nghiên cứu, góp ý dự thảo quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Thí sinh dự thi lớp 10 THPT năm học 2026-2027 tại điểm thi Trường THCS Nguyễn Du (phường Hoàn Kiếm). Ảnh: Phạm Thảo

Liên quan đến công tác tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông, ông Nghiêm Văn Bình cho biết, về lâu dài, thành phố hướng tới tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng trường lớp, bảo đảm chỗ học công lập theo nhu cầu của học sinh trên địa bàn. Đây mới là bài toán căn cơ để giảm áp lực cạnh tranh trong tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập.

Còn lộ trình đổi mới phương thức tuyển sinh vào lớp 10 cần được thực hiện từng bước và có thời gian chuẩn bị. Trước mắt, trong năm học 2026-2027, ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội dự kiến thí điểm khảo sát chung ở một số khối lớp, một số môn học. Đây là bước đầu để đánh giá mức độ phù hợp của phương thức tổ chức, độ an toàn, tính khách quan và hiệu quả thực tế.

Nếu kết quả thí điểm đáp ứng yêu cầu, ngành Giáo dục và Đào tạo thành phố có thể tiếp tục mở rộng dần về phạm vi, số môn và phương thức tổ chức; cùng với đó là chuẩn bị hạ tầng, cơ sở vật chất, quy trình nghiệp vụ, đội ngũ cán bộ và từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu, ngân hàng đề đủ lớn, bảo đảm chất lượng.

Ông Nghiêm Văn Bình cho rằng, mục tiêu cuối cùng vẫn là giảm áp lực cho học sinh, bảo đảm công bằng và khách quan trong tuyển sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục. Vì thế, giảm áp lực thi vào lớp 10 không nên chỉ được nhìn từ việc có bao nhiêu môn thi hay áp dụng phương thức thi tuyển hay xét tuyển, mà phải giải quyết đồng thời bài toán về trường lớp, cơ hội học tập, chất lượng đánh giá và độ tin cậy của dữ liệu.

Khi các điều kiện đó từng bước được hoàn thiện, việc nghiên cứu những phương thức tuyển sinh mới sẽ có cơ sở vững chắc hơn, qua đó giúp học sinh và phụ huynh chủ động chuẩn bị tâm thế, thay vì chịu áp lực bởi những thay đổi thiếu lộ trình.