Bảo hiểm thất nghiệp- 'Chìa khóa' chuyển đổi việc làm hiệu quả

Thông qua các chương trình tư vấn việc làm, hỗ trợ đào tạo nghề và chuyển đổi nghề nghiệp, BHTN đang mở ra những cơ hội mới, giúp hàng nghìn lao động vững tin vượt qua biến động và nhanh chóng tái hòa nhập lực lượng lao động.

"Tấm vé" nâng cao năng lực cạnh tranh khi tuyển dụng

Trên thực tế, rủi ro mất việc làm có thể đến với bất kỳ ai trước những chuyển dịch kinh tế, tái cơ cấu doanh nghiệp hay biến động từ thị trường. Điều đó đòi hỏi các chính sách an sinh phải không ngừng hoàn thiện để vừa nâng cao tính phòng ngừa, vừa gia tăng năng lực bồi dưỡng, tái tạo sức lao động.

Bước ngoặt quan trọng mang tính chiến lược chính là sự ra đời và đi vào cuộc sống của Luật Việc làm năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1-1-2026). Luật sửa đổi đã mở rộng diện bao phủ, hoàn thiện cơ chế linh hoạt và tập trung mạnh mẽ vào các giải pháp chủ động. Tham gia BHTN theo quy định mới, người lao động không chỉ nhận khoản trợ cấp thất nghiệp hằng tháng mà còn được thụ hưởng trọn gói các quyền lợi như tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí; hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề.

Ghi nhận thực tế tại các cơ sở đào tạo nghề liên kết với Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội mới thấy hết không khí học tập nghiêm túc và tinh thần quyết tâm của các học viên. Đơn cử như tại Trường Trung cấp Y khoa Việt Nam, các lớp học luôn duy trì sĩ số đông đúc và tràn đầy năng lượng.

Học viên được thực hành tay nghề kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt tại trường Trung cấp Y khoa Việt Nam. Ảnh: Trần Oanh

Bà Phạm Thị Hiên, Hiệu trưởng nhà trường cho biết nghề kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt hiện đang phát triển rất tốt, thu hút lượng lớn học viên đăng ký. Trong quá trình đào tạo, nhà trường chủ động liên kết để học viên đi thực tập tại các cơ sở spa, y tế; đồng thời làm cầu nối giới thiệu việc làm ngay sau khi tốt nghiệp. Nhiều học viên sau khóa học đã tìm được việc làm với mức lương khởi điểm từ 8 triệu đồng/tháng, thậm chí tiếp tục đăng ký học nâng cao lên hệ trung cấp.

Trong căn phòng thực hành của nhà trường, 15 học viên nữ đang miệt mài thao tác từng động tác bấm huyệt dưới sự hướng dẫn tỉ mỉ của giáo viên. Chị Nguyễn Thị Minh Thủy, 40 tuổi, ở phường Hoàn Kiếm chia sẻ: "Ở tuổi của tôi, khi mất việc làm, sự tự tin giảm đi rất nhiều. Nhờ chính sách hỗ trợ học nghề, tôi đăng ký lớp xoa bóp bấm huyệt. Mong muốn lớn nhất của tôi là sau khi hoàn thành khóa học sẽ sớm tìm được việc làm phù hợp để tự chủ cuộc sống”.

Cùng chung niềm phấn khởi, chị Nguyễn Thị Thu Phương, 29 tuổi, ở phường Hai Bà Trưng bày tỏ: "Dù mới tham gia lớp học được 2 tháng nhưng tôi đã nắm vững nhiều kiến thức y khoa căn bản về chăm sóc sức khỏe, thực hành cho người thân, bạn bè đều nhận được phản hồi tích cực. Đây là động lực lớn để tôi tiếp tục học sâu hơn, mở ra cơ hội công việc mới lâu dài”.

Liên quan đến công tác đào tạo nghề cho người lao động mất việc làm, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội-Sở Nội vụ Hà Nội Vũ Thị Thanh Liễu cho biết, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của lực lượng lao động, từ năm 2025, trên địa bàn thành phố đã có 16 cơ sở đủ điều kiện đăng ký tham gia đào tạo nghề.

Danh mục nghề nghiệp được mở rộng và liên tục cập nhật theo xu hướng tuyển dụng của doanh nghiệp. Bên cạnh các ngành nghề truyền thống thu hút đông đảo học viên như kỹ thuật chế biến món ăn, pha chế đồ uống, làm bánh, xoa bóp bấm huyệt, lái xe, tin học văn phòng, kế toán... nhiều nhóm nghề mới thuộc lĩnh vực dịch vụ - du lịch cũng được đưa vào chương trình như nghiệp vụ lễ tân, buồng phòng, hướng dẫn du lịch, quản trị nhà hàng - khách sạn.

Các khóa học kéo dài từ 2,5 đến 3 tháng không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng mà còn trang bị kỹ năng thực hành bài bản. Học viên sau khi hoàn thành sẽ được cấp chứng chỉ đào tạo thường xuyên hoặc chứng chỉ sơ cấp, đây được xem là "tấm vé" nâng cao năng lực cạnh tranh khi gõ cửa tuyển dụng.

Tháo gỡ điểm nghẽn để chính sách đi vào đời sống

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động thất nghiệp vẫn còn đối mặt với một số rào cản. Thực tế cho thấy, tỷ lệ người lao động đăng ký học nghề so với tổng số người nhận trợ cấp thất nghiệp nhìn chung vẫn còn khiêm tốn.

Nguyên nhân một phần xuất phát từ tâm lý của người lao động muốn nhanh chóng nhận trợ cấp tiền mặt để trang trải chi phí sinh hoạt trước mắt thay vì dành thời gian đi học. Mặt khác, mức hỗ trợ kinh phí đào tạo dù đã cải thiện nhưng đối với một số ngành nghề đòi hỏi chuyên môn cao, chi phí thiết bị vật tư đắt đỏ thì vẫn còn khá khiêm tốn, chưa đủ sức hút để đào tạo sâu.

Học viên hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp học nghề kỹ thuật chế biến món ăn. Ảnh: BNHN

Nhìn nhận về vấn đề này, đại diện Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội khẳng định, chính sách BHTN đang tập trung chuyển trọng tâm mạnh mẽ, từ hỗ trợ thụ động sang hỗ trợ chủ động. Sau khi kết thúc các khóa học, người lao động được kết nối trực tiếp với Sàn giao dịch việc làm Hà Nội và các phiên giao dịch việc làm định kỳ, lưu động do trung tâm tổ chức. Tại đây, người lao động có cơ hội gặp gỡ trực tiếp nhà tuyển dụng, tìm kiếm vị trí công tác đúng với kỹ năng mới tích lũy.

BHTN không đơn thuần là sự bù đắp về thu nhập khi gặp rủi ro, mà chính là bệ phóng giúp người lao động làm mới bản thân, tự tin hội nhập. Phát huy hiệu quả chính sách BHTN gắn liền với đào tạo nghề chính là giải pháp căn cơ, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo đảm an sinh xã hội vững chắc và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô trong giai đoạn mới.

Để chính sách BHTN thực sự trở thành "chìa khóa" chuyển đổi việc làm hiệu quả hơn nữa, thời gian tới, các cơ quan chức năng thành phố Hà Nội cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cả người lao động và người sử dụng lao động. Cùng với đó là việc rà soát, nâng cao chất lượng đào tạo của các cơ sở dạy nghề; mở rộng các ngành nghề gắn chặt với nhu cầu chuyển dịch kinh tế số, kinh tế xanh và dịch vụ chất lượng cao.

Điểm nổi bật của Luật Việc làm 2025 là các mức hỗ trợ học nghề được thiết kế sát thực tế. Đối với khóa đào tạo dưới 3 tháng, mức hỗ trợ tối đa lên tới 4.500.000 đồng/người/khóa. Với khóa từ đủ 3 tháng trở lên, mức hỗ trợ đạt tối đa 1.500.000 đồng/người/tháng. Đặc biệt, chính sách còn đồng hành sát sao khi hỗ trợ thêm tiền ăn 50.000 đồng/người/ngày thực học - một nguồn động viên thiết thực giúp lao động bớt đi gánh nặng sinh hoạt trong những ngày miệt mài bên giáo trình, xưởng máy.