Thị trường hàng hóa: Dầu và đậu đẩy MXV-Index lên cao nhất 4 tháng

Dầu thô và đậu tương đồng loạt tăng giá, đẩy MXV-Index lên cao nhất 4 tháng

Gián đoạn nguồn cung đẩy giá dầu thô tăng mạnh

Theo dữ liệu của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), đóng cửa phiên 15/9, cả 5 mặt hàng năng lượng đều tăng giá. Trong đó, hai mặt hàng dầu thô tăng mạnh nhất. Giá dầu Brent tăng 2,9%, lên 108,75 USD/thùng, còn WTI tăng 4,38%, lên 105,83 USD/thùng, tiếp tục thu hẹp khoảng cách với Brent.

Theo MXV, giá dầu tăng trong bối cảnh nguồn cung tại Saudi Arabia tiếp tục gặp gián đoạn, lượng tàu vận tải qua eo biển Hormuz giảm mạnh và các nhà nhập khẩu phải cạnh tranh tìm nguồn thay thế, qua đó đẩy mức phí rủi ro trên thị trường lên cao.

Cụ thể, tuyến đường ống vận chuyển dầu từ khu vực phía Đông Saudi Arabia tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ tiếp tục ngừng hoạt động sau các cuộc tấn công. Saudi Aramco đã tạm dừng bốc hàng tại Yanbu và hủy một số chuyến hàng giao cho khách hàng châu Âu. Orlen của Ba Lan cũng phải tìm thêm nguồn dầu từ Bắc Hải, Mỹ và Kazakhstan để bù đắp lượng dầu Saudi Arabia thiếu hụt. Reuters cho biết Saudi Arabia đã đình chỉ một số chuyến hàng tới châu Âu sau sự cố tại tuyến đường ống East-West.

Argus cho biết thời gian khôi phục tuyến đường ống vẫn chưa rõ ràng và có thể kéo dài tùy thuộc mức độ hư hại. Vì vậy, thị trường đang đặc biệt quan tâm tới khả năng Saudi Arabia có thể duy trì xuất khẩu trong thời gian tuyến đường ống chưa hoạt động trở lại.

Việc mất tuyến East-West Pipeline đáng chú ý bởi đây là một trong những tuyến đường quan trọng giúp Saudi Arabia đưa dầu từ phía Đông ra thị trường qua Biển Đỏ mà không phải đi qua eo biển Hormuz. Khi tuyến này cũng gặp gián đoạn, khả năng chuyển hướng nguồn cung của Saudi Arabia bị hạn chế hơn.

Trong khi đó, hoạt động vận tải qua Hormuz tiếp tục giảm mạnh. Theo dữ liệu Kpler được Reuters dẫn lại, chỉ có 4 tàu hàng hóa đi qua eo biển này trong ngày 14/9, giảm từ 10 tàu một ngày trước đó và thấp hơn rất nhiều so với mức khoảng 125 lượt/ngày trước khi xung đột xảy ra. Trong 4 tàu này, chỉ có hai tàu chở dầu đi vào eo biển và đều không chở hàng. Hoạt động qua Bab el-Mandeb cũng giảm từ 28 xuống 21 tàu.

Diễn biến trên đang tác động đồng thời tới cả thị trường dầu kỳ hạn và thị trường dầu giao ngay. Ở thị trường vật chất, những loại dầu phải đi qua Hormuz chịu sức ép lớn hơn, trong khi các loại dầu có thể vận chuyển qua những tuyến khác được trả mức giá cao hơn do nhu cầu tăng.

OilPrice dẫn dữ liệu Argus cho biết, dầu Basrah Medium của Iraq, loại dầu phải đi qua Hormuz, được chào với mức chiết khấu 43,06 USD/thùng so với Murban. Trong khi đó, Murban được giao dịch trên 127 USD/thùng và có thể xuất khẩu qua Fujairah mà không cần đi qua Hormuz. Crude Pyrenees của Australia, cũng không phụ thuộc vào tuyến này, đạt 138,04 USD/thùng ngày 11/9, so với 70,59 USD/thùng ngày 27/2.

Những mức chênh lệch lớn trên cho thấy rủi ro vận chuyển đang được phản ánh khá rõ vào giá dầu vật chất. Cùng lúc, các nhà nhập khẩu phải tìm thêm nguồn dầu thay thế, khiến cạnh tranh đối với những nguồn cung có thể vận chuyển an toàn ngày càng lớn.

Áp lực nguồn cung tại Trung Đông cũng lan sang thị trường châu Á. Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc phải tăng mua những loại dầu thô không bị trừng phạt để bù đắp lượng dầu Iran suy giảm. Trong khi đó, tồn kho dầu thô của Trung Quốc đã giảm từ mức kỷ lục khoảng 1,382 tỷ thùng cuối tháng 5 xuống 1,295 tỷ thùng ngày 10/9. Bắc Kinh có thể nới quy định, cho phép các nhà máy lọc dầu quốc doanh sử dụng lượng dầu dự trữ nếu giá dầu tiếp tục tăng.

Bên cạnh đó, cấu trúc thị trường Dubai chuyển sang backwardation mạnh. Chênh lệch giữa giá dầu Dubai giao ngay và hợp đồng hoán đổi Dubai cùng tháng bình quân đạt 10,16 USD/thùng trong năm 2026 tính đến ngày 10/9. Diễn biến này cho thấy nguồn cung vật chất tại châu Á đang chịu sức ép, qua đó làm tác động từ gián đoạn nguồn cung Saudi Arabia và rủi ro tại Hormuz rõ nét hơn.

Đậu tương tăng giá khi Trung Quốc trở lại mua hàng Mỹ

Thị trường nông sản thế giới cũng khởi sắc với 6/7 mặt hàng tăng giá. Trong nhóm đậu tương, khô đậu tương tăng mạnh nhất. Kết phiên, giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 tăng 1,1%, lên 484,6 USD/tấn; khô đậu tương kỳ hạn tháng 12 tăng 2,6%, lên 402,8 USD/tấn; còn dầu đậu tương kỳ hạn tháng 12 tăng 0,2%, lên 1.551 USD/tấn.

Theo MXV, nhóm đậu tương được hỗ trợ cùng lúc bởi triển vọng nguồn cung Nam Mỹ, lượng tồn kho dầu đậu tương tại Mỹ giảm và những động thái mới của Trung Quốc nhằm chuẩn bị kho chứa cho các lô hàng nhập khẩu.

Báo cáo khảo sát niên vụ 2026-2027 của CONAB cho thấy diện tích gieo trồng đậu tương của Brazil dự kiến tăng 0,7%, lên 49,3 triệu ha. Đây là mức tăng thấp nhất trong khoảng 20 năm, trong bối cảnh chi phí phân bón vẫn cao và mặt bằng lãi suất còn ở mức cao.

Sản lượng đậu tương toàn vụ của Brazil được CONAB dự báo đạt 181,6 triệu tấn, thấp hơn 4,4 triệu tấn so với mức 186 triệu tấn mà USDA đưa ra trước đó. Tại các vùng sản xuất lớn như Mato Grosso và Goiás, lượng mưa đầu vụ chưa đạt độ ẩm cần thiết để xuống giống cũng khiến thị trường thận trọng hơn với nguồn cung Nam Mỹ.

Tại Mỹ, Báo cáo Ép dầu tháng 8 của NOPA cho thấy sản lượng nghiền ép đạt 5,6 triệu tấn, mức cao kỷ lục đối với tháng 8. Tuy nhiên, tồn kho dầu đậu tương của các nhà máy ép dầu Mỹ cuối tháng 8 giảm 11,7%, xuống 544,8 nghìn tấn, thấp hơn nhiều so với mức kỳ vọng 570,2 nghìn tấn của thị trường và là mức thấp nhất kể từ tháng 11/2024.

Về tiến độ mùa vụ tại Mỹ, Báo cáo Tiến độ Mùa vụ (Crop Progress) ghi nhận tỷ lệ đậu tương đạt loại tốt và xuất sắc ở mức 58%, thấp hơn mức 63% cùng kỳ năm ngoái. Tiến độ thu hoạch đạt 6%, cao gấp đôi mức trung bình 5 năm.

Tuy nhiên, các mô hình thời tiết cho thấy mưa lớn kéo dài tại một số khu vực thuộc vành đai Midwest, từ Nebraska qua Iowa tới Wisconsin, đang ảnh hưởng đến tiến độ thu hoạch. Tình trạng nguồn cung đậu tương giao ngay hạn chế cũng khiến các nhà máy ép dầu tại khu vực miền Tây Corn Belt nâng giá cơ sở thêm 18,4-22 USD/tấn so với giá CBOT để thu hút nguồn hàng.

Về nhu cầu, Trung Quốc cũng có những động thái đáng chú ý. Tập đoàn Quản lý Dự trữ Ngũ cốc Quốc gia Trung Quốc (Sinograin) tổ chức chuỗi phiên bán đấu giá 1-1,5 triệu tấn đậu tương dự trữ nội địa cũ. Việc này nhằm quay vòng kho chứa, giải phóng dung tích các silo để chuẩn bị tiếp nhận các chuyến hàng vụ mới từ Mỹ.

Dữ liệu Kiểm tra Xuất khẩu của USDA cho thấy gần 329,3 nghìn tấn đậu tương Mỹ đã rời cảng để hướng tới Trung Quốc trong tuần qua, nâng tổng khối lượng kiểm tra xuất khẩu ngũ cốc trong tuần của Mỹ lên 672,2 nghìn tấn.

Giá dầu thô WTI trên 100 USD/thùng cũng tạo thêm điều kiện thuận lợi cho nhu cầu sử dụng dầu đậu tương làm nhiên liệu sinh học. Biên lợi nhuận nghiền ép tại Mỹ phục hồi lên 94,4 USD/tấn, trong đó tỷ trọng đóng góp của khô đậu tương tăng lên 51%, cao nhất trong 7 tháng. Diễn biến này phản ánh nhu cầu đối với khô đậu tương, nguồn đạm chủ yếu trong thức ăn chăn nuôi, đang được cải thiện.

Trong khi đó, Báo cáo Cam kết Thương nhân (COT) của CFTC cho thấy các quỹ quản lý tiền tệ (Managed Money) đang nắm giữ 257.258 hợp đồng mua ròng, tăng 22.338 hợp đồng trong tuần.

Tại thị trường trong nước, giá nguyên liệu nhập khẩu chịu tác động từ diễn biến tăng của thị trường thế giới và tỷ giá USD/VND. Thị trường vẫn duy trì tâm lý thận trọng khi các rủi ro trong chuỗi logistics còn có thể làm tăng chi phí.

Giá chào bán khô đậu tương và đậu tương hạt giao về các cụm cảng Cái Mép, Phú Mỹ và Cái Lân cho kỳ hạn tháng 10 và tháng 11/2026 hiện ở mức 13.250 đồng/kg. Tại miền Bắc, nguồn cung khô đậu tương giao trong tháng 9 vẫn khá hạn chế, khiến một số doanh nghiệp tiếp tục tìm mua hàng từ miền Nam.

Theo bà Đào Thị Linh, Trưởng phòng Tư vấn Đầu tư, Công ty Cổ phần Giao dịch Hàng hóa Thành phố Hồ Chí Minh (HCT), Kinh doanh số 012 của MXV, đậu tương đang được hỗ trợ bởi kỳ vọng nhu cầu từ Trung Quốc cải thiện khi Mỹ và Trung Quốc thảo luận khả năng giảm thuế đối với một số mặt hàng nông sản. Trước đó, Trung Quốc được cho là đã mua khoảng 1 triệu tấn đậu tương Mỹ trong tuần qua, trong khi số liệu NOPA cho thấy lượng ép đậu tương tháng 8 tăng 8,2% so với cùng kỳ, dù thấp hơn dự báo.

“Theo tôi, triển vọng giá đậu tương trong ngắn hạn vẫn nghiêng về tích cực, khi dòng mua từ Trung Quốc đang trở lại đúng thời điểm thị trường bước vào giai đoạn nguồn cung vụ mới của Mỹ. Tuy nhiên, đà tăng sẽ phụ thuộc nhiều vào việc các cuộc đàm phán thương mại có thực sự dẫn tới giảm thuế và thúc đẩy thêm các đơn hàng mới hay không. Nếu nhu cầu Trung Quốc tiếp tục được xác nhận qua các giao dịch thực tế, giá có thể duy trì đà tăng; ngược lại, nếu lực mua chững lại, thị trường vẫn có thể chịu áp lực điều chỉnh khi nguồn cung Mỹ bước vào thu hoạch”, bà Linh nhận định.