'Bảo trợ' thương mại điện tử để giữ vững niềm tin người tiêu dùng

Hình ảnh minh họa được tạo bởi AI

Điểm đáng chú ý của Đề án không nằm ở việc tạo thêm một kênh bán hàng mà ở cách Hà Nội đặt niềm tin của người tiêu dùng vào trung tâm của giao dịch số.

Do thông thường, mua hàng trực tuyến đồng nghĩa với việc người tiêu dùng phải đưa ra quyết định dựa phần lớn vào hình ảnh, thông tin sản phẩm và cam kết của người bán, thì khi khoảng cách giữa người mua và người bán ngày càng lớn, thông tin thiếu minh bạch cũng đồng nghĩa với rủi ro gia tăng.

Theo định hướng của Đề án, Hà Nội sẽ xây dựng chuyên trang “Gian hàng số Thủ đô”, công khai thông tin chủ thể kinh doanh, sản phẩm đủ điều kiện, nguồn gốc xuất xứ, chính sách đổi trả và kênh tiếp nhận phản ánh.

Đến năm 2028, thành phố phấn đấu thu hút 500 chủ thể kết nối, công khai 1.000 sản phẩm, trong đó tối thiểu 80% có mã định danh hoặc truy xuất nguồn gốc.

Đây chính là một “bộ lọc niềm tin” cần thiết cho thị trường. Người tiêu dùng không chỉ nhìn thấy sản phẩm mà còn có thêm dữ liệu để biết ai bán, hàng từ đâu và trách nhiệm thuộc về ai.

Cũng cần hiểu đúng khái niệm “bảo trợ”. Nhà nước không thể và cũng không nên đứng ra bảo lãnh cho mọi giao dịch. “Bảo trợ” ở đây cần được hiểu là xác thực, minh bạch thông tin, thiết lập tiêu chuẩn và tạo cơ chế đủ nhanh để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khi có tranh chấp.

Nét mới đáng chú ý khác là việc đưa công nghệ vào quản lý thương mại điện tử. Hà Nội định hướng kết nối dữ liệu từ Cổng thông tin điện tử, ứng dụng iHanoi với dữ liệu từ sàn thương mại điện tử, đơn vị logistics, thanh toán và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây là bước chuyển cần thiết trong bối cảnh hoạt động bán hàng ngày càng dịch chuyển lên livestream, mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới. Nếu chỉ dựa vào phương thức kiểm tra truyền thống, cơ quan quản lý rất dễ rơi vào thế "chạy theo vi phạm".

AI và Big Data, nếu được khai thác đúng cách, có thể giúp nhận diện giao dịch bất thường, dấu hiệu gian lận, sản phẩm có nguy cơ vi phạm hoặc những chủ thể có dấu hiệu rủi ro để cảnh báo sớm. Mục tiêu đến năm 2028, Hà Nội đặt yêu cầu 90% phản ánh, khiếu nại được phân loại, chuyển xử lý đúng hạn và 70% vụ việc được phản hồi cho người tiêu dùng trong thời hạn công bố.

Suy cho cùng, một hệ thống bảo vệ người mua không chỉ nằm ở việc phát hiện vi phạm mà còn ở tốc độ phản ứng khi quyền lợi người tiêu dùng bị xâm phạm.

Theo các chuyên gia, để mô hình “bảo trợ” vận hành hiệu quả, trách nhiệm phải được chia sẻ trong toàn bộ hệ sinh thái. Người bán phải chịu trách nhiệm về thông tin và chất lượng hàng hóa. Sàn thương mại điện tử cần tăng khả năng kiểm soát người bán, nội dung và sản phẩm. Đơn vị logistics, thanh toán phải tham gia kết nối dữ liệu, trong khi cơ quan quản lý xây dựng tiêu chuẩn, giám sát rủi ro và bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân.

Điều quan trọng hơn là cần có một cơ chế minh bạch sẽ tạo lợi thế cho những doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc. Khi hàng giả, hàng nhái, thông tin sai lệch hay quảng cáo thổi phồng được nhận diện và xử lý tốt hơn, doanh nghiệp chân chính sẽ không còn phải cạnh tranh trong một “sân chơi” thiếu công bằng.

Thương mại điện tử Việt Nam đã đi qua giai đoạn tăng trưởng nóng dựa vào khuyến mại, trợ giá và số lượng người dùng. Giai đoạn tiếp theo sẽ là cuộc đua về chất lượng, minh bạch và niềm tin.

Mã giảm giá có thể kéo một khách hàng đến với giao dịch đầu tiên. Nhưng để họ quay trở lại, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng hàng hóa, thông tin minh bạch và một cơ chế bảo vệ đủ đáng tin cậy. Vì vậy, giá trị lớn nhất của “bảo trợ” thương mại điện tử không phải là bảo trợ cho một giao dịch cụ thể, mà là bảo trợ cho niềm tin của người tiêu dùng vào cả hệ sinh thái tiêu dùng số.