Fed bớt 'dẫn đường', thị trường phải tự định giá rủi ro

Chủ tịch Fed Kevin Warsh phát biểu tại cuộc họp báo sau cuộc họp chính sách ngày 29/7/2026. Ảnh: Federal Reserve

Fed “yên lặng hơn”

Cuộc họp chính sách tháng 7 của Fed khép lại với quyết định giữ nguyên lãi suất trong vùng 3,50-3,75%. Tuy nhiên, thay vì thu hẹp bất định, thông điệp sau cuộc họp lại mở ra thêm nhiều câu hỏi. Ba trong số 12 thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC, thuộc Fed) phản đối và muốn tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, trong khi Chủ tịch Fed Kevin Warsh tiếp tục khẳng định mục tiêu lạm phát 2% nhưng không đưa ra tín hiệu cụ thể về cuộc họp tháng 9 hay lộ trình cho phần còn lại của năm.

Quyết định chính sách tháng 7 của Fed vì thế chưa giúp nhà đầu tư hiểu Fed sẽ phản ứng thế nào trước từng loại dữ liệu trong những tháng tới. Sự thiếu rõ ràng này một phần phản ánh bối cảnh kinh tế hiện nay. Báo cáo Chính sách tiền tệ tháng 7 của Fed cho biết, lạm phát vẫn cao hơn đáng kể mục tiêu 2%, trong khi thị trường lao động nhìn chung ổn định và hoạt động kinh tế vẫn mở rộng với tốc độ vững chắc dù bất định gia tăng.

Một cam kết hay định hướng quá sớm vì thế có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời. Fed có lý do để giữ lại quyền lựa chọn về việc hạn chế đưa ra các định hướng chính sách, nhất là khi cú sốc năng lượng và nguồn cung có thể vừa đẩy giá lên, vừa làm chậm tăng trưởng.

Ông Kevin Warsh dường như đang hiện thực hóa tầm nhìn về một ngân hàng trung ương ít phát tín hiệu hơn và thận trọng hơn trong đưa ra các định hướng tương lai.

Định hướng tương lai là cách Fed thường phát đi các tín hiệu về hướng đi có thể có của lãi suất. Dưới thời ông Warsh, Fed có xu hướng giảm mức độ dẫn dắt đó. Giới phân tích nhận định, ông Warsh dường như đang theo đuổi một mô hình Fed “yên lặng hơn”, với tuyên bố ngắn hơn, ít cam kết hơn để dữ liệu đóng vai trò lớn hơn trong việc định hình kỳ vọng và để các nhà đầu tư tự diễn giải các dữ liệu kinh tế.

Cách tiếp cận này giúp Fed tránh tự trói mình vào một cam kết có thể nhanh chóng lỗi thời trong bối cảnh nhiều bất định hiện nay và có thể khiến các dữ liệu nhanh chóng đổi hướng.

Tuy nhiên, càng ít định hướng cũng đồng nghĩa với thị trường càng phải tự xây dựng “hàm phản ứng” của Fed: dữ liệu nào đủ mạnh để khiến ngân hàng trung ương tăng lãi suất, mức suy yếu nào của việc làm có thể khiến họ tiếp tục chờ đợi; Fed sẽ coi áp lực giá cả hiện nay là tạm thời hay kéo dài… để qua đó dự báo cách Fed diễn giải và phản ứng với dữ liệu. Một báo cáo chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát ưu thích của Fed lâu nay, cao hơn dự kiến có thể khiến xác suất tăng lãi suất tăng mạnh; một báo cáo việc làm yếu có thể kéo kỳ vọng theo hướng ngược lại. Nhà đầu tư vì vậy phải giải đồng thời hai bài toán: nền kinh tế sẽ diễn biến thế nào và Fed sẽ phản ứng ra sao trước diễn biến ấy.

Phản ứng sau cuộc họp tháng 7 phần nào cho thấy các bài toán đó đã hiện hữu. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ ngắn hạn giảm, phản ánh rủi ro tăng lãi suất tức thời hạ bớt, nhưng lợi suất dài hạn lại tăng, trong đó lợi suất kỳ hạn 30 năm vượt 5,20%, lần đầu tiên kể từ năm 2007. Đồng USD suy yếu, vàng tăng, còn chứng khoán chịu sức ép… Tất nhiên, các thị trường không nhất thiết phát ra một thông điệp thống nhất, bởi mỗi loại tài sản đang định giá những lớp rủi ro khác nhau.

Cái giá của khoảng trống định hướng

Rủi ro lớn nhất không nhất thiết nằm ở việc Fed tăng lãi suất chậm hơn hay nhanh hơn thị trường dự kiến. Vấn đề quan trọng là liệu nhà đầu tư có còn đủ cơ sở để hiểu nguyên tắc phản ứng của Fed hay không. Thị trường có thể sẽ phải quen với một Fed không còn đưa ra nhiều thông điệp trước về các định hướng chính sách, nhưng họ vẫn cần biết những điều kiện nào sẽ khiến chính sách thay đổi.

Chính Fed cũng thừa nhận tầm quan trọng của sự rõ ràng. Tuyên bố về các mục tiêu dài hạn được FOMC tái khẳng định đầu năm nay nhấn mạnh, việc truyền đạt chính sách rõ ràng giúp giảm bất định, nâng hiệu quả chính sách và tăng tính minh bạch. Fed vì thế cần giữ đủ linh hoạt mà vẫn giúp thị trường hiểu cách ngân hàng trung ương cân nhắc giữa lạm phát, việc làm và tăng trưởng.

Nếu Fed duy trì cách truyền thông “kiệm lời” quá lâu trong khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu, sự kiên nhẫn có thể bị hiểu là thiếu quyết tâm. Khi đó, kỳ vọng lạm phát dài hạn và lợi suất có thể tăng, buộc Fed phải thắt chặt mạnh hơn về sau. Ngược lại, nếu Fed phản ứng quá nhanh trước các cú sốc nguồn cung mà lãi suất khó kiểm soát trực tiếp, điều này có thể gây tổn thương không cần thiết cho các hoạt động kinh tế.

Việc để thị trường tự phản ứng theo dữ liệu thay vì “chơi” theo định hướng chính sách của Fed cũng có thể mang một ý nghĩa khác: nguy cơ Fed sẽ bị tụt lại phía sau với diễn biến thực tế của nền kinh tế.

Khoảng trống định hướng còn có thể làm thay đổi điều kiện tài chính ngoài ý muốn của Fed. Đơn cử, lợi suất dài hạn tăng sẽ đẩy chi phí vay lên dù lãi suất điều hành chưa đổi; ngược lại, nếu thị trường diễn giải quyết định giữ nguyên lãi suất là tín hiệu quá mềm mỏng, điều kiện tài chính có thể nới lỏng và khiến việc kiểm soát lạm phát khó hơn.

Một ngân hàng trung ương “kiệm lời hơn” vì thế có thể trở thành con dao hai lưỡi. Mặt tích cực là thị trường bớt lệ thuộc vào từng phát biểu, còn Fed giữ được khả năng phản ứng trước những cú sốc khó dự báo. Mặt bất lợi là mỗi dữ liệu mới dễ gây biến động lớn hơn, trong khi thông điệp chính sách có nguy cơ bị diễn giải theo nhiều hướng.

Khoảng thời gian từ nay đến cuộc họp tháng 9 sẽ là phép thử đối với cách truyền thông của Fed. Thị trường sẽ theo dõi PCE, việc làm, giá năng lượng và phát biểu của các quan chức, đồng thời tìm manh mối về cách Fed xếp hạng các rủi ro và ngưỡng nào có thể kích hoạt hành động. Biên bản cuộc họp tháng 7, khi được công bố, cũng có thể giúp làm rõ hơn mức độ chia rẽ và cơ sở lập luận của hai phía.

Cuộc họp chính sách tháng 7 cho thấy Fed đang nghiêng nhiều hơn về phía linh hoạt, chấp nhận để thị trường tự định giá thay vì phát tín hiệu về một lộ trình cụ thể. Nhưng thách thức với Fed không chỉ là lựa chọn mức lãi suất phù hợp mà còn phải cân bằng giữa linh hoạt và khả năng dự báo của chính sách.

Fed có thể rời khỏi vị trí trung tâm của mỗi biến động thị trường, nhưng không thể rời bỏ vai trò neo giữ kỳ vọng. Giữ được sự cân bằng giữa hai điều đó sẽ quyết định liệu sự “yên lặng hơn” của Fed tạo ra kỷ luật định giá tốt hơn, hay sẽ khiến bất định nhiều hơn với thị trường.