Bảo vệ động vật hoang dã, giữ gìn đa dạng sinh học

Lực lượng Kiểm lâm Thái Nguyên thực hiện thả chim hoang dã về với tự nhiên.

Quyết liệt ngăn chặn vi phạm

Săn bắt, vận chuyển, mua bán động vật hoang dã và khai thác thủy sản tận diệt vẫn là những nguy cơ trực tiếp đe dọa hệ sinh thái. Nhận diện rõ vấn đề này, ngày 13/11/2025, UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Kế hoạch số 123/KH-UBND về phối hợp tuyên truyền, đấu tranh và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản.

Sau một thời gian triển khai, những con số thống kê cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng. Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 46 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách hơn 101,6 triệu đồng. Cơ quan chức năng tạm giữ, tiêu hủy 2.360m lưới bẫy, 12 bộ loa dụ chim, 42 bộ kích điện cùng nhiều phụ kiện phục vụ khai thác thủy sản trái phép.

Đáng chú ý, 3 vụ án với 5 bị can đã bị khởi tố về tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng phát hiện 29 vụ vi phạm về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã và chim di cư; 14 vụ liên quan đến khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Lực lượng chức năng đã thu giữ 35 cá thể động vật hoang dã còn sống, gồm khỉ đuôi lợn, công Ấn Độ, chim cu gáy, chào mào, rẽ giun...; đồng thời phát hiện 70 cá thể động vật đã bị giết mổ, gồm cò, vạc, sẻ giun, chuột rừng, dúi rừng...

Trong số những cá thể được cứu hộ, 45 cá thể đủ điều kiện đã được chăm sóc và thả trở lại môi trường tự nhiên, trong đó có trăn đá, rùa núi vàng, vẹt xanh, rắn ráo trâu, chim vành khuyên, chim cu, chào mào...

Hình ảnh những cánh chim tung bay trở lại bầu trời hay một cá thể rùa núi vàng chậm rãi trở về rừng mang ý nghĩa lớn hơn rất nhiều so với giá trị của một vụ xử phạt. Đó là minh chứng rằng, nếu con người biết dừng lại đúng lúc, thiên nhiên vẫn có cơ hội hồi sinh.

Không để khoảng trống quản lý

Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, công tác bảo vệ động vật hoang dã vẫn còn không ít khoảng trống. Sau những kết quả bước đầu, nhiều tồn tại đã được chỉ ra. Tại một số địa phương, việc rà soát, phát hiện và xử lý vi phạm chưa thật sự quyết liệt; công tác ký cam kết với các cơ sở kinh doanh còn hình thức. Một bộ phận người dân vẫn coi động vật rừng là nguồn lợi kinh tế, bất chấp các quy định của pháp luật.

Thả thú hoang dã về tự nhiên góp phần bảo vệ môi trường đa dang sinh học.

Đáng lo ngại, phương thức hoạt động của các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi. Nếu trước đây việc mua bán thường diễn ra công khai tại chợ hoặc nhà hàng thì nay nhiều giao dịch được thực hiện trên các nền tảng mạng xã hội, trong những hội nhóm kín. Điều này gây không ít khó khăn cho công tác phát hiện, xác minh và xử lý.

Khi còn người mua, sẽ còn người săn bắt. Khi thịt thú rừng vẫn được coi là "đặc sản", những chiếc bẫy vẫn có nguy cơ tiếp tục xuất hiện trong rừng. Vì vậy, yêu cầu đặt ra trong thời gian tới không chỉ là tăng cường kiểm tra, xử lý mà còn phải siết chặt trách nhiệm của từng địa phương, từng lực lượng và từng cơ sở kinh doanh.

Công an tỉnh được giao chủ động nắm chắc địa bàn, cả trên không gian mạng, để kịp thời phát hiện các hành vi mua bán, săn bắt động vật hoang dã. Các sở, ngành, đơn vị quản lý rừng và khu bảo tồn phải phối hợp chặt chẽ, thực hiện Kế hoạch số 123 với tinh thần "tuyệt đối không coi đây là phong trào", kiên quyết khắc phục tình trạng xử lý qua loa, nể nang.

Đối với chính quyền cấp xã, yêu cầu đặt ra cụ thể hơn. Tất cả cơ sở kinh doanh có hoạt động liên quan đến động vật hoang dã phải ký cam kết chấp hành pháp luật; các chợ, nhà hàng có nguy cơ tiêu thụ động vật hoang dã phải được quản lý chặt chẽ.

Người hành nghề khai thác thủy sản phải cam kết không sử dụng xung điện, chất nổ hay ngư cụ bị cấm. Chủ tịch UBND xã, phường phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm do buông lỏng quản lý.

Bảo vệ động vật hoang dã không phải câu chuyện của riêng ngành Kiểm lâm hay lực lượng thực thi pháp luật, mà là trách nhiệm của mỗi người dân. Trách nhiệm ấy bắt đầu từ những việc rất cụ thể: nói không với tiêu thụ động vật rừng, không tiếp tay cho hành vi săn bắt, mua bán trái phép và chủ động tố giác vi phạm.

Khi mỗi cánh rừng còn vang tiếng chim, mỗi dòng suối còn những đàn cá tự nhiên sinh trưởng, cũng là khi con người đang gìn giữ "lá phổi xanh", bảo vệ đa dạng sinh học và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của chính mình.