Phát huy giá trị đa dụng của rừng

Khu vực rừng phòng hộ với tiềm năng phát triển du lịch sinh thái kết hợp trồng dược liệu dưới tán rừng

Mở hướng đi cho kinh tế lâm nghiệp xanh

Tại bon B’Nơr, xã Tà Đùng, kỹ sư công nghệ thông tin Lê Minh Cà Na đang chủ trì phát triển chuỗi liên kết sản xuất 55 ha rừng tre vừa tăng độ che phủ của rừng vừa tạo sinh kế xanh, mở ra nhiều triển vọng phát triển đa dạng dược liệu kết hợp du lịch dưới tán rừng. Trong đó gồm 40 ha phân bổ theo địa hình đất đồi cao, dưới chân là quốc lộ 28, cách Vườn quốc gia Tà Đùng chỉ vài cây số. Năm 2026, rừng tre bước sang 10 năm tuổi thu hoạch và chế biến nhiều dòng sản phẩm tiêu thụ khá nhanh trên thị trường, doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm. Cụ thể, bên cạnh măng tre tươi và chế biến khô, chuỗi liên kết còn kết nối các doanh nghiệp tiêu thụ thân, cành tre chế biến các dòng sản phẩm thủ công mỹ nghệ xuất khẩu, cung cấp vật liệu cho nhà nông lắp đặt khung nhà kính, nhà lưới, giàn đỡ cho cây trồng nông nghiệp. Và mới đây, chuỗi liên kết đã làm việc với doanh nghiệp ở Thanh Hóa để tiêu thụ sản lượng lớn nguyên liệu chế biến ván tre xuất khẩu.

“Trong thời gian thực tập ngành công nghệ thông tin tại Đài Loan (Trung Quốc), nhóm sinh viên chúng tôi đã tiếp cận giống tre bốn mùa có hiệu quả đa dụng nên đã đưa về bon B’Nơr, xã Tà Đùng trồng thử nghiệm và nhân rộng thành công từ 10 năm trước, tổng diện tích 40 ha. Vài năm gần đây, thông qua hội nông dân xã Tà Đùng, chuỗi liên kết tập hợp thêm nhiều nông hộ chuyển đổi diện tích 15 ha. Dưới tán rừng tre tiếp tục phát triển cây nấm linh chi dược liệu với kết quả khả quan, đồng thời đang xây dựng kế hoạch phát triển du lịch dưới tán rừng trong thời gian tới…”, kỹ sư Lê Minh Cà Na chia sẻ.

Cũng với định hướng phát triển du lịch kết hợp trồng dược liệu dưới tán rừng, Ban Quản lý rừng phòng hộ vành đai biên giới tỉnh đề xuất đầu tư khoảng 2.500 ha thuộc lâm phần các xã Thuận An, Đắk Wil và Quảng Trực. Trên đó có hàng chục thác nước giữa đa tầng thực vật nguyên sinh. Đặc biệt, trong khu vực có cây di sản giáng hương hàng trăm năm tuổi, cao vút ngọn hơn 30 m, đường kính gốc lên đến 6 m, phù hợp đón khách nghiên cứu khoa học, tham quan trải nghiệm.

Cây di sản hàng trăm năm tuổi trong khu vực rừng phòng hộ vành đai biên giới

Tạo thêm động lực gắn bó với rừng

Khu vực dự án kêu gọi đầu tư trên 2.500 ha rừng phòng hộ vành đai biên giới chạy dọc theo đường nhựa lớn, cảnh quan rừng nguyên sinh, khí hậu trong lành và diện tích đất rừng phù hợp để phát triển du lịch, các loại cây dược liệu bản địa dưới tán rừng. Mô hình này không làm thay đổi hiện trạng rừng, đồng thời khai thác hợp lý các giá trị cảnh quan, đa dạng sinh học và hệ sinh thái tự nhiên…

Kỹ sư lâm nghiệp Nguyễn Dũng - Ban Quản lý rừng phòng hộ vành đai biên giới tỉnh nhận định: “Việc phát triển du lịch xanh kết hợp trồng dược liệu được kỳ vọng sẽ hình thành chuỗi giá trị kinh tế lâm nghiệp bền vững. Khách du lịch không chỉ được trải nghiệm không gian thiên nhiên, khám phá hệ sinh thái rừng mà còn có cơ hội tìm hiểu quy trình bảo tồn, nhân giống và phát triển các loài dược liệu, góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên…”.

Theo Hội đồng Khoa học của Liên hiệp Hợp tác xã Dâu tằm tơ và du lịch sinh thái Việt Nam, tổng diện tích rừng toàn tỉnh có trên 1,1 triệu ha, trong đó phần lớn là rừng tự nhiên. Giai đoạn 2026-2035, Các mô hình sinh kế xanh dưới tán rừng tiếp tục nghiên cứu trồng rừng tre, lồ ô, cây bản địa, cây đa mục đích phủ xanh trên diện tích đất chưa có rừng, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và tạo thêm động lực cho cộng đồng gắn bó với rừng, cùng gìn giữ những cánh rừng cho các thế hệ mai sau.

Phát triển nấm linh chi dưới tán rừng tre

Trước mắt rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý, hiện trạng rừng, dữ liệu ranh giới, tiểu khu, mã vùng, mã lô, dữ liệu điểm và dữ liệu đa giác, làm nền tảng để chuẩn hóa quản lý tài nguyên rừng, phục vụ chuyển đổi số và hình thành các mô hình kinh tế xanh trong tương lai. Đây là cách tiếp cận mục tiêu khai thác thông minh, tạo thêm giá trị kinh tế trong khi vẫn duy trì chức năng sinh thái của rừng.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phan Nguyễn Hoàng Tân định hướng: “Toàn tỉnh tập trung cơ cấu lại lĩnh vực lâm nghiệp theo hướng đa giá trị và bền vững; chuyển trọng tâm từ quản lý, bảo vệ rừng thuần túy sang khai thác, tạo giá trị toàn diện từ rừng; đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao giá trị lâm sản gắn với khoa học, công nghệ, phục hồi tài nguyên rừng và sinh kế cộng đồng; thực hiện hiệu quả các dịch vụ môi trường rừng, phát triển thị trường tín chỉ carbon; nâng cao năng suất, chất lượng rừng; khuyến khích, hỗ trợ trồng rừng gỗ lớn, cây bản địa, trồng rừng có chứng chỉ FSC…”.