Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số: Không chỉ giữ vững chân lý, mà phải dẫn dắt chân lý

Chủ quyền tư tưởng trong không gian số

Đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đại hội XIV của Đảng xác định lấy Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận về đường lối đổi mới là nền tảng tư tưởng. Đây là sự phát triển mới về lý luận của Đảng ta trong điều kiện mới. Cùng với sự phát triển đó, môi trường tồn tại và vận động của công tác tư tưởng cũng đang có những biến đổi sâu sắc. Không gian mạng ngày càng trở thành một môi trường quan trọng tác động đến quá trình hình thành nhận thức xã hội; thông tin được tạo lập và lan truyền với tốc độ rất nhanh, đa chiều, khó kiểm soát. Trong môi trường ấy, các giá trị tư tưởng không còn được tiếp nhận chủ yếu theo phương thức truyền dẫn một chiều mà thường xuyên tương tác, va đập và cạnh tranh gay gắt với nhiều luồng thông tin, quan điểm và hệ giá trị khác nhau.

Điều đó làm thay đổi căn bản cách thức tác động của công tác tư tưởng. Nếu trước đây, việc “truyền đạt đúng” có thể đủ để định hướng nhận thức thì nay cần phải “dẫn dắt trúng” (trúng vấn đề, trúng đối tượng, trúng thời điểm và trúng phương thức). Công tác tư tưởng vì thế chuyển từ trạng thái tĩnh sang động, từ định hướng một chiều sang tương tác đa chiều, từ kiểm soát thông tin sang cạnh tranh và dẫn dắt thông tin.

Trong bối cảnh đó, có thể nhận diện rõ hơn một dạng thức quyền lực mới-quyền lực dẫn dắt nhận thức xã hội. Nếu quyền lực chính trị truyền thống gắn với tổ chức và thiết chế thì trong kỷ nguyên số, quyền lực tư tưởng còn gắn với khả năng chi phối dòng chảy thông tin. Ai chiếm lĩnh được không gian thông tin, người đó có khả năng định hình niềm tin, xây dựng nền tảng tư tưởng xã hội.

 Ảnh minh họa: daidoanket.vn

Từ góc độ đó, khái niệm “chủ quyền tư tưởng trên không gian số” cần được nhìn nhận như một yêu cầu khách quan. Đây là khả năng giữ vai trò chủ đạo trong định hướng nhận thức, dẫn dắt hệ giá trị và củng cố niềm tin xã hội. Nếu không giữ được quyền chủ động này thì về thực chất là suy giảm một dạng thức chủ quyền trong điều kiện mới.

Chính trong môi trường đó, các thế lực thù địch đã thay đổi phương thức chống phá, chuyển từ tuyên truyền trực diện sang “xâm nhập nhận thức”, sử dụng thông tin pha trộn thật-giả, khai thác những vấn đề nhạy cảm để dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực. Âm mưu “phi chính trị hóa Quân đội” của các thế lực thù địch nhằm tách Quân đội khỏi sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng; làm suy giảm bản lĩnh chính trị, niềm tin và ý chí chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ; từ đó làm suy yếu vai trò nòng cốt của Quân đội trong bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ cuộc sống hòa bình, hạnh phúc của nhân dân; thúc đẩy “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, tiến tới làm mất ổn định chính trị-xã hội và thay đổi chế độ ở Việt Nam.

Cùng với đó là nguy cơ “xói mòn niềm tin” từ bên trong. Trong điều kiện bùng nổ thông tin, nếu thiếu bản lĩnh chính trị và năng lực phân tích, một bộ phận cán bộ, đảng viên có thể bị tác động bởi các luồng thông tin sai lệch. Sự chuyển biến này thường diễn ra âm thầm, từ hoài nghi đến dao động, từ dao động đến lệch lạc.

Những vấn đề đó cho thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ là kiên định, giữ vững những giá trị cốt lõi, đồng thời vận dụng, bổ sung và phát triển sáng tạo trong thực tiễn, quan trọng hơn là phải chủ động dẫn dắt nhận thức, định hướng dư luận, làm cho những giá trị tiến bộ, nhân văn trở thành dòng chảy chủ đạo trong đời sống xã hội và trên không gian số.

Từ thực tiễn Quân khu 3: Khi lý luận được kiểm chứng và lan tỏa bằng hành động

Quân khu 3 là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng, mật độ dân cư cao, kinh tế-xã hội phát triển năng động, đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh, trật tự và tư tưởng xã hội. Trong bối cảnh đó, công tác tư tưởng không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, giáo dục mà phải gắn chặt với thực tiễn đời sống của bộ đội và nhân dân.

Trong đấu tranh trên không gian mạng, từ Ban chỉ đạo 35 Đảng ủy Quân khu đến các đơn vị đã từng bước chuyển từ bị động sang chủ động. Nếu trước đây chủ yếu là phát hiện và phản bác thông tin sai trái thì nay đã chú trọng hơn đến việc tạo lập và lan tỏa thông tin tích cực, cung cấp thông tin chính thống kịp thời, góp phần định hướng dư luận ngay từ đầu. Đây là bước chuyển có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự thay đổi về tư duy từ “phản ứng” sang “dẫn dắt”. Những năm qua, công tác đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở Quân khu 3 luôn nhất quán quan điểm đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của cấp ủy các cấp; sự điều hành của chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy; sự tham mưu, hướng dẫn và tổ chức thực hiện của cơ quan chính trị, cán bộ chính trị; sự tham gia tích cực, có trách nhiệm của các tổ chức đoàn thể; đồng thời phát huy hiệu quả vai trò của lực lượng nòng cốt ở từng cơ quan, đơn vị. Từ sự kiên định với chủ trương trên, trong suốt nhiều năm qua, Quân khu 3 đã tạo nên cơ chế vận hành đồng bộ, xuyên suốt, bảo đảm thống nhất ý chí và hành động, nâng cao tính chủ động, kịp thời và hiệu quả trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái; qua đó giữ vững trận địa tư tưởng, củng cố niềm tin, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong mọi tình huống.

Cùng với đó, công tác giáo dục chính trị được đổi mới theo hướng tăng tính đối thoại, gắn với thực tiễn. Thông qua các diễn đàn dân chủ, sinh hoạt chuyên đề, cán bộ, chiến sĩ không chỉ tiếp thu mà còn có khả năng tự phân tích, tự lý giải, nâng cao năng lực “tự miễn dịch” trước các thông tin sai lệch. Đặc biệt, thông qua mô hình “Giờ vàng internet” với hình thức mỗi cơ quan, đơn vị dành từ 3 đến 5 phút sau giờ đọc báo để chia sẻ, bình luận các tin, bài trên các trang, nhóm mạng xã hội do Quân khu quản lý, góp phần huy động được nhiều lực lượng tham gia nhằm lan tỏa những giá trị tích cực, kịp thời ngăn chặn, định hướng dư luận trước những thông tin bịa đặt, phản động của các thế lực thù địch. 

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các nền tảng số trong tuyên truyền, giáo dục chính trị được đẩy mạnh, góp phần làm cho nội dung giáo dục trở nên sinh động, phù hợp với đặc điểm tiếp nhận của thế hệ trẻ. Đến nay, 100% cán bộ chính trị, cán bộ tham gia giảng dạy chính trị ở Quân khu 3 đều có đủ khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong truyền tải nội dung giáo dục. Thông qua đó, công tác giáo dục chính trị không chỉ tăng tính hấp dẫn mà còn góp phần quan trọng để cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên địa bàn dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, biết phân biệt thật-giả, đúng-sai, tạo được sự đồng thuận cao trong nhận thức và hành động.

Một trong những yếu tố có sức thuyết phục mạnh mẽ nhất chính là từ thực tiễn hoạt động của bộ đội. Trong phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn, phòng chống dịch bệnh và tham gia phát triển kinh tế-xã hội, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Quân khu 3 luôn có mặt ở những nơi khó khăn, gian khổ nhất. Chính những hành động cụ thể đó đã tạo nên niềm tin, củng cố sự gắn bó máu thịt giữa quân với dân, đồng thời lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong xã hội. Những giá trị được khẳng định từ thực tiễn đã trở thành những “lập luận sống động”, góp phần phản bác hiệu quả các luận điệu sai trái. Thực tiễn đó khẳng định, “thế trận lòng dân” không chỉ là nền tảng của quốc phòng toàn dân mà còn là lá chắn tư tưởng vững chắc nhất. Khi niềm tin được củng cố bằng hành động cụ thể thì mọi thông tin sai trái sẽ khó có thể tác động sâu rộng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng đặt ra những yêu cầu mới. Trong điều kiện cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt, nếu thông tin chính thống chậm, thiếu hấp dẫn thì khó có thể giữ vai trò dẫn dắt. Điều đó đòi hỏi phải nâng cao hơn nữa tính chuyên nghiệp, tính kịp thời và sức lan tỏa của công tác tư tưởng. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với việc xây dựng sức mạnh mềm tư tưởng. Đây là khả năng lan tỏa, thuyết phục và định hướng nhận thức xã hội thông qua hệ giá trị và thực tiễn sống động.

Để làm được điều đó, trước hết, Đảng ủy, Bộ tư lệnh và cấp ủy, chỉ huy các cấp của Quân khu 3 tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục chính trị theo hướng phát triển năng lực tư duy, giúp cán bộ, đảng viên, quần chúng có khả năng phân tích, phản biện và sàng lọc thông tin. Cùng với đó, Quân khu tập trung xây dựng, nâng cao chất lượng lực lượng đấu tranh trên không gian mạng theo hướng không chỉ phản ứng nhanh, kịp thời, đúng quan điểm của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng mà còn phải chủ động dẫn dắt, định hướng dư luận và tổ chức hành động.

Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng hệ sinh thái thông tin chính thống đủ mạnh để chiếm lĩnh không gian mạng. Theo đó, Quân khu tiếp tục đầu tư phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyền trên Báo Quân khu 3; phát huy ưu thế tuyệt đối của các trang mạng, các nhóm mạng xã hội do Quân khu quản lý và hiệu quả hoạt động của lực lượng nòng cốt tại từng cơ quan, đơn vị, địa phương; nâng cao chất lượng trong thực hiện các mô hình, như: “Giờ vàng internet”, trang “Vững tin theo Đảng”, “Đất và người Quân khu 3, “Văn minh sông Hồng”... 

Đặc biệt, Quân khu đã tập trung làm tốt công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng bản lĩnh chính trị, tinh thần sẵn sàng hy sinh vì lợi ích quốc gia-dân tộc, vì lợi ích nhân dân trong mỗi cán bộ, chiến sĩ; đồng thời đẩy mạnh và nâng cao hơn nữa việc học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh; lan tỏa giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong mỗi cán bộ, chiến sĩ thông qua hoạt động thực tiễn hằng ngày. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải gắn với công tác xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Khi đội ngũ cán bộ, đảng viên thực sự gương mẫu, thống nhất giữa lời nói và hành động thì đó chính là yếu tố có sức thuyết phục mạnh mẽ nhất.

Có thể khẳng định, trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là giữ vững chân lý, mà là giữ vững quyền dẫn dắt chân lý trong xã hội. Kiên định không phải là bất biến, mà là giữ vững cái cốt lõi trong sự vận động không ngừng. Phát triển sáng tạo không phải là thay đổi tùy tiện, mà là làm cho những giá trị cốt lõi thích ứng với điều kiện mới, có sức sống mới.

Thực tiễn từ Quân khu 3 cho thấy, khi lý luận được vận dụng sáng tạo, gắn chặt với thực tiễn và phương thức được đổi mới phù hợp thì nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ được bảo vệ vững chắc mà còn trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, góp phần bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa" trong điều kiện mới.