Chăm sóc sức khỏe toàn diện: Lấy người dân là trung tâm - Kỳ 3: Tạo nền tảng cho một nền y tế chủ động

Thiết bị y tế tại các bệnh viện trung tâm tỉnh được đầu tư hiện đại, đồng bộ, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, chất lượng khám, chữa bệnh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

Củng cố tuyến y tế cơ sở

Trong một hệ thống y tế hướng tới phòng bệnh và quản lý sức khỏe chủ động, trạm y tế xã, phường giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là tuyến đầu trong phòng, chống dịch bệnh, quản lý thai sản, trẻ em, tiêm chủng, sàng lọc bệnh không lây nhiễm và theo dõi sức khỏe người dân ngay tại cộng đồng. Vai trò ấy càng rõ hơn ở những địa bàn miền núi, vùng cao, nơi khoảng cách từ nhà dân đến bệnh viện tuyến trên có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm ki-lô-mét.

Xã Cao Minh nằm ở phía Bắc, cách trung tâm tỉnh khoảng 180km. Sau khi Trạm Y tế xã Cao Minh được thành lập trên cơ sở sáp nhập các trạm y tế Công Bằng, Cổ Linh và Cao Tân, địa phương vẫn duy trì các điểm trạm Cao Minh 1 và Cao Minh 2 nhằm hạn chế ảnh hưởng đến việc tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Tại mỗi điểm trạm đều bố trí bác sĩ, y sĩ, hộ sinh và duy trì trực chuyên môn, trực cấp cứu 24/7.

Có mặt tại Trạm Y tế xã Cao Minh để khám thai kỳ, chị Hoàng Thị Pha, sinh năm 1995, ở thôn Lủng Phặc, cho biết: “Việc thăm khám, kiểm tra tại trạm y tế xã giúp người dân giảm bớt khó khăn trong đi lại. Chúng tôi rất yên tâm khi đội ngũ bác sĩ của trạm có trình độ chuyên môn và nhiệt huyết với công việc”.

Cùng với khám, chữa bệnh, hoạt động sàng lọc một số bệnh không lây nhiễm và bệnh ung thư thường gặp cũng đang từng bước được đưa về cơ sở. Trước đây, để tầm soát các bệnh nguy hiểm, người dân phải đến các bệnh viện ở trung tâm tỉnh. Nay, hoạt động phòng, chống các bệnh nguy hiểm như ung thư, đái tháo đường, tim mạch và mù lòa được thực hiện ngay tại cơ sở, tạo điều kiện để người dân phát hiện bệnh sớm và có cơ hội điều trị kịp thời.

Bác sĩ Dương Văn Hoan, Giám đốc Trạm Y tế xã Cao Minh, thông tin: Ngoài số cán bộ hiện có của trạm, xã Cao Minh còn duy trì lực lượng y tế thôn bản có mặt tại 33/33 thôn. Đây là những người đến từng hộ gia đình để tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh; vận động phụ nữ mang thai đi khám thai đúng lịch; nhắc các gia đình đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ; đồng thời hướng dẫn, giải đáp những vấn đề liên quan đến chăm sóc sức khỏe.

Ở các xã vùng sâu, vùng xa, quãng đường từ nhà dân đến bệnh viên tuyến trên rất xa nên hệ thống y tế ở cơ sở có vai trò vô cùng quan trọng.

Phát huy vai trò của y tế thôn, bản, Thái Nguyên đang xem xét triển khai chính sách hỗ trợ mới đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn bản, với mức tối đa 0,8 lần lương cơ sở/người/tháng. Nếu được thực hiện, chính sách này sẽ góp phần hỗ trợ thu nhập, đồng thời tạo điều kiện duy trì một lực lượng đặc thù, gần dân, hiểu địa bàn và có khả năng phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe phát sinh trong cộng đồng.

Từ yêu cầu chăm sóc sức khỏe ngay tại nơi sinh sống, có thể thấy y tế cơ sở cần bảo đảm 3 yếu tố là đủ gần, đủ năng lực và có đội ngũ đủ mạnh. Tuy nhiên, để tuyến đầu hoạt động hiệu quả, cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn nhân lực cũng cần được đầu tư tương xứng. Đây là cơ sở để Thái Nguyên tiếp tục dành nguồn lực cho hệ thống y tế cơ sở trong giai đoạn mới.

Đầu tư đồng bộ, có chiều sâu

Cùng với củng cố mạng lưới y tế cơ sở, tỉnh đang triển khai kế hoạch đầu tư tương đối đồng bộ cho các bệnh viện và trạm y tế. Trong năm 2026, UBND tỉnh đã phê duyệt chủ trương đầu tư 5 dự án gồm: Xây dựng mới Nhà hợp khối làm việc và khám chữa bệnh, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch; Xây dựng mới Nhà điều trị nội trú, mua sắm thiết bị y tế, Bệnh viện Gang Thép; Xây dựng mới Nhà hợp khối làm việc và khám chữa bệnh, mua sắm thiết bị y tế, Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thái Nguyên; Xây dựng mới Nhà hợp khối làm việc và khám chữa bệnh, mua sắm thiết bị y tế, Bệnh viện C; Xây dựng mới Nhà điều trị cho cán bộ thuộc diện bảo vệ sức khỏe và Nhà điều trị nội trú cho bệnh nhân, Bệnh viện A.

Đội ngũ bác sĩ tuyến trên được tăng cường về các trạm y tế cơ sở, góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe người dân.

UBND tỉnh giao Sở Y tế chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan và UBND các xã, phường rà soát, đánh giá thực trạng 92 trạm y tế để tham mưu, đề xuất đầu tư cơ sở vật chất. Kết quả, có 90/92 trạm y tế xã, phường cần được đầu tư trong giai đoạn 2026-2030, gồm xây mới, cải tạo, sửa chữa, mở rộng. Tổng kinh phí đề xuất đầu tư xây mới, cải tạo các trạm y tế là gần 1.935 tỷ đồng.

Trên cơ sở khả năng cân đối ngân sách, Sở Y tế đề xuất ưu tiên đầu tư xây dựng, nâng cấp 57 trạm y tế với tổng kinh phí trên 1.180 tỷ đồng. Riêng năm 2026, dự kiến 13 trạm y tế được đầu tư xây mới kết hợp cải tạo, sửa chữa với kinh phí trên 215 tỷ đồng. Đối với 33 trạm y tế còn lại, trong giai đoạn 2026-2029, Sở Y tế đề xuất giao các địa phương chủ động bố trí nguồn lực để đầu tư xây dựng với tổng kinh phí trên 740 tỷ đồng. Song song với hạ tầng, trang thiết bị cũng được đề xuất bổ sung theo hướng đồng bộ, phục vụ hoạt động chuyên môn và yêu cầu triển khai bệnh án điện tử.

Bác sĩ Ma Thị Hân, Quyền Giám đốc Trạm Y tế xã Nghĩa Tá, cho biết: Sau khi thành lập, trụ sở Trạm Y tế xã Nghĩa Tá sử dụng nguyên trạng trạm y tế xã cũ nên một số hạng mục không phù hợp, như phòng họp, hội trường chật hẹp. Một số phòng khám qua quá trình sử dụng đã xuống cấp, ảnh hưởng đến công tác chuyên môn; trang thiết bị phục vụ triển khai các kỹ thuật cận lâm sàng còn thiếu. Trong năm 2026, Trạm Y tế xã đã được phê duyệt đầu tư 28 tỷ đồng để xây mới, cải tạo. Việc đầu tư cơ sở vật chất sẽ góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và quản lý sức khỏe người dân.

Bệnh viện A Thái Nguyên công bố mô hình giải phẫu bệnh kỹ thuật số, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ chẩn đoán tế bào học và đọc bệnh án điện tử.

Cơ sở vật chất được đầu tư, song nguồn nhân lực của ngành Y tế vẫn thiếu so với nhu cầu thực tế. Phó Giám đốc Sở Y tế Lưu Thị Bình cho rằng: Thời gian tới, việc UBND tỉnh bổ sung biên chế để các đơn vị có cơ sở tuyển dụng là rất cần thiết. Cùng với đó là xây dựng cơ chế đào tạo, thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao, nhất là ở các chuyên ngành khó tuyển như: Tâm thần học, Hồi sức, Cấp cứu, Lao, Phổi, Pháp y; quan tâm bố trí kinh phí đào tạo chuyên khoa, sau đại học nhằm nâng cao trình độ đội ngũ y tế.

Một vấn đề khác đặt ra đối với hoạt động của các cơ sở khám, chữa bệnh là áp lực tài chính. Chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế hằng năm đều tăng cao, vượt dự toán. Ngành Bảo hiểm xã hội cho rằng nguyên nhân là mức đóng còn thấp so với mức hưởng, cùng với áp lực tự chủ tài chính tại các cơ sở. Vì vậy, cần xem xét nâng mức đóng bảo hiểm y tế, bổ sung đối tượng được ngân sách Nhà nước hỗ trợ đóng. Qua đó, tạo điều kiện để các bệnh viện công lập hoạt động hiệu quả hơn.

Chuyển đổi số toàn diện

Cùng với đầu tư cơ sở vật chất và nhân lực, phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là một trong những khâu đột phá nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân. Vì vậy, ngành Y tế cần tiếp tục quan tâm triển khai đồng bộ các giải pháp trong lĩnh vực này. Đặc biệt là thực hiện hiệu quả 7 nhiệm vụ khoa học, công nghệ cấp tỉnh trong lĩnh vực y dược, tập trung vào những vấn đề có tính cấp thiết và khả năng ứng dụng cao như chăm sóc sức khỏe tại nhà; ứng dụng công nghệ sinh học, dược liệu; can thiệp trẻ tự kỷ; ứng dụng y tế di động; giải trình tự gen thế hệ mới trong điều trị ung thư; kỹ thuật giảm đau sau phẫu thuật; sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe từ dược liệu địa phương.

Bệnh viện A Thái Nguyên đã được giao triển khai mô hình Bệnh viện số từ năm 2025. Đây là một trong số ít bệnh viện trong cả nước triển khai mô hình giải phẫu bệnh kỹ thuật số. Đơn vị đã tích hợp trí tuệ nhân tạo hỗ trợ chẩn đoán tế bào học cổ tử cung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để chẩn đoán, sàng lọc bất thường ở thai nhi và đọc bệnh án điện tử, góp phần rút ngắn thời gian chẩn đoán bệnh, giảm tỷ lệ bỏ sót tổn thương.

Thạc sĩ, Bác sĩ Nghiêm Chí Cương, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện A Thái Nguyên, cho biết: Số hóa tiêu bản tế bào và ứng dụng trí tuệ nhân tạo giúp nâng cao khả năng triển khai khám, chữa bệnh tại tuyến cơ sở. Thời gian tới, bệnh viện sẽ tiếp tục triển khai mô hình chỉ đường thông minh và mô hình báo động đỏ để liên kết giữa các bộ phận trong khám, chữa bệnh các trường hợp khẩn cấp.

Trạm Y tế xã Nghĩa Tá dự kiến được đầu tư 28 tỷ đồng để xây dựng, cải tạo trong năm 2026.

Ngành Y tế Thái Nguyên đã đạt được những kết quả nhất định trong chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính. Để chuyển đổi số theo hướng toàn diện, từ nay đến năm 2030, tỉnh cần tập trung thực hiện chiến lược phát triển y tế thông minh, hoàn thiện hạ tầng dữ liệu y tế, đẩy mạnh tích hợp sổ sức khỏe điện tử, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt và liên thông dữ liệu khám, chữa bệnh trên toàn tỉnh.

Phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm để mọi người dân được quản lý, chăm sóc sức khỏe tốt hơn ngay từ nơi mình sinh sống. Củng cố hệ thống y tế cơ sở, tiếp tục đầu tư nguồn lực và đưa công nghệ tham gia sâu hơn vào hoạt động khám, chữa bệnh đang mở ra hướng đi rõ nét cho mục tiêu xây dựng hệ thống y tế lấy sức khỏe người dân làm trung tâm.

Giá trị của những đổi thay sau khi thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW không chỉ thể hiện ở số bác sĩ, số giường bệnh được bổ sung tại tuyến cơ sở hay những nền tảng công nghệ mới, mà quan trọng hơn là mỗi người dân có thêm cơ hội được phát hiện bệnh sớm, điều trị kịp thời và yên tâm hơn trong hành trình chăm sóc sức khỏe của chính mình.