Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ thực tiễn công tác Thi hành án dân sự - Kỳ 1: Tinh gọn bộ máy để giữ mạch thi hành án thông suốt

Gọn đầu mối chưa đủ, phải giữ hệ thống vận hành thông suốt

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay không thể chỉ dừng ở phản bác những luận điệu sai trái trên bình diện diễn ngôn. Điều có sức thuyết phục sâu xa hơn là chứng minh bằng thực tiễn rằng đường lối của Đảng là đúng đắn, việc tổ chức thực hiện là nghiêm túc và kết quả đạt được là cụ thể, có thể kiểm chứng. Ở phương diện đó, mọi cải cách thành công trong bộ máy nhà nước, nếu được tổng kết và lý giải đúng tầm, đều trở thành một luận cứ chính trị - tư tưởng có giá trị. Thực tiễn sắp xếp, tinh gọn bộ máy hệ thống thi hành án dân sự là một trường hợp tiêu biểu.

Thi hành án dân sự là khâu cuối cùng đưa bản án, quyết định của Tòa án vào đời sống. Đây là nơi phán quyết tư pháp được chuyển hóa thành hiện thực pháp lý; nơi quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân được bảo đảm bằng hành vi công vụ; đồng thời là nơi tính nghiêm minh của pháp luật được kiểm chứng bằng kết quả thực hiện. Vì vậy, thi hành án dân sự không chỉ là hoạt động nghiệp vụ chuyên ngành, mà còn là bộ phận hữu cơ của cơ chế thực thi quyền lực nhà nước trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chính vì là lĩnh vực pháp luật chạm trực tiếp đến đời sống, thi hành án dân sự cũng là nơi những yêu cầu về tổ chức bộ máy, thể chế vận hành, nguồn lực thực thi và trách nhiệm công vụ bộc lộ rõ nhất.

Từ yêu cầu đó, sắp xếp, tinh gọn bộ máy hệ thống thi hành án dân sự cần được nhìn nhận đúng tầm như một nội dung của quá trình hoàn thiện cơ chế tổ chức thi hành pháp luật. Đây không phải là sự điều chỉnh hành chính thuần túy. Điều cốt lõi là làm cho bộ máy gọn hơn nhưng phải mạnh hơn; ít tầng nấc hơn nhưng phải rõ trách nhiệm hơn; tập trung hơn trong chỉ đạo, điều hành nhưng vẫn phải phục vụ người dân và doanh nghiệp thuận lợi hơn. Ở cấp độ lý luận, đây chính là yêu cầu kết hợp giữa đổi mới tổ chức bộ máy với hoàn thiện phương thức thực thi quyền lực công.

Kết quả thi hành án là thước đo thật của cải cách

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy hệ thống thi hành án dân sự không dừng ở thay đổi sơ đồ tổ chức. Theo mô hình mới, hệ thống được tổ chức theo hai cấp, gồm Cục Quản lý Thi hành án dân sự và 34 cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh; tại địa phương trực tiếp quản lý 355 Phòng Thi hành án dân sự khu vực. Cục Quản lý Thi hành án dân sự chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01-7-2025. Điều cần nhấn mạnh là giá trị của cải cách không nằm ở số đầu mối giảm đi, mà ở chỗ hệ thống sau sắp xếp vẫn phải bảo đảm tính liên tục của hoạt động công vụ, không làm đứt gãy chuỗi nghiệp vụ và không để ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Chính ở bình diện đó, kết quả công tác là thước đo quan trọng của chất lượng cải cách. Năm 2025, toàn hệ thống đã thi hành xong 576.884 việc, đạt tỷ lệ 84,27% trong số có điều kiện thi hành; về tiền thi hành xong trên 150 nghìn tỷ đồng; trong đó thu hồi cho ngân sách nhà nước trong các vụ án tham nhũng, kinh tế hơn 27,4 nghìn tỷ đồng. Bước sang 6 tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh số việc thụ lý mới tăng mạnh, toàn hệ thống vẫn thi hành xong 246.105 việc, đạt trên 47%; về tiền đạt hơn 83.265 tỷ đồng, đạt trên 25%, tăng hơn 4% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, đã thi hành xong 2.068 việc, đạt 50,54%, thu hồi 6.568 tỷ đồng; đối với án tín dụng, ngân hàng, đã thi hành xong 2.708 việc, tương ứng 19.646 tỷ đồng.

Thi hành án hành chính cũng có chuyển biến với 1.841 bản án, quyết định được theo dõi; 485 thông báo tự nguyện thi hành án được ban hành; 925 bản án được tổ chức làm việc với người phải thi hành án; 115 quyết định buộc thi hành án hành chính được công khai; 398 bản án, quyết định đã được cơ quan hành chính thi hành xong.

Khi thực tiễn lên tiếng, luận điệu xuyên tạc tự mất chỗ bám

Những con số đó có ý nghĩa lớn hơn một bảng tổng hợp chỉ tiêu. Chúng cho thấy, trong điều kiện hệ thống đang tái cấu trúc tổ chức quy mô lớn, bộ máy không những không bị đình trệ, mà còn giữ được sự thông suốt, duy trì nhịp độ công việc và xử lý được nhiều lĩnh vực khó, nhạy cảm, có tác động trực tiếp đến niềm tin pháp lý và môi trường đầu tư, kinh doanh. Nếu cải cách chỉ là thay đổi hình thức, thì kết quả thực thi khó có thể ổn định trong điều kiện số việc và số tiền phải thi hành vẫn ở mức rất cao. Thực tiễn ấy chứng minh rằng chủ trương tinh gọn bộ máy trong lĩnh vực thi hành án dân sự đã được chuyển hóa thành năng lực vận hành mới của hệ thống.

Điều đáng chú ý là, cùng với việc tổ chức lại đầu mối, hệ thống còn đồng thời xử lý nhiều nhiệm vụ nền tảng: kiện toàn tổ chức đảng, sắp xếp tổ chức cán bộ, bố trí trụ sở, bảo đảm kinh phí, điều chỉnh quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và phương thức quản lý, chỉ đạo, điều hành theo mô hình mới. Nói cách khác, tinh gọn bộ máy trong thi hành án dân sự là quá trình tái lập đồng thời cả trật tự tổ chức và trật tự vận hành. Chỉ khi bộ máy mới đi liền với cơ chế vận hành mới, cải cách mới tạo ra giá trị thể chế bền vững.

Cũng từ thực tiễn sau sắp xếp, có thể thấy rõ thêm một điểm tựa của cải cách là con người. Ngay sau khi kiện toàn tổ chức, toàn hệ thống tiếp tục tuyển dụng, bổ sung công chức, cơ cấu lại đội ngũ, chuẩn hóa vị trí việc làm và tăng cường đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu của mô hình mới. Bộ máy chỉ thật sự mạnh khi không chỉ gọn đầu mối mà còn đủ người, đúng việc, đúng năng lực và giữ được tinh thần phụng sự trong từng khâu thi hành án.

Từ đây có thể rút ra một số vấn đề có ý nghĩa phương pháp luận. Thứ nhất, chủ trương đúng chỉ thật sự có sức sống khi được kiểm nghiệm bằng kết quả tổ chức thực hiện. Trong xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, không có luận cứ nào thuyết phục hơn việc một chủ trương lớn, khi đi vào thực tiễn, tạo ra kết quả rõ ràng, tích cực và đo đếm được. Thứ hai, cải cách tổ chức trong lĩnh vực thi hành án dân sự phải luôn gắn với yêu cầu ổn định vận hành. Đây là lĩnh vực mà bất kỳ sự xáo trộn kéo dài nào cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực thực thi pháp luật. Vì vậy, mọi quyết định sắp xếp phải được đặt trong tổng thể cơ chế bảo đảm hoạt động liên tục, không gián đoạn, không tạo khoảng trống trách nhiệm.

Thứ ba, thước đo cuối cùng của chất lượng cải cách không thể chỉ là dữ liệu tổ chức, mà phải là dữ liệu kết quả. Số đầu mối giảm đi là cần thiết, nhưng chưa đủ; điều quan trọng hơn là hiệu lực thực thi có được nâng lên hay không, trách nhiệm công vụ có được làm rõ hơn hay không, người dân và doanh nghiệp có được phục vụ thuận lợi hơn hay không. Chính khả năng biến đổi cấu trúc tổ chức thành chất lượng thực thi phản ánh mức độ trưởng thành thể chế của bộ máy nhà nước. Thứ tư, mọi cuộc cải cách trong lĩnh vực thực thi pháp luật đều có giá trị chính trị - tư tưởng khi nó củng cố niềm tin xã hội đối với tính đúng đắn của đường lối Đảng và năng lực tổ chức thực hiện của bộ máy công quyền.

Việc hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Thi hành án dân sự cũng cho thấy một chiều sâu khác của cải cách: truyền thống không được nhắc lại như một sự hoài niệm, mà được khơi dậy như nguồn lực tinh thần để giữ bản lĩnh chính trị, nuôi dưỡng niềm tự hào nghề nghiệp và củng cố ý thức trách nhiệm trong giai đoạn mới.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, vì thế, không chỉ là bảo vệ một hệ thống luận điểm đúng về mặt lý luận, mà còn là bảo vệ sức sống của đường lối ấy trong thực tiễn quản trị quốc gia. Thực tiễn sắp xếp, tinh gọn bộ máy hệ thống thi hành án dân sự cho thấy: khi chủ trương đúng được thể chế hóa thành mô hình tổ chức hợp lý hơn, vận hành kỷ luật hơn và tạo ra kết quả thực thi tốt hơn, thì chính thực tiễn đó là câu trả lời thuyết phục nhất đối với những cách nhìn hoài nghi, quy chụp hoặc xuyên tạc.

Kết quả thật luôn là câu trả lời đanh thép nhất

Tựu trung lại, giá trị của tinh gọn bộ máy trong hệ thống thi hành án dân sự không nằm ở sự thay đổi hình thức tổ chức, mà ở khả năng giữ cho mạch thi hành án không đứt đoạn, cho quyền lực công được vận hành chặt chẽ hơn và cho người dân cảm nhận rõ hơn hiệu lực của pháp luật. Khi bộ máy gọn hơn nhưng công việc vẫn chạy, thậm chí chạy chắc hơn, đó là câu trả lời rõ nhất trước mọi nghi ngờ. Và khi kết quả thực thi đã hiện lên bằng con số, bằng tiến độ, bằng trách nhiệm cụ thể, thì chính thực tiễn trở thành lập luận sắc nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

(Còn nữa)