Bất ổn xã hội đẩy Pháp vào thế khó về ngân sách

Tình trạng bất ổn này đang đặt Chính phủ Pháp trước bài toán khó giữa yêu cầu kiểm soát thâm hụt ngân sách, nợ công và nhiệm vụ duy trì ổn định xã hội.

Người biểu tình tập trung tại Thủ đô Paris (Pháp). Ảnh: REUTERS

Sau một tuần bất ổn với các cuộc biểu tình, đụng độ và cướp bóc tại nhiều thành phố trên cả nước, thị trường trái phiếu Chính phủ Pháp tiếp tục chứng kiến làn sóng bán tháo trong phiên giao dịch ngày 19-10. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng lên khoảng 4,9%, tiến gần mức cao nhất kể từ năm 2002.

Chênh lệch lợi suất trái phiếu cùng kỳ hạn giữa Pháp và Đức cũng tăng lên khoảng 1,46 điểm phần trăm, phản ánh tâm lý lo ngại ngày càng lớn của giới đầu tư đối với tình hình tài chính công của Pháp. Những diễn biến này cho thấy, bất ổn xã hội đang cộng hưởng với những điểm yếu vốn tồn tại trong nền tài chính Pháp, khiến niềm tin của thị trường chịu thêm sức ép.

Những biến động này diễn ra khi nền kinh tế lớn thứ hai khu vực đồng euro đã phải đối mặt với tăng trưởng yếu, nợ công cao và khó khăn trong việc cắt giảm thâm hụt ngân sách. Giá năng lượng tăng do xung đột tại Trung Đông càng làm gia tăng lo ngại về lạm phát và chi phí sản xuất. Trong bối cảnh đó, các cuộc biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt đắt đỏ và chất lượng dịch vụ công suy giảm tiếp tục làm phức tạp thêm nỗ lực ổn định tài chính của Chính phủ.

Trong khi đó, Liên đoàn Thương mại và bán lẻ Pháp cho biết, gần 3.000 cửa hàng bị ảnh hưởng bởi các vụ cướp phá và đụng độ trong hai ngày cuối tuần. Nhiều cửa hàng tại Paris phải đóng cửa hoặc tăng cường bảo vệ sau các vụ đập phá. Chính quyền một số thành phố phải áp dụng lệnh giới nghiêm tại một số khu vực và tăng cường các biện pháp an ninh, trong khi hoạt động thương mại tại nhiều nơi bị gián đoạn.

Theo các chuyên gia, tình trạng bất ổn khiến nhà đầu tư càng dè dặt khi nắm giữ trái phiếu Pháp. Những cuộc biểu tình cho thấy, Chính phủ Pháp đang gặp trở ngại lớn trong việc tìm kiếm sự ủng hộ của xã hội đối với các biện pháp cải thiện ngân sách. Đây cũng là nguyên nhân khiến thị trường tài chính phản ứng mạnh, dù những khó khăn về nợ công đã tồn tại từ trước.

Hiện nay, Pháp đang gánh khối nợ công 3.600 tỷ euro và đang có nguy cơ tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Pháp tăng 0,4% năm nay, so với 0,9% hồi 2025, thuộc nhóm kém nhất eurozone.

Giám đốc Nghiên cứu kinh tế vĩ mô toàn cầu ING Research (Hà Lan) Carsten Brzeski chỉ ra tỷ lệ nợ công trên GDP của Pháp tương đương thời điểm khó khăn mà Italia trải qua vào năm 2011 và Hy Lạp năm 2009. Thậm chí, thâm hụt ngân sách Pháp còn lớn hơn Italia đợt đó.

Trong dự thảo ngân sách năm 2027, Chính phủ Pháp đề xuất các biện pháp với tổng quy mô 43 tỷ euro nhằm giảm thâm hụt. Tuy nhiên, việc đạt được sự đồng thuận trong một Quốc hội chia rẽ sâu sắc không dễ dàng, nhất là khi cuộc bầu cử tổng thống chỉ còn khoảng 6 tháng.

Chính phủ của Thủ tướng Sébastien Lecornu phải tìm kiếm sự ủng hộ cho kế hoạch cải thiện tài chính công trong lúc những bất bình về đời sống và dịch vụ công đang gia tăng.

Khó khăn nằm ở việc các biện pháp thắt chặt ngân sách có thể vấp phải phản ứng từ những người đang chịu sức ép bởi giá cả và chi phí sinh hoạt. Nếu đẩy mạnh cắt giảm chi tiêu, Chính phủ có nguy cơ đối mặt với làn sóng phản đối mới. Ngược lại, việc trì hoãn điều chỉnh ngân sách sẽ khiến giới đầu tư nghi ngờ khả năng kiểm soát thâm hụt, đẩy chi phí vay lên cao hơn.

Tình hình càng phức tạp khi chi phí trả lãi tăng, làm thu hẹp nguồn lực dành cho đầu tư và các dịch vụ công. Chính phủ Pháp phải cân đối giữa yêu cầu giảm vay nợ và nhu cầu duy trì những khoản chi cần thiết cho đời sống người dân. Nếu không tìm được phương án phù hợp, việc cải thiện ngân sách sẽ gặp trở ngại, trong khi các vấn đề kinh tế và xã hội có thể tiếp tục kéo dài.

Trong bối cảnh đó, những cuộc biểu tình khiến triển vọng cải cách ngân sách và hệ thống hưu trí của Pháp trở nên khó khăn hơn. Giới đầu tư không chỉ quan tâm đến quy mô các biện pháp được công bố, mà còn theo dõi khả năng Chính phủ thực hiện chúng trong điều kiện chính trị và xã hội hiện nay...

Một diễn biến khác là hãng xếp hạng tín nhiệm Moody's dự kiến xem xét xếp hạng tín nhiệm của Pháp vào ngày 23-10. Nếu tổ chức này hạ xếp hạng, thị trường trái phiếu Pháp có thể chịu thêm sức ép, dù mức độ tác động còn phụ thuộc vào việc nhà đầu tư đã phản ánh nguy cơ này vào giá trái phiếu đến đâu.

Trong trường hợp triển vọng tín nhiệm tiếp tục xấu đi, Pháp có thể phải đối mặt với vòng xoáy bất lợi khi chi phí vay tăng, dư địa ngân sách bị thu hẹp và việc củng cố niềm tin thị trường trở nên khó khăn hơn.