Bầu cử Peru thắp lại kỳ vọng ổn định và bình yên

Trong một thập kỷ qua, Peru đã có 9 tổng thống, nhiều trong số đó phải từ chức hoặc bị luận tội vì cáo buộc tham nhũng. Theo Viện Nghiên cứu Peru, gần một nửa cử tri mong muốn một ứng viên có thể mang lại những thay đổi lớn cho chính phủ.

Mối quan tâm của cử tri

Theo đánh giá, tội phạm và tham nhũng là hai vấn đề trung tâm của cuộc bầu cử, bên cạnh lo ngại về khủng hoảng chính trị kéo dài. Số vụ giết người tăng trong những năm gần đây đã khiến nhiều ứng viên đưa ra các chính sách cứng rắn bao gồm: Xây dựng siêu nhà tù và mở rộng quyền lực cho lực lượng an ninh.

Peru sẽ bước vào vòng đầu tiên của cuộc bầu cử quan trọng vào ngày 12-4. Ảnh: Aljazeera

Theo khảo sát Ipsos tháng 10, 68% người Peru coi mất an ninh là mối lo hàng đầu, 67% lo ngại tham nhũng và36% lo ngại bất ổn chính trị.

Sự kiện dự kiến sẽ trải qua hai vòng bỏ phiếu, với kỳ vọng của cử tri là giúp đất nước thoát khỏi tình trạng bất ổn đã chi phối chính trường nước này trong nhiều năm gần đây.

Cuộc bầu cử tổng thống Peru năm nay quy tụ số lượng ứng viên kỷ lục, phản ánh sự chia rẽ và xung đột sâu sắc trong hệ thống chính trị. Ban đầu, có 36 ứng viên tuyên bố tranh cử tổng thống Peru. Một người trong số đó đã qua đời vào tháng trước trong một vụ tai nạn giao thông, khiến số lượng ứng viên còn lại 35 người và vẫn là con số kỷ lục.

Kết quả là nhiều cuộc khảo sát cho thấy cử tri bị phân tán mạnh, chia thành nhiều nhóm ủng hộ hàng chục ứng viên khác nhau. Chưa có ứng viên nào đủ sức tạo khoảng cách rõ rệt so với phần còn lại.

Vòng bỏ phiếu đầu tiên sẽ diễn ra vào ngày 12-4. Toàn bộ chức vụ tổng thống và tất cả các ghế trong Quốc hội Peru đều được đưa ra bầu chọn.

Nếu không có ứng viên tổng thống nào giành được hơn 50% số phiếu, vòng bỏ phiếu thứ hai sẽ diễn ra vào ngày 7-6, khi hai ứng viên có kết quả cao nhất đối đầu trực tiếp.

Những gương mặt nổi bật

Con gái của cố Tổng thống Alberto Fujimori, Keiko Fujimori, hiện là một trong những ứng viên dẫn đầu cuộc đua năm nay. Bà từng giữ vai trò đệ nhất phu nhân từ năm 1994 đến 2000. Đây là lần thứ tư bà tranh cử tổng thống.

Bà đại diện cho đảng cánh hữu Lực lượng Nhân dân (Popular Force) ủng hộ di sản chính trị của cha mình và từng đề xuất ân xá cho các vi phạm nhân quyền xảy ra trong thời kỳ ông cầm quyền.

Cương lĩnh của bà, mang tên “Trật tự cho Peru”, bao gồm cam kết ban hành tình trạng khẩn cấp 60 ngày nhằm đối phó với tội phạm.

Một ứng viên đáng chú ý khác là Carlos Alvarez - một danh hài nổi tiếng tranh cử dưới danh nghĩa đảng cánh hữu Quốc gia vì mọi người (Country for All), tự định vị mình là người ngoài hệ thống chính trị.

“Mục tiêu là đoàn kết đất nước - và vạch ra ranh giới rõ ràng giữa những người yêu Peru và những người không”, ông Alvarez viết trong cương lĩnh của mình.

Phần lớn chương trình của ông tập trung vào chống tội phạm có tổ chức, với các mục tiêu như: rút ngắn thời gian xét xử 30%, thiết lập các cơ chế tư pháp tạm thời và cải cách lực lượng cảnh sát quốc gia theo hướng chuyên nghiệp hóa

Được biết đến rộng rãi với biệt danh “Porky” (theo nhân vật hoạt hình Porky Pig), ứng viên Rafael López Aliaga là một doanh nhân quyền lực, từng giữ chức thị trưởng Lima từ 2023 đến 2025. Đây là lần thứ hai ông tranh cử tổng thống, sau thất bại năm 2021.

Là đại diện của đảng cực hữu Đổi mới Nhân dân (Popular Renewal), ông tiến hành chiến dịch tranh cử quyết liệt với những cam kết mạnh mẽ nhằm thúc đẩy các giá trị xã hội bảo thủ, trấn áp tội phạm và chống tham nhũng.

Ông từng bày tỏ ủng hộ việc Mỹ ném bom các tàu bị nghi buôn ma túy và đề xuất để quân đội Mỹ can thiệp vào Peru nhằm bắt giữ các thủ lĩnh băng đảng.

“Giống như [Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro] bị bắt một cách dễ dàng, các thủ lĩnh băng đảng Tren de Aragua đang hoạt động tại Mỹ và sống ở đây cũng nên bị bắt theo cách tương tự,” ông López Aliaga khẳng định với truyền thông địa phương.

Peru là một trong những quốc gia mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tìm cách kéo ảnh hưởng. Hiện Peru là quốc gia nhận vốn đầu tư trực tiếp từ Trung Quốc lớn thứ hai tại Mỹ Latinh, chỉ sau Brazil. Peru cũng tiếp tục là quốc gia sản xuất cocaine lớn thứ hai thế giới, trong bối cảnh ông Trump thúc đẩy chiến dịch mạnh tay chống buôn bán ma túy.

Một số cử tri Peru bày tỏ đồng cảm với lập trường cứng rắn của chính quyền Tổng thống Trump nhất là khi đề cập đến các vấn đề như di cư từ Venezuela và buôn bán ma túy - vốn cũng ảnh hưởng đến Peru.