Bẫy lừa đảo nhắm vào người cao tuổi

Tin nhắn đối tượng lừa đảo đầu tư tài chính thúc ép nạn nhân tiếp tục nộp tiền. Ảnh chụp màn hình

Những chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi, đánh trúng tâm lý của người lớn tuổi, khiến không ít người đứng trước nguy cơ mất số tiền tích góp cả đời.

Những chiếc bẫy được giăng sẵn

Những ngày gần đây, câu chuyện về các “hợp đồng kỳ nghỉ” được Đài Truyền hình Việt Nam phản ánh và việc cơ quan chức năng vào cuộc xử lý các công ty lừa đảo liên quan đến việc bán hợp đồng kỳ nghỉ đã thu hút sự quan tâm của dư luận.

Theo phản ánh, nhiều NCT có khoản tích lũy tài chính được mời tham dự các hội thảo, chương trình chăm sóc khách hàng, nhận quà miễn phí rồi từng bước bị thuyết phục ký các hợp đồng nghỉ dưỡng dài hạn trị giá hàng trăm triệu đồng đến hàng chục tỷ đồng.

Các lời giới thiệu thường rất hấp dẫn: được nghỉ dưỡng tại các khu resort cao cấp, có thể chuyển nhượng, để lại cho con cháu hoặc thậm chí sinh lời trong tương lai… Không ít người sau khi ký hợp đồng mới phát hiện quyền lợi thực tế không như quảng cáo, việc hủy hợp đồng hoặc đòi lại tiền gặp rất nhiều khó khăn.

Không chỉ đối mặt với những lời mời gọi đầu tư, nghỉ dưỡng, NCT còn đang là mục tiêu của hàng loạt hình thức lừa đảo trên không gian mạng. Trường hợp của bà M. (76 tuổi, ở phường Trảng Bom) là một ví dụ điển hình. Bà có con gái đang làm việc tại một ngân hàng ở phường Biên Hòa. Một ngày nọ, bà nhận được cuộc gọi từ một người tự xưng là cán bộ công an, thông báo con gái bà có liên quan đến một đường dây rửa tiền và đang bị cơ quan chức năng điều tra. Đối tượng cho biết: Nếu muốn các con thoát khỏi vòng lao lý, bà phải chuyển gấp 1,5 tỷ đồng. Để tạo áp lực tâm lý, đối tượng yêu cầu bà M. tuyệt đối không được thông báo cho con gái vì con bà đang nằm trong diện theo dõi, mọi liên lạc đều bị giám sát và chỉ cần có động thái bất thường, lực lượng công an sẽ lập tức tiến hành bắt giữ. Lo sợ con gặp chuyện, bà M. rơi vào trạng thái hoang mang, mất ăn mất ngủ.

Bà giấu kín sự việc với gia đình, đi vay mượn tiền rồi nhờ em trai chở đến ngân hàng để làm thủ tục chuyển tiền. May mắn là cậu em nhanh trí gọi điện báo cho con gái bà M. nên đã ngăn chặn kịp thời.

Tương tự, đầu tháng 9-2025, Công an tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai đã kịp thời ngăn chặn một vụ lừa đảo nhắm vào bà B.T.V. (73 tuổi, ở phường Tam Hiệp). Các đối tượng gọi điện giả danh công an, thông báo bà liên quan đến một vụ án rửa tiền và yêu cầu chuyển 400 triệu đồng để phục vụ điều tra. Trong tâm trạng hoảng loạn, bà V. đã đi vay tiền và đến ngân hàng làm thủ tục chuyển khoản. Rất may, người thân phát hiện những biểu hiện bất thường và báo cho cơ quan công an can thiệp kịp thời nên bà không bị mất tiền.

Không chỉ các cuộc gọi giả danh cơ quan chức năng, thời gian gần đây còn xuất hiện nhiều hình thức lừa đảo nhắm đến NCT thông qua các chương trình chăm sóc sức khỏe, du lịch nghỉ dưỡng hoặc đầu tư sinh lời.

Ông L.V.T. (72 tuổi, ở phường Dầu Giây) cho biết: Ông từng được mời tham dự một buổi giới thiệu sản phẩm chăm sóc sức khỏe miễn phí. Tại đây, những người tham gia được tặng quà, đo huyết áp và nghe tư vấn về các gói nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe dành riêng cho NCT. “Ban đầu chỉ nghĩ đi nghe cho biết, nhưng sau đó họ liên tục giới thiệu đây là chương trình ưu đãi đặc biệt, số lượng có hạn. Nhiều người lớn tuổi đã đặt cọc ngay tại chỗ, may là tôi gọi điện hỏi con cháu trước nên không ký hợp đồng” - ông T. kể.

Ðể không trở thành nạn nhân

Thực tế, nhiều NCT hiện sống riêng hoặc con cháu đi làm xa. Khi nhận được sự quan tâm từ những người lạ hoặc các cuộc gọi mang tính chất “hỗ trợ”, “chăm sóc khách hàng”, họ dễ mất cảnh giác. Đáng lo ngại là nhiều nạn nhân sau khi bị lừa thường không trình báo ngay vì tâm lý xấu hổ hoặc sợ ảnh hưởng đến con cháu. Điều này khiến các đối tượng tiếp tục có cơ hội thực hiện hành vi phạm tội với những nạn nhân khác.

Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Văn Đường, Trưởng khoa Đào tạo và chỉ đạo tuyến, Viện Pháp y tâm thần Biên Hòa cho rằng: NCT thường là nhóm dễ bị tổn thương trước các tác động tâm lý. “Nhiều người sống xa con nên đối tượng lừa đảo dễ tiếp cận. Khi có người quan tâm, hỏi han hoặc tạo cảm giác thân thiện, họ dễ mở lòng và tin tưởng. Mặt khác, do tuổi cao nên tư duy kém linh hoạt, xử lý thông tin chậm... Vì vậy, khi bị đe dọa hoặc gây áp lực tâm lý, họ cũng dễ rơi vào trạng thái hoang mang, mất khả năng đánh giá tình huống một cách tỉnh táo” - ông Đường nhận định.

Theo ông Đường, nhiều nạn nhân không phải vì thiếu hiểu biết mà do bị tác động tâm lý trong thời gian dài. Có trường hợp các đối tượng gọi điện liên tục nhiều giờ, yêu cầu giữ bí mật, không được trao đổi với người thân, khiến nạn nhân bị cô lập thông tin và hoàn toàn phụ thuộc vào sự dẫn dắt của kẻ lừa đảo.

Thạc sĩ, luật sư Phan Thị Hồng Vân, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai nhận định: Nhiều vụ việc cho thấy nếu NCT trao đổi với con cháu trước khi chuyển tiền hoặc ký kết hợp đồng thì hoàn toàn có thể tránh được thiệt hại. Điều quan trọng là tạo thói quen tham khảo ý kiến người thân khi phát sinh các giao dịch tài chính lớn hoặc nhận được các đề nghị bất thường. “Để bảo vệ NCT trước các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi, gia đình cần thường xuyên chia sẻ thông tin về các thủ đoạn mới; hướng dẫn ông bà, cha mẹ cách nhận biết dấu hiệu lừa đảo; đồng thời khuyến khích người thân gọi điện xác nhận với con cháu trước khi thực hiện các giao dịch liên quan đến tiền bạc” - luật sư Vân lưu ý.

Công an thành phố Đồng Nai thường xuyên cảnh báo: Hiện nay, các hình thức lừa đảo liên tục thay đổi để đánh vào tâm lý nạn nhân. Nhiều đối tượng sử dụng công nghệ để giả mạo hình ảnh hoặc giọng nói khiến người dân khó phân biệt thật, giả. Cơ quan này cho biết: Công an không làm việc với công dân qua điện thoại để yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng. Khi nhận được các cuộc gọi có nội dung tương tự, người dân cần bình tĩnh kiểm chứng thông tin trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.

Trong bối cảnh các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi, việc nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là trách nhiệm của gia đình và cộng đồng. Bởi phía sau mỗi vụ lừa đảo không chỉ là thiệt hại về tài sản mà còn là những tổn thương về tinh thần đối với những người đã dành cả cuộc đời lao động, tích góp cho tuổi già bình yên.