Bê bối nghe lén chấn động Indonesia: Chánh văn phòng Tổng thống bị bắt, 20.000 quân được điều động

Cựu cảnh sát trưởng quốc gia Indonesia, Listyo Sigit Prabowo, mỉm cười khi đến Phủ Tổng thống ở Jakarta vào ngày 1/10. Ảnh: AFP.

Một vụ bê bối nghe lén đang gây chấn động chính trường Indonesia khi Tướng Listyo Sigit Prabowo – người vừa được bổ nhiệm làm Chánh văn phòng Tổng thống chưa đầy một tháng – bị bắt cùng hai sĩ quan cảnh sát cấp cao. Ba người bị cáo buộc tổ chức nghe lén trái phép điện thoại của Tổng thống Prabowo Subianto và nhiều nhân vật quan trọng khác, sau đó tìm cách xóa dữ liệu để che giấu dấu vết.

Tổng thống Prabowo đã ký quyết định cách chức ông Listyo ngay sau khi vị tướng này bị bắt. Trong khi đó, một người phát ngôn chính phủ cảnh báo hành vi bị cáo buộc có thể mang dấu hiệu phản quốc và đe dọa an ninh quốc gia. Tuy nhiên, nhà chức trách Indonesia nhấn mạnh cuộc điều tra vẫn đang ở giai đoạn đầu, động cơ nghe lén chưa được xác định và chưa có kết luận cho thấy các nghi phạm âm mưu lật đổ chính phủ.

Chánh văn phòng Tổng thống bị bắt cùng hai tướng cảnh sát

Ngày 3/11, cảnh sát Indonesia thông báo bắt giữ ba sĩ quan cấp cao bị tình nghi liên quan đến hoạt động nghe lén trái phép nhằm vào Tổng thống Prabowo Subianto cùng hàng loạt nhân vật trong bộ máy nhà nước và xã hội.

Nhân vật gây chú ý nhất là Tướng Listyo Sigit Prabowo, người từng đứng đầu Cảnh sát quốc gia Indonesia trong 5 năm, từ năm 2021 đến năm 2026. Ông được Tổng thống Prabowo bổ nhiệm làm Chánh văn phòng Tổng thống ngày 1/10, chỉ khoảng một tháng trước khi vụ việc bị phanh phui.

Hai người còn lại là Thiếu tướng cảnh sát Ahrie Sonta Nasution, người đứng đầu bộ phận pháp chế của Cảnh sát quốc gia, và Thiếu tướng Eko Hadi Santoso, sĩ quan cấp cao công tác tại cơ sở đào tạo cảnh sát quốc gia.

Theo ông Asep Safrudin, người đứng đầu Cơ quan Điều tra hình sự thuộc Cảnh sát quốc gia Indonesia, các nghi phạm bị cáo buộc nghe lén trái phép số điện thoại của Tổng thống Prabowo, quan chức chính phủ, chính trị gia, nhà báo, lãnh đạo các tổ chức xã hội, nhà hoạt động của các tổ chức phi chính phủ (NGO) và doanh nhân.

Cả ba bị tạm giữ tại cơ sở giam giữ của trụ sở Cảnh sát quốc gia ở Nam Jakarta.

Thông tin khiến vụ việc đặc biệt nghiêm trọng là hoạt động nghe lén được cho là đã diễn ra trong thời gian dài, từ năm 2025 đến năm 2026, khi ông Listyo vẫn đang đứng đầu lực lượng cảnh sát quốc gia. Như vậy, người bị cáo buộc liên quan đến hoạt động giám sát trái phép không chỉ là một quan chức vừa được đưa vào Phủ Tổng thống, mà còn từng nắm quyền lãnh đạo cơ quan thực thi pháp luật lớn nhất Indonesia.

Theo hãng tin AP, ông Asep cho biết cảnh sát đã thẩm vấn 10 nhân chứng và 3 chuyên gia, đồng thời thu giữ 11 điện thoại di động, một máy tính bảng iPad và 4 USB để phục vụ điều tra.

Ông Yusril Ihza Mahendra, Bộ trưởng Điều phối các vấn đề Pháp luật, Nhân quyền, Nhập cư và Cải huấn của Indonesia, phát biểu trong cuộc họp báo liên quan đến cáo buộc nghe lén điện thoại trái phép Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto tại Jakarta, Indonesia, ngày 3/11. Ảnh: Reuters.

Đưa số điện thoại vào hệ thống nghe lén, sau đó xóa dữ liệu

Theo thông tin do cảnh sát Indonesia công bố, các nghi phạm bị cáo buộc lợi dụng hệ thống quản lý nghe lén hợp pháp của lực lượng cảnh sát, có tên Lawful Interception Management System (LIMS), để theo dõi những số điện thoại không được phép giám sát.

Cụ thể, một số số điện thoại bị đưa vào hệ thống mà không trải qua quy trình xác minh theo quy định. Hoạt động nghe lén cũng không gắn với bất kỳ cuộc điều tra hay hoạt động thực thi pháp luật hợp lệ nào.

Ông Asep cho biết các số điện thoại bị đưa vào hệ thống mà không có yêu cầu chính thức từ điều tra viên, cũng không có hồ sơ báo án làm căn cứ. Đây là điểm quan trọng bởi việc nghe lén trong hoạt động điều tra tại Indonesia phải tuân thủ những thủ tục pháp lý nhất định.

Vụ việc được phát hiện sau khi một nhân viên biết về hoạt động giám sát nói trên báo cáo với Cơ quan Điều tra hình sự vào ngày 30/10.

Cảnh sát còn cáo buộc các nghi phạm tìm cách xóa dấu vết. Khoảng tháng 10/2026, những người này bị cho là đã yêu cầu xóa các tệp ghi lại hoạt động nghe lén trên máy tính của hệ thống LIMS nhằm che giấu việc giám sát trái phép.

Theo Straits Times, ba nghi phạm bị điều tra theo các quy định của Bộ luật Hình sự Indonesia và Luật Thông tin, Giao dịch điện tử. Những hành vi bị xem xét gồm nghe lén trái phép, truy cập trái phép hệ thống máy tính của người khác và xóa trái phép dữ liệu điện tử.

Các điều khoản được viện dẫn có tổng mức hình phạt tối đa được báo chí Indonesia và Straits Times đề cập là 24 năm tù nếu các tội danh được chứng minh và áp dụng theo quy định.

Đến nay, cảnh sát chưa công bố cụ thể nội dung các cuộc liên lạc bị nghe lén, danh tính đầy đủ của tất cả những người bị theo dõi hay mục đích cuối cùng của hoạt động này.

Tổng thống cách chức Chánh văn phòng, cảnh báo nguy cơ phản quốc

Ngày 4/11, một ngày sau khi ông Listyo bị bắt, Tổng thống Prabowo ký sắc lệnh miễn nhiệm ông khỏi chức Chánh văn phòng Tổng thống.

Thông tin được Bộ trưởng Quốc vụ Prasetyo Hadi công bố tại cuộc họp báo ở khu phức hợp Phủ Tổng thống Indonesia. Theo thông báo trên trang web chính thức của Bộ Quốc vụ, quyết định cách chức được đưa ra sau khi ông Listyo bị xác định là nghi phạm trong các cáo buộc nghe lén, xóa chứng cứ điện tử và truy cập trái phép.

Để lấp chỗ trống, Tổng thống Prabowo bổ nhiệm Trung tướng Ariyo Windutomo, người đứng đầu Ban Thư ký Tổng thống, làm Chánh văn phòng Tổng thống tạm quyền.

Điều khiến vụ việc trở nên đặc biệt nhạy cảm là cách chính quyền mô tả mức độ nghiêm trọng của hành vi bị cáo buộc.

Người phát ngôn Tổng thống Prasetyo Hadi cho rằng hoạt động nghe lén có thể thuộc nhóm hành vi hướng tới tội phản quốc. Theo ông, việc giám sát trái phép người đứng đầu nhà nước không chỉ xâm phạm quyền riêng tư mà còn có thể đe dọa lợi ích quốc gia và sự an toàn của lãnh đạo Indonesia.

Ông Prasetyo nhấn mạnh những thông tin liên quan đến nguyên thủ quốc gia có tính nhạy cảm rất cao. Nếu bị khai thác trái phép, chúng có thể gây nguy hiểm cho lợi ích và sức mạnh của đất nước.

Tuy nhiên, cảnh báo của người phát ngôn chính phủ không đồng nghĩa ba nghi phạm đã chính thức bị kết luận phạm tội phản quốc.

Bộ trưởng phụ trách các vấn đề pháp lý Yusril Ihza Mahendra cho biết, ở giai đoạn điều tra ban đầu, nhà chức trách chưa tìm thấy dấu hiệu cho thấy hoạt động nghe lén có liên quan đến âm mưu lật đổ chính phủ.

Ông Yusril cũng nói động cơ và nội dung các cuộc liên lạc bị theo dõi chưa thể công bố vì vẫn đang được điều tra. Tổng thống Prabowo đã được thông báo về vụ việc và yêu cầu cơ quan thực thi pháp luật xử lý nghiêm theo quy định.

Sự khác biệt giữa tuyên bố của người phát ngôn Tổng thống và đánh giá ban đầu của Bộ trưởng Yusril cho thấy cần thận trọng khi mô tả vụ việc. Cho đến nay, cáo buộc được công bố cụ thể là nghe lén trái phép và can thiệp dữ liệu điện tử; khả năng liên quan đến tội phản quốc vẫn là cảnh báo từ phía chính phủ, chưa phải kết luận điều tra.

Cảnh sát trưởng quốc gia Indonesia, Listyo Sigit Prabowo, phát biểu trong cuộc họp báo sau vụ nổ tại một đồn cảnh sát quận, mà theo nhà chức trách là một vụ đánh bom tự sát, ở Bandung, tỉnh Tây Java, Indonesia, ngày 7/12/2022. Ảnh: Reuters.

Quân đội triển khai hàng chục nghìn quân tại Jakarta

Vụ bê bối bùng phát trong bối cảnh tình hình chính trị Indonesia có nhiều diễn biến nhạy cảm. Đáng chú ý, quân đội nước này đã triển khai lực lượng quy mô lớn tại thủ đô Jakarta trong ngày 4/11.

Theo AP, khoảng 20.980 quân nhân được điều động tới Jakarta, trong khi 13.140 người khác được đặt trong tình trạng sẵn sàng. Động thái này diễn ra cùng thời điểm ba tướng cảnh sát bị bắt vì cáo buộc nghe lén.

Tuy nhiên, quân đội Indonesia không xác nhận việc triển khai lực lượng có liên quan trực tiếp đến vụ điều tra. Người phát ngôn quân đội, Thiếu tướng Muhammad Nas, mô tả đây là hoạt động thông thường nhằm duy trì an ninh quốc gia và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ.

Reuters dẫn lời người phát ngôn hải quân Tunggul cho biết việc điều động quân còn liên quan đến các cuộc huấn luyện sắp diễn ra tại khu vực gần Jakarta. Ông nhấn mạnh quân đội được triển khai để bảo đảm ổn định an ninh.

Dù vậy, quy mô điều động lực lượng vẫn thu hút sự chú ý trong bối cảnh vụ việc có liên quan đến những nhân vật từng nắm giữ vị trí quyền lực trong ngành cảnh sát.

Nhà nghiên cứu về xây dựng nhà nước Sana Jaffrey thuộc Đại học Quốc gia Australia nhận định việc triển khai quân có thể phản ánh mối lo ngại về căng thẳng giữa quân đội và lực lượng cảnh sát vốn có quan hệ với cựu Tư lệnh Listyo.

Bà cảnh báo nếu Tổng thống Prabowo ngày càng nhìn nhận các mối đe dọa đối với an ninh cá nhân, ông có thể dựa nhiều hơn vào quân đội. Điều này làm gia tăng nguy cơ căng thẳng ngoài dự kiến giữa các lực lượng an ninh.

Vụ bê bối bùng phát giữa lúc ông Prabowo chịu nhiều sức ép

Vụ nghe lén không diễn ra trong khoảng thời gian chính trường Indonesia yên ắng. Tổng thống Prabowo đang đối mặt với nhiều sức ép, từ sự bất mãn của người dân về chính sách kinh tế đến những nghi vấn xoay quanh các chương trình chi tiêu lớn của chính phủ.

Theo Reuters, tỷ lệ ủng hộ ông Prabowo đã suy giảm trong năm thứ hai cầm quyền. Giá thực phẩm và những khó khăn trong triển khai chương trình bữa ăn miễn phí cũng gây tranh luận. Niềm tin của giới đầu tư đối với chính quyền bị ảnh hưởng bởi những lo ngại về tính khó đoán trong chính sách, cùng biến động mạnh trên thị trường chứng khoán và đồng nội tệ.

Bên cạnh đó, Indonesia còn chứng kiến những dấu hiệu rạn nứt trong quan hệ giữa Tổng thống Prabowo và người tiền nhiệm Joko Widodo. Ông Widodo từng là người ủng hộ quan trọng giúp ông Prabowo giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2024 và vẫn có ảnh hưởng đáng kể trong chính trường nước này.

Ông Listyo được xem là người trung thành với cựu Tổng thống Widodo. Chi tiết này khiến vụ bắt giữ ông càng thu hút sự chú ý, bởi nó diễn ra giữa lúc quan hệ giữa hai nhân vật quyền lực trong chính trường Indonesia được cho là có dấu hiệu căng thẳng.

Tổng thư ký đảng Gerindra của Tổng thống Prabowo, ông Sugiono, gọi vụ việc là hành động bất tuân trong nội bộ chính phủ và cho biết đảng này sẽ trao đổi với các chính đảng khác về vụ bê bối.

Trong khi đó, cựu Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono kêu gọi ông Prabowo khôi phục sự chuẩn mực và văn minh trong đời sống chính trị Indonesia.

Nguy cơ hình thành bộ máy giám sát ngoài vòng pháp luật

Không chỉ đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của ba sĩ quan bị bắt, vụ việc còn làm dấy lên lo ngại về việc sử dụng hệ thống nghe lén của cơ quan an ninh.

Theo Reuters, tổ chức Ân xá Quốc tế tại Indonesia kêu gọi nhà chức trách công khai danh tính những người bị theo dõi. Tổ chức này cảnh báo nếu vụ bê bối không được điều tra và xử lý minh bạch, nó có thể mở đường cho một bộ máy cảnh sát bí mật được sử dụng để kiểm soát phe đối lập.

Vấn đề đặc biệt đáng lưu ý bởi hệ thống LIMS vốn được thiết kế để phục vụ hoạt động nghe lén hợp pháp trong các cuộc điều tra. Nếu số điện thoại có thể bị đưa vào hệ thống mà không cần xác minh hay căn cứ pháp lý, công cụ phục vụ điều tra có nguy cơ bị biến thành phương tiện giám sát tùy tiện.

Bộ trưởng Yusril cho biết chính phủ sẽ đánh giá lại hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và thiết bị phục vụ nghe lén. Ông nhấn mạnh việc giám sát vượt ra ngoài khuôn khổ pháp luật là hành vi phạm pháp nghiêm trọng.

Vụ việc hiện vẫn đang trong quá trình điều tra. Cơ quan chức năng chưa công bố động cơ của hoạt động nghe lén, chưa xác định đầy đủ những người bị nhắm mục tiêu và cũng chưa đưa ra kết luận về khả năng có âm mưu chống lại chính phủ.

Dù vậy, việc một cựu Tư lệnh Cảnh sát quốc gia, vừa trở thành Chánh văn phòng Tổng thống, bị bắt vì cáo buộc sử dụng hệ thống giám sát của chính lực lượng mình từng lãnh đạo đã tạo ra một cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng đối với bộ máy an ninh Indonesia.