Bền bỉ gìn giữ lễ cúng máng nước

Cây nêu được dựng lên trước lễ cúng máng nước của người Ca Dong. Ảnh: TRUNG LÊ

Làng Long Bốc nằm nép mình bên sườn núi, nơi những con suối nhỏ chảy quanh năm, cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho người dân. Với người Ca Dong, hệ thống máng nước dẫn từ đầu nguồn về làng là công trình phục vụ đời sống và cũng gắn bó mật thiết với sự tồn tại và phát triển của cộng đồng. Vì vậy, hằng năm, vào thời điểm chuyển giao năm cũ và năm mới, bà con lại tổ chức lễ cúng máng nước để tạ ơn thần suối, cầu mong mưa thuận gió hòa, dân làng mạnh khỏe, mùa màng tươi tốt.

Già làng Hồ Văn Viện, làng Long Bốc, xã Nam Trà My cho biết, lễ cúng máng nước là phong tục có từ lâu đời, được truyền lại qua nhiều thế hệ. Dù cuộc sống từng có lúc khó khăn, người dân trong làng chưa bao giờ bỏ quên nghi lễ này. Ông bà xưa để lại thế nào thì con cháu làm theo như vậy, coi đó là việc thiêng liêng của cả làng.

Lễ cúng được chuẩn bị chu đáo với các lễ vật truyền thống như gà, heo, rượu cần, cơm lam. Trước ngày chính lễ, bà con tập trung dựng cây nêu, nghi thức quan trọng không thể thiếu. Sau khi cây nêu hoàn thành, dân làng quây quần tại nhà làng, cùng nhau múa cồng chiêng, tạo không khí trang nghiêm nhưng cũng đầy gắn kết.

Già làng Hồ Văn Viện thể hiện bài khấn tế lễ cúng màng nước ở đầu nguồn. Ảnh: TRUNG LÊ

Người am hiểu phong tục hoặc già làng sẽ chủ trì nghi lễ, thực hiện các bài khấn bằng tiếng Ca Dong trước sự chứng kiến của đông đảo người dân. Sau khi nghi lễ hoàn tất, nước từ đầu nguồn được dẫn về làng bằng ống tre. Theo tập tục, khu vực cúng máng nước chỉ dành cho nam giới; phụ nữ đứng đợi ở đầu làng, dùng ống tre lồ ô hứng nước mang về nhà trong tiếng khấn cầu cho một năm mới bình an, no đủ.

Chị Nguyễn Thị Tím, người dân trong làng chia sẻ, nước thiêng sau lễ cúng được xem là nguồn may mắn. Phụ nữ mang ống tre lồ ô hứng nước từ đầu nguồn về với mong muốn công việc làm ăn thuận lợi, gia đình ấm no, cộng đồng ngày càng thịnh vượng. Sau phần nghi lễ, cả làng cùng quây quần ăn uống, trò chuyện, chia sẻ niềm vui, qua đó thắt chặt thêm tình làng nghĩa xóm.

Phụ nữ trong làng hứng nước mang về nhà theo phong tục. Ảnh: TRUNG LÊ

Già Viện cho hay, trước đây lễ cúng máng nước có sự tham gia đầy đủ của mọi thành viên trong làng. Hiện nay, nhiều thanh niên đi làm ăn xa, nhưng người dân vẫn cố gắng duy trì nghi lễ đều đặn hằng năm. “Nếu mình không làm, con cháu sau này sẽ quên mất phong tục của dân tộc. Giữ lễ cúng là trách nhiệm chung để văn hóa người Ca Dong không bị mai một”, già Viện nhấn mạnh.

Cộng đồng người Ca Dong ở làng Long Bốc chủ động gìn giữ lễ cúng máng nước cho thấy sức sống bền bỉ của văn hóa truyền thống khi được nuôi dưỡng từ chính người dân. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, những nghi lễ dân gian này góp phần bảo tồn bản sắc dân tộc và làm phong phú thêm bức tranh văn hóa đa dạng của vùng cao Nam Trà My.

TRUNG LÊ