Bền bỉ giữ nghề làm đũa cau nàng Rưng

Làng làm đũa cau ở xã Phúc Trạch nằm sát ngay đường tàu.

Từ đầu tháng 12/2025 đến nay, không khí lao động tại gia đình anh Đoàn Vương Hải (thôn 1, xã Phúc Trạch) luôn tất bật, khẩn trương. Ngay từ sáng sớm đến tận tối khuya, các thành viên trong gia đình đều tranh thủ từng giờ để hoàn thiện sản phẩm, kịp thời giao cho khách hàng trong và ngoài tỉnh. Dịp này, đơn hàng tăng mạnh, đòi hỏi sự tập trung, tỉ mỉ và làm việc liên tục, song ai nấy đều phấn khởi bởi đây là thời điểm “vàng” để tăng thu nhập.

Anh Đoàn Vương Hải chia sẻ: "Dù công việc vất vả hơn ngày thường, nhưng nguồn thu ổn định, giúp gia đình tôi có điều kiện trang trải chi tiêu, chuẩn bị cho tết Nguyên đán đủ đầy hơn".

Gia đình anh Đoàn Vương Hải, thôn 1, xã Phúc Trạch làm đũa cau gần 20 năm nay.

Nghề làm đũa cau nàng Rưng tại xã Phúc Trạch có từ hơn 20 năm về trước. Ban đầu chỉ ít hộ làm nhưng đến nay đã có hơn 20 hộ. Nguyên liệu để làm đũa là những cây cau nàng Rưng được khai thác trong rừng sâu, có tuổi đời từ 15 năm trở lên. Ngoài ra, để chủ động nguồn nguyên liệu, một số hộ dân đã trồng cau nàng Rưng tại vườn đồi của gia đình.

Những đôi đũa cau nàng Rưng được làm hoàn toàn thủ công qua nhiều công đoạn. Đầu tiên, ngươi dân sẽ chọn cây cau già, thẳng, ít mắt rồi chẻ nhỏ theo kích thước của đũa tròn, đũa vuông. Trung bình, mỗi chiếc đũa thường dài khoảng 20 - 25 cm, đường kính 0,7 - 1cm. So với các loại đũa khác, đũa cau nàng Rưng to và đầm tay hơn đũa tre, tạo cảm giác chắc chắn khi sử dụng.

Sau khi chẻ tạo kích cỡ, những thanh cau được gọt, vót thủ công để tạo dáng đũa tròn đều, nhẵn tay. Tiếp đến, đũa được phơi nắng tự nhiên nhiều ngày nhằm giảm độ ẩm, chống mốc và tăng độ bền, giữ trọn màu sắc và hương thơm dịu nhẹ của cau rừng... Trước khi đưa ra thị trường, mỗi đôi đũa còn được làm nhẵn bằng lá chuối khô, vừa an toàn khi sử dụng, vừa giữ trọn màu sắc mộc mạc, tự nhiên – nét riêng của nghề làm đũa cau truyền thống nơi miền sơn cước Hà Tĩnh. Mỗi đôi đũa cau nàng Rưng dao động từ 3.000 - 7.000 nghìn đồng.

Đũa cau nàng Rưng được phơi khô bằng ánh nắng tự nhiên nên giữ được màu vàng óng của cau rừng.

Bà Nguyễn Thị Hà (thôn 1, xã Phúc Trạch) cho biết: “Chúng tôi rất phấn khởi vì hiện nay dù công nghệ phát triển để làm nên những đôi đũa được mạ màu vàng óng hay chạm khắc cầu kỳ nhưng đũa cau nàng Rưng vẫn rất được ưa chuộng. Đợt Tết này, khách hàng đặt rất nhiều, có nhiều khách hàng ngoài tỉnh, thậm chí có khách đặt làm quà cho người dân sinh sống ở nước ngoài. Đây cũng là động lực để chúng tôi bền bĩ giữ nghề, làm nên những đôi đũa thân thiện với môi trường, an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng”.

Nghề làm đũa cau là nguồn thu nhập chính của gia đình bà Nguyễn Thị Hà, thôn 1, Phúc Trạch.

Lợi thế của nghề này là có thể tranh thủ thời gian nhàn rỗi và làm được ở các điều kiện thời tiết khác nhau. Bình quân mỗi lao động có thu nhập từ 5 - 7 triệu đồng/tháng. Trong dịp trước, sau Tết thì tăng cao hơn, trung bình khoảng 10 triệu đồng/người/tháng.

Nói về việc giữ nghề và phát triển nghề làm đũa cau, ông Nguyễn Văn Tân – Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phúc Trạch cho biết: “Nghề làm đũa cau nàng Rưng không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn là một nghề truyền thống gắn với rừng, với đời sống văn hóa của bà con địa phương. Chính quyền và Hội Nông dân xã luôn khuyến khích các hộ duy trì nghề, từng bước mở rộng quy mô sản xuất gắn với bảo vệ, xây dựng nguồn nguyên liệu bền vững. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân trong việc quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường, xây dựng thương hiệu để nghề làm đũa cau không chỉ được giữ gìn mà còn phát triển lâu dài, trở thành sinh kế ổn định cho nhiều hộ dân ở Phúc Trạch.”

Nghề làm đũa cau phù hợp với những lao động cao tuổi và có thể tranh thủ lúc nhàn rỗi để làm, tăng thu nhập cho gia đình.

Giữa nhịp sống hiện đại, những đôi đũa cau nàng Rưng nơi miền quê Phúc Trạch vẫn lặng lẽ hiện diện, mộc mạc mà bền bỉ. Nghề làm đũa cau được gìn giữ qua năm tháng bằng chính sự cần cù, khéo léo và tình yêu nghề của người dân nơi đây...

Người dân xã Phúc Trạch bền bỉ giữ nghề làm đũa cau.

Nguyễn Tâm