Bên trong 'thành phố robot' dưới chân núi Phú Sĩ

Đồ họa "Thành phố Dệt" của Toyota dưới chân ngọn núi biểu tượng của Nhật Bản. Ảnh: parametric-architecture

“Thành phố tương lai” dưới chân Núi Phú Sĩ

Dưới chân Núi Phú Sĩ, một dự án chưa từng có tiền lệ đang dần thành hình. Không phải là một khu đô thị thông thường, đây là nơi mà robot, trí tuệ nhân tạo (AI) và xe tự lái được thiết kế để trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống. Dự án mang tên Woven City - “thành phố đan dệt” - được kỳ vọng sẽ mở ra một chương mới cho cách con người sống trong kỷ nguyên công nghệ.

Được khởi xướng bởi Toyota, Woven City không đơn thuần là một khu đô thị, mà là một “phòng thí nghiệm sống” quy mô lớn. Tại đây, các công nghệ tiên tiến sẽ được thử nghiệm trong điều kiện thực tế, với sự tham gia trực tiếp của con người. Mục tiêu không chỉ là phát triển công nghệ, mà còn tìm ra cách để công nghệ hòa nhập vào đời sống một cách an toàn, hiệu quả và bền vững.

Dự án Woven City đã được khởi động từ tháng 10/2025, và nó bắt nguồn từ niềm tin cá nhân hơn là chiến lược của công ty. Tám năm trước, Chủ tịch Toyota, Akio Toyoda, đã công bố tầm nhìn của ông về một “thành phố nguyên mẫu” sau khi nhà máy Toyota Higashi-Fuji đóng cửa.

Woven City được xây dựng trên nền của một nhà máy cũ Higashi-Fuji của Toyota, với diện tích khoảng 175 mẫu Anh. Ngay từ khâu thiết kế, Woven City đã được quy hoạch theo một cách hoàn toàn khác biệt so với các đô thị truyền thống. Thành phố được chia thành ba loại đường riêng biệt: đường dành cho người đi bộ, đường cho các phương tiện tốc độ thấp như xe đạp và xe điện cá nhân, và đường dành riêng cho xe tự lái. Các tuyến đường này được “đan xen” với nhau như dệt, tạo thành một hệ thống giao thông linh hoạt, an toàn và tối ưu hóa cho từng loại hình di chuyển.

Thử nghiệm công nghệ trong đời sống thực

Trung tâm của hệ sinh thái này là các phương tiện tự hành. Toyota dự kiến triển khai các phương tiện chạy bằng hydro, có khả năng vận hành hoàn toàn tự động, phục vụ nhu cầu di chuyển và vận chuyển hàng hóa trong thành phố. Không chỉ dừng lại ở việc thay thế phương tiện truyền thống, hệ thống giao thông tại đây còn được thiết kế để tương tác với hạ tầng đô thị, tạo nên một mạng lưới di chuyển thông minh.

Bên trong các ngôi nhà, công nghệ tiếp tục hiện diện ở mức độ sâu hơn. Các căn hộ tại Woven City được trang bị cảm biến AI có khả năng theo dõi sức khỏe cư dân, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và hỗ trợ chăm sóc, đặc biệt là với người cao tuổi. Robot gia đình cũng đóng vai trò quan trọng, đảm nhiệm các công việc như dọn dẹp, hỗ trợ sinh hoạt và thậm chí là tương tác xã hội.

Một trong những điểm nổi bật của Woven City là việc sử dụng năng lượng sạch. Thành phố được thiết kế để vận hành chủ yếu bằng pin nhiên liệu hydro – một nguồn năng lượng được xem là thân thiện với môi trường. Ngoài ra, các tòa nhà cũng được tích hợp hệ thống năng lượng mặt trời và các công nghệ tiết kiệm năng lượng, nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường.

Giai đoạn đầu, Woven City dự kiến sẽ đón khoảng 300–360 cư dân, bao gồm các kỹ sư, nhà nghiên cứu và gia đình của họ. Đây sẽ là những người đầu tiên trực tiếp trải nghiệm và “sống thử” trong môi trường đô thị tương lai. Trong những năm tiếp theo, quy mô dân số có thể tăng lên khoảng 2.000 người, biến nơi đây thành một cộng đồng thực sự.

Điểm đặc biệt của dự án không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở cách tiếp cận. Thay vì phát triển công nghệ trong phòng thí nghiệm rồi mới đưa ra thị trường, Toyota chọn cách thử nghiệm ngay trong môi trường sống thực. Điều này cho phép các nhà nghiên cứu thu thập dữ liệu liên tục, hiểu rõ hơn về cách con người tương tác với công nghệ, từ đó điều chỉnh và hoàn thiện các giải pháp.

Woven City cũng phản ánh sự chuyển mình chiến lược của Toyota. Từ một hãng sản xuất ô tô truyền thống, công ty đang định vị lại mình như một nhà cung cấp giải pháp “di chuyển” toàn diện. Trong tầm nhìn này, phương tiện không chỉ là xe hơi, mà bao gồm cả robot, hệ thống giao thông thông minh và các nền tảng dữ liệu kết nối con người với môi trường xung quanh.

Một góc Woven City. Ảnh: parametric-architecture

Cộng đồng các đối tác tập hợp xung quanh dự án này rất đa dạng. Các "nhà phát minh" là các công ty đang phát triển và thử nghiệm sản phẩm và dịch vụ của họ trong thành phố, bao gồm Daikin Industries, Nissin Food Products, DyDo DRINCO, Interstellar Technologies, Denso và Aisin, được hỗ trợ bởi tập đoàn năng lượng ENEOS, tập đoàn viễn thông khổng lồ NTT và nhiều công ty khác.

Đây không phải là một chiến dịch quảng bá thương hiệu của Toyota. Đây là một liên minh đa ngành sử dụng một thành phố đang hoạt động làm cơ sở hạ tầng nghiên cứu chung. Triết lý dẫn dắt là Kakezan - một khái niệm nhân rộng của Nhật Bản. Thành phố này cũng không thiếu sự tiếp nối văn hóa: nó có một bản sao của khung dệt tay bằng gỗ do người sáng lập Toyota, Sakichi Toyoda, phát minh năm 1890, mà theo ghi chép trong lịch sử công ty, là để giảm bớt gánh nặng dệt vải suốt đêm cho mẹ ông. Tinh thần làm cho cuộc sống dễ dàng hơn cho cư dân được thể hiện xuyên suốt toàn bộ dự án.

Cơ hội, dữ liệu và những câu hỏi chưa có lời giải

Tuy nhiên, dự án cũng đặt ra không ít câu hỏi. Liệu con người có sẵn sàng sống trong một môi trường mà mọi hoạt động đều được theo dõi và tối ưu hóa bởi AI? Làm thế nào để cân bằng giữa tiện ích công nghệ và quyền riêng tư? Và liệu mô hình này có thể mở rộng ra các thành phố lớn hay chỉ dừng lại ở quy mô thử nghiệm?

Đối với các nhà đầu tư kiên nhẫn, có tầm nhìn dài hạn, Woven City thú vị không chỉ như một câu chuyện của Toyota mà còn như một tín hiệu định hướng trên nhiều chủ đề hội tụ.

Điều dễ thấy nhất là sự trưởng thành của khái niệm thành phố thông minh từ khát vọng đến hoạt động thực tế. Các dự án tham vọng như vậy trong quá khứ thường gặp khó khăn trong việc chuyển từ tài liệu quy hoạch sang hiện thực. Không giống như các thử nghiệm thành phố thông minh trước đây như Masdar hay Songdo (ở Hàn Quốc), Woven City được thiết kế như một phòng thí nghiệm sống thực sự, với cư dân, nhu cầu hậu cần thực tế và dữ liệu sức khỏe và hành vi thực tế. Một bằng chứng hoạt động khả thi ở quy mô này làm tăng triển vọng đầu tư cho toàn bộ lĩnh vực cơ sở hạ tầng thông minh.

Tín hiệu thứ hai liên quan đến hydro. Cuộc tranh luận về năng lượng sạch đôi khi coi xe điện chạy bằng pin là câu trả lời đã được định đoạt. Quyết định của Toyota biến cơ sở hạ tầng pin nhiên liệu hydro thành trọng tâm của một thử nghiệm đô thị kéo dài một thập kỷ - được hỗ trợ bởi ENEOS và đạt chứng nhận LEED Platinum - cho thấy câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ hơn so với những gì câu chuyện hiện hành ngụ ý. Các nhà đầu tư đã hoàn toàn gạt bỏ hydro có thể muốn xem xét lại quan điểm đó.

Woven City được xem là một bước đi táo bạo trong hành trình định hình đô thị tương lai. Ảnh: parametric-architecture

Ý nghĩa thứ ba, và có lẽ bị đánh giá thấp nhất, là về dữ liệu. Trí tuệ nhân tạo (AI) được huấn luyện dựa trên hành vi của người thật trong những ngôi nhà thật, di chuyển trên những con phố thật, sẽ khác biệt về chất lượng so với AI được huấn luyện trong môi trường mô phỏng. Cư dân của "Thành phố Dệt", ngoài những thứ khác, còn là nguồn dữ liệu cho các hệ thống mà nếu được chứng minh hiệu quả, có thể được áp dụng cho các thành phố trên toàn thế giới. Giá trị của dữ liệu đó, theo thời gian, có thể vượt xa giá trị của bất kỳ sản phẩm riêng lẻ nào được thử nghiệm trên đường phố của thành phố.

Dù còn nhiều thách thức, Woven City vẫn được xem là một bước đi táo bạo trong hành trình định hình đô thị tương lai. Trong bối cảnh các thành phố trên thế giới đang đối mặt với áp lực dân số, ô nhiễm và biến đổi khí hậu, những mô hình như vậy có thể mang lại lời giải mới cho bài toán phát triển bền vững.

Nếu thành công, “thành phố robot” dưới chân núi Phú Sĩ sẽ không chỉ là một dự án công nghệ, mà còn là hình mẫu cho cách con người có thể sống cùng máy móc một cách hài hòa. Và biết đâu, trong tương lai không xa, việc sống trong một thành phố nơi robot và AI hiện diện khắp nơi sẽ không còn là điều xa lạ, mà trở thành tiêu chuẩn mới của cuộc sống đô thị hiện đại.