Bệnh dại: Bị chó mèo cắn, cần làm gì ngay?

Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP. Hà Nội, từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 54 người tử vong do bệnh dại tại 20 tỉnh, thành phố. Bệnh dại đặc biệt nguy hiểm bởi khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, bệnh gần như luôn dẫn đến tử vong. Tuy nhiên, tử vong do bệnh dại có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử trí và điều trị dự phòng kịp thời.

Tại Hà Nội, giai đoạn 2020-2022, mỗi năm thành phố ghi nhận 1-2 trường hợp tử vong do bệnh dại. Từ năm 2023 đến nay, Hà Nội chưa ghi nhận người mắc bệnh dại, nhưng nguồn bệnh trên động vật vẫn còn.

Trong 3 năm 2023-2025, thành phố ghi nhận 14 ổ dịch dại trên chó tại 8 phường, xã. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, có 8 ổ dịch chó dại tại 6 xã. Các ổ dịch khiến 10 người bị chó dại cắn và 16 người tiếp xúc với dịch tiết của chó bệnh phải điều trị dự phòng. Tất cả những người phơi nhiễm đều được điều trị dự phòng đầy đủ.

Bệnh dại: Phơi nhiễm cần xử trí ngay

Chỉ tính đến hết tháng 8/2026, các điểm tiêm chủng trên địa bàn Hà Nội đã tiêm phòng dại cho hơn 36.000 người. Con số này cho thấy nhu cầu điều trị dự phòng sau phơi nhiễm vẫn rất lớn, dù thành phố chưa ghi nhận ca mắc bệnh dại ở người trong những năm gần đây.

Người bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ cắn cần được xử trí vết thương và đánh giá nguy cơ bệnh dại kịp thời.

Theo WHO, điều trị dự phòng sau phơi nhiễm (PEP) gồm xử lý vết thương, tiêm vaccine dại và sử dụng globulin miễn dịch kháng dại (RIG) khi có chỉ định. Việc xử trí cần được thực hiện càng sớm càng tốt sau phơi nhiễm.

Ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ cắn, cào hoặc liếm vào vùng da tổn thương, cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ.

Không nên tự theo dõi tại nhà chỉ vì vết cắn nhỏ, đắp lá hoặc bôi các chất không rõ nguồn gốc. Người bị phơi nhiễm cũng không nên trì hoãn việc đến cơ sở y tế để chờ xem con vật có phát bệnh hay không.

Vaccine và huyết thanh kháng dại có vai trò khác nhau

Vaccine dại giúp cơ thể hình thành đáp ứng miễn dịch chủ động nhưng cần thời gian. Trong khi đó, RIG cung cấp kháng thể có sẵn để bảo vệ trong giai đoạn đầu. Với trường hợp phơi nhiễm nghiêm trọng thuộc nhóm có chỉ định, đặc biệt ở người chưa từng tiêm vaccine dại, RIG được sử dụng kết hợp với vaccine theo hướng dẫn chuyên môn.

WHO cho biết điều trị dự phòng sau phơi nhiễm có thể được sử dụng an toàn ở các nhóm như trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch khi có chỉ định.

Bệnh dại gần như luôn gây tử vong khi đã xuất hiện triệu chứng, nhưng tử vong có thể phòng ngừa bằng điều trị dự phòng sau phơi nhiễm đúng và kịp thời.

Bên cạnh bảo vệ người bị phơi nhiễm, kiểm soát bệnh dại còn cần được thực hiện từ nguồn lây thông qua quản lý đàn chó, tiêm vaccine phòng dại cho chó, giám sát và xử lý kịp thời các ổ dịch. Đây là giải pháp quan trọng để hướng tới mục tiêu kiểm soát và loại trừ bệnh dại lây truyền từ chó sang người vào năm 2030.