Bệnh dại: Đừng trả giá vì chủ quan

Chủ quan, hậu quả đau lòng

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, giai đoạn 2022-2025, toàn tỉnh ghi nhận 41 trường hợp tử vong do bệnh dại. Trong đó, khu vực phía Tây tỉnh chiếm tới 36 trường hợp. Đáng lưu ý, 27 trường hợp tử vong là người dân tộc thiểu số, chiếm 65,8%; 17 trường hợp là trẻ em dưới 15 tuổi, chiếm 41,5%.

Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 5 ca tử vong do bệnh dại. Đáng lo ngại, chỉ trong 3 ngày, khu vực phía Tây tỉnh liên tiếp ghi nhận 2 trẻ em tử vong.

Tiếng khóc xé lòng của người mẹ trẻ Kơ Pă Djal vẫn chưa nguôi sau sự ra đi đột ngột của con gái là bé K.P.T. (SN 2022, trú tại thôn Ia Kênh, xã Gào). Chỉ vài ngày trước, đứa trẻ vẫn hồn nhiên vui đùa bên những chú mèo con mà gia đình nhận về nuôi.

Theo điều tra dịch tễ của ngành y tế, đầu tháng 7-2026, một hộ dân tại thôn Ia Kênh cho gia đình chị Kơ Pă Djal 3 con mèo con mới sinh về nuôi. Trong suốt thời gian nuôi, bé K.P.T. thường xuyên ôm ấp, bế, chơi đùa và ngủ chung với các con vật.

Khoảng một tuần sau khi được đưa về nuôi, một con mèo có biểu hiện ốm rồi chết không rõ nguyên nhân. Gia đình đem xác mèo vứt tại khu vực rẫy hoang. Một tuần sau, con mèo thứ hai cũng chết với biểu hiện tương tự.

“Gia đình không thấy cháu bị chó, mèo có cắn, cào hay có vết trầy xước nên cũng không nghĩ đến nguy cơ mắc bệnh dại. Ngày 6-9, bé bắt đầu sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, chán ăn.

Dù được gia đình đưa đến nhiều cơ sở y tế khám, điều trị nhưng tình trạng không cải thiện và tử vong vào sáng 9-9” - chị Kơ Pă Djal nghẹn ngào kể lại.

Bệnh dại có thể phòng ngừa hiệu quả bằng cách xử trí vết thương và tiêm vắc xin kịp thời khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc có nguy cơ phơi nhiễm. Ảnh: N.N

Theo ông Lê Sỹ Cẩn - Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Pleiku, sau ca tử vong tại xã Gào, ngành y tế xác định có 20 người phơi nhiễm, tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân và động vật nghi mắc bệnh dại, gồm 19 người thân trong gia đình và 1 nhân viên y tế. Trung tâm Y tế Pleiku đã đề nghị Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh hỗ trợ vắc xin phòng bệnh dại để tiêm phòng cho các trường hợp phơi nhiễm.

Trước trường hợp bé gái tại xã Gào, ngày 7-9, bé trai K.S. (SN 2020, trú tại làng Đoàn Kết Ó - Kly, xã Ia Tôr) cũng đã tử vong do bệnh dại. Qua điều tra dịch tễ, gia đình cho biết khoảng 4-5 tháng trước, trẻ từng bị chó cắn vào cẳng chân.

Vài tháng sau, trẻ lại bị 1 con chó thả rông khác cắn vào tai. Sau cả 2 lần bị chó cắn, gia đình đều không đưa trẻ đến cơ sở y tế để xử trí vết thương và tiêm vắc xin phòng bệnh dại.

Mục tiêu không còn người tử vong

Ông Nguyễn Văn Đồng - Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh - cho biết: “Mặc dù vắc xin phòng bệnh dại đã được cấp cho một số xã đặc biệt khó khăn, xã vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhưng nhiều người dân vẫn chủ quan, không đi tiêm phòng khi bị chó, mèo cắn, cào. Đây là nguyên nhân dẫn đến những trường hợp tử vong thương tâm”.

Đáng lưu ý, nguy cơ phơi nhiễm với vi rút dại không chỉ xảy ra khi bị chó cắn. Vi rút dại có trong nước bọt của động vật mắc bệnh có thể xâm nhập cơ thể người qua vết cắn, vết cào, vùng da bị trầy xước hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng. Những vết trầy xước nhỏ đôi khi khó được nhận biết.

Mới đây, 1 người dân bị chó lạ cắn tại 1 cơ sở thu mua bời lời ở phường Hội Phú. Sau khi con chó chết bất thường, chủ cơ sở đăng thông tin trên mạng xã hội để cảnh báo, tìm người từng bị chó cắn. Nhờ thông tin được chia sẻ, người này kịp thời biết nguy cơ và đi tiêm vắc xin phòng bệnh dại.

Bên cạnh nâng cao nhận thức của người dân, việc kiểm soát bệnh dại đòi hỏi các giải pháp đồng bộ hơn. Trước thực trạng bệnh dại còn diễn biến phức tạp, ngày 28-8-2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 3696/QĐ-UBND ban hành Kế hoạch phòng, chống bệnh dại trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2026-2030.

UBND tỉnh yêu cầu các tổ chức, cá nhân nuôi chó, mèo thực hiện đăng ký, khai báo, quản lý vật nuôi và tiêm đầy đủ vắc xin phòng dại. Ảnh: N.N

Kế hoạch đặt mục tiêu kiểm soát hiệu quả bệnh dại trên đàn chó, mèo nuôi và nguy cơ lây truyền sang người; bảo đảm người bị phơi nhiễm được phát hiện, tư vấn, điều trị dự phòng kịp thời; phấn đấu không có người tử vong vì bệnh dại vào năm 2030.

Theo đó, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì triển khai kế hoạch, tập trung quản lý đàn chó, mèo, tổ chức tiêm phòng, giám sát bệnh dại trên động vật và đôn đốc các địa phương thực hiện.

Sở Y tế chịu trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ phòng - chống bệnh dại ở người, bảo đảm nguồn vắc xin, huyết thanh kháng dại và tăng cường giám sát dịch tễ.

UBND các xã, phường chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện kế hoạch tại địa phương, quản lý đàn chó, mèo, tổ chức tiêm phòng, tuyên truyền, kiểm tra, xử lý vi phạm và thành lập đội bắt chó thả rông.

Các tổ chức, cá nhân nuôi chó, mèo phải đăng ký, khai báo việc nuôi, tiêm phòng vắc xin dại đầy đủ và quản lý vật nuôi, không để chó, mèo thả rông gây nguy hiểm cho cộng đồng.