Nghiện thuốc lá điện tử sau một lần tò mò, cảnh báo cái giá phải trả

Từ một lần tò mò đến những ngày cha mẹ đau đớn nhìn con thay đổi

Với nhiều phụ huynh, câu chuyện về thuốc lá điện tử bắt đầu bằng một câu nói rất đơn giản của con: "Con chỉ thử một lần thôi". Nhưng khi phát hiện con sử dụng thường xuyên, nhiều gia đình mới nhận ra vấn đề không còn dừng lại ở sự tò mò.

Chị Nguyễn Thị Nga, phố Trung Hòa (Hà Nội) có con là học sinh lớp 11 chia sẻ: "Thời gian đầu gia đình không biết con sử dụng thuốc lá điện tử. Những biểu hiện bất thường chỉ dần xuất hiện khi việc học tập sa sút, con trở nên khó kiểm soát cảm xúc và thường xuyên tìm cách giấu giếm cha mẹ. Đến khi nhà trường phát hiện, gia đình mới thực sự đối diện với hậu quả. Điều khiến tôi đau lòng nhất không phải chỉ là việc con vi phạm nội quy trường học, mà là cảm giác những nỗ lực nuôi dạy con nhiều năm bỗng đứng trước một thử thách quá lớn. Cha mẹ nào cũng nghĩ con mình sẽ không bao giờ làm như vậy. Đến khi biết chuyện thì vừa giận, vừa thương, vừa trách mình không phát hiện sớm hơn", phụ huynh này chia sẻ.

Chị Hà Thị Lý, phố Huế (Hà Nội) cho biết: "Lớp con trai tôi có trường hợp học sinh sau khi bị phát hiện sử dụng thuốc lá điện tử đã phải chịu hình thức xử lý kỷ luật nghiêm khắc của nhà trường, thậm chí phải rời khỏi môi trường học tập cũ. Khi ấy, gia đình không chỉ phải giải quyết vấn đề trước mắt mà còn phải tìm cách giúp con ổn định tâm lý, tiếp tục việc học và thay đổi thói quen, khổ vô cùng".

Từ một đứa trẻ vốn chỉ cần tập trung học tập, sinh hoạt cùng gia đình và bạn bè, các em phải đối mặt với những hệ quả do hành vi của mình gây ra. Còn phụ huynh phải cùng lúc giải quyết nhiều vấn đề: làm sao để con nhận ra sai lầm, làm sao để con không tiếp tục sử dụng và quan trọng hơn là làm sao để con không đánh mất niềm tin vào bản thân sau một lần vấp ngã, chị Huế chia sẻ.

Không ít cha mẹ thừa nhận họ từng nghĩ thuốc lá điện tử nhẹ hơn thuốc lá truyền thống, hoặc cho rằng trẻ chỉ sử dụng vì tò mò. Chính tâm lý chủ quan ấy có thể khiến việc phát hiện và can thiệp trở nên chậm trễ.

Thuốc lá điện tử rao bán công khai trên mạng xã hội dưới nhiều biến thể khó nhận biết, phụ huynh cần chỉ con tránh xa. Ảnh: Ngọc Anh.

Tai họa khôn lường từ sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử lâu dài 

PGS.TS. Phan Thu Phương, Viện trưởng Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, Bệnh viện Bạch Mai là cơ sở tiếp nhận điều trị cho nhiều trường hợp bệnh nhân mắc các bệnh lý nặng, phức tạp, trong đó có rất nhiều bệnh lý liên quan đến sử dụng các sản phẩm thuốc lá, thuốc lá điện tử như các bệnh lý ung thư (K phổi, thanh quản, vòm, thực quản, dạ dày, đại tràng…), các bệnh lý hô hấp như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, các bệnh lý tim mạch (Nhồi máu cơ tim, đột quỵ,..). Bên cạnh việc điều trị bệnh, việc tư vấn điều trị cai nghiện thuốc lá đóng vai trò rất quan trọng cho các bệnh nhân này vì đây thường là nhưng bệnh nhân nghiện thuốc lá nặng, việc cai thuốc lá sẽ giúp việc điều trị bệnh đáp ứng tốt, tránh nguy cơ tái phát hoặc tiến triển bệnh nhanh.

Bệnh viện Bạch Mai liên tục tiếp nhận và điều trị những bệnh nhân có liên quan đến thuốc lá điện tử. Không ít trường hợp đến viện trong tình trạng hôn mê sâu, suy tim, tổn thương não lan tỏa tất cả các vị trí, tổn thương gan… Nguyên nhân được xác định do bệnh nhân ngộ độc một chất ma túy thế hệ mới có trong thuốc lá điện tử. Hàng tuần, Trung tâm Chống độc đều tiếp nhận nhiều trường hợp bị ngộ độc khác sau khi sử dụng thuốc lá điện tử như kích thích tăng cường ảo giác, tăng huyết áp, tụt huyết áp, yếu cơ, suy tim, suy thận,…

Tác hại khôn lường từ hút thuốc lá điện tử trong thời gian dài- Ảnh: Ngọc Anh.

Không chỉ gây những hệ lụy đối với sức khỏe của bản thân người hút mà còn ảnh hưởng tới sức khỏe của mọi thành viên trong gia đình. Ngay cả việc lao động, học tập của người sử dụng thuốc lá điện tử cũng bị ảnh hưởng. Hiện nay đã có các chế tài cho hành vi sử dụng thuốc lá điện tử.

Nghị định Số: 371/2025/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 77/2013/NĐ-CP ngày 17 tháng 7 năm 2023 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá về một số biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá và Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28 tháng 9 năm 2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lình vực y tế: Bổ sung "Điều 26a. Vi phạm quy định sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng: 1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. 2. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình.

Nghị định 371/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 31/12/2025, có hiệu lực cùng ngày, từng bổ sung quy định xử phạt đối với hành vi sử dụng, chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Như vậy, việc cho rằng sử dụng thuốc lá điện tử chỉ là "chuyện của học sinh" hoặc một hành vi nhỏ trong sinh hoạt cá nhân không còn phù hợp với quy định hiện hành. Đặc biệt, với học sinh, bên cạnh những chế tài theo quy định của pháp luật, các em còn có thể phải đối diện với quy định của nhà trường về kỷ luật học sinh nếu hành vi sử dụng thuốc lá điện tử vi phạm nội quy.

Đừng để "thử một lần" trở thành cái giá quá đắt

Thuốc lá điện tử có thể xuất hiện trong đời sống của trẻ theo những cách rất khác nhau, nhưng hậu quả lại có thể kéo dài hơn một lần sử dụng.

Với cha mẹ, điều đáng sợ nhất không chỉ là một khoản tiền phạt. Đó còn là những tháng ngày chứng kiến con mất tập trung trong học tập, thay đổi hành vi, vi phạm nội quy và phải đối diện với những quyết định ảnh hưởng đến con đường học tập phía trước. Với học sinh, một lựa chọn tưởng như chỉ để tò mò, thử nghiệm hoặc muốn hòa nhập với bạn bè có thể dẫn đến những hệ quả mà các em chưa đủ kinh nghiệm để lường trước.

Bởi vậy, phòng ngừa vẫn là cách tốt nhất. Gia đình cần chủ động trò chuyện với con về tác hại của thuốc lá điện tử, quan tâm đến các mối quan hệ và môi trường sinh hoạt của trẻ; nhà trường cần tăng cường giáo dục, phát hiện sớm và phối hợp với phụ huynh khi có dấu hiệu bất thường. Một lần tò mò có thể bắt đầu rất nhỏ. Nhưng để kéo một đứa trẻ trở lại đúng hướng, đôi khi cả gia đình phải mất rất nhiều thời gian.