Bệnh tay chân miệng TP.HCM tăng 241%: EV71 nguy hiểm, cảnh báo dịch bùng phát

Chiều 25.3, Sở Y tế TP.HCM cho biết, bệnh tay chân miệng tại Thành phố bất ngờ bùng phát trở lại với tốc độ đáng báo động. Đáng lo hơn, sự xuất hiện của chủng vi rút EV71 – tác nhân có độc lực cao – đang khiến số ca nặng tăng mạnh, đẩy hệ thống y tế vào trạng thái cảnh giác cao độ. Hiện ngành y tế đã khẩn trương triển khai đồng loạt các biện pháp phòng chống dịch bệnh tay chân miệng.

Sự gia tăng ca nặng: dấu hiệu nguy hiểm của một chu kỳ dịch mới

Theo Sở Y tế TP.HCM, tình hình dịch tễ tại Thành phố đầu năm 2026 đang thay đổi theo chiều hướng đáng lo ngại. Khi những tín hiệu tích cực của năm trước còn chưa kịp củng cố, hệ thống giám sát dịch bệnh đã ghi nhận sự đảo chiều rõ rệt từ tuần thứ 9.

Bệnh tay chân miệng tại TP.HCM tăng 241%, xuất hiện chủng EV71 nguy hiểm khiến ca nặng tăng mạnh - Ảnh minh họa

Theo dữ liệu từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, đến tuần 11 năm 2026, toàn thành phố ghi nhận 7.294 ca tay chân miệng, tăng tới 241,3% so với cùng kỳ năm 2025. Đây không chỉ là một con số tăng trưởng đơn thuần, mà phản ánh sự lan rộng nhanh chóng của mầm bệnh trong cộng đồng.

Đáng chú ý, chỉ trong tuần 11, số ca mắc mới đã lên tới 837 trường hợp, tăng gần gấp đôi (97,1%) so với trung bình 4 tuần trước đó. Diễn biến này cho thấy tốc độ lây lan đang tăng theo cấp số nhân, báo hiệu nguy cơ bùng phát trên diện rộng nếu không kiểm soát kịp thời.

Điểm khiến giới chuyên môn đặc biệt lo ngại không nằm ở tổng số ca mắc, mà ở xu hướng gia tăng các trường hợp nặng.

Thành phố đã ghi nhận 98 ca bệnh từ độ 2b trở lên – nhóm có nguy cơ biến chứng cao. Dù chỉ chiếm khoảng 1,3% tổng số ca, nhưng con số này đã tăng gấp 4,6 lần so với cùng kỳ năm trước.

Trong dịch tễ học, sự gia tăng tỷ lệ ca nặng thường là tín hiệu cảnh báo sớm cho một chu kỳ dịch nguy hiểm hơn. Điều này cho thấy vi rút không chỉ lây lan nhanh mà còn có khả năng gây tổn thương nghiêm trọng hơn trên cơ thể người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ.

Dịch bệnh không còn xuất hiện rải rác mà đã hình thành các cụm lây nhiễm rõ rệt.

Từ đầu năm đến nay, TP.HCM ghi nhận 288 ổ dịch, trong đó 162 ổ dịch xuất hiện tại trường học và 126 ổ dịch trong cộng đồng. Sự phân bố này phản ánh rõ đặc điểm lây lan của bệnh tay chân miệng – nơi tập trung đông trẻ nhỏ luôn là môi trường lý tưởng cho vi rút phát tán.

Các cơ sở mầm non, nhóm trẻ gia đình trở thành “tâm dịch” do đặc thù sinh hoạt chung, tiếp xúc gần và ý thức vệ sinh cá nhân của trẻ chưa hoàn thiện. Chỉ cần một ca bệnh xuất hiện, nguy cơ lan rộng trong lớp học gần như là không thể tránh khỏi nếu không phát hiện sớm.

"Sát thủ" EV71

Yếu tố then chốt khiến đợt dịch lần này trở nên nguy hiểm hơn nằm ở tác nhân gây bệnh.

Kết quả giám sát cho thấy sự xuất hiện của Enterovirus 71 (EV71) với tỷ lệ 25% trong các mẫu xét nghiệm. Đây là chủng vi rút từng được ghi nhận trong nhiều đợt dịch lớn trước đây, nổi tiếng với khả năng gây biến chứng thần kinh, suy hô hấp và thậm chí tử vong.

Không giống các chủng vi rút tay chân miệng thông thường, EV71 có độc lực cao hơn và tiến triển bệnh nhanh hơn. Trẻ em dưới 5 tuổi là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất, đặc biệt nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Sự quay trở lại của EV71 trong bối cảnh số ca mắc đang tăng nhanh được xem là “tổ hợp nguy cơ kép”, khiến áp lực lên hệ thống y tế gia tăng đáng kể. Trước diễn biến phức tạp, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết, Thành phố đã nhanh chóng kích hoạt các biện pháp ứng phó toàn diện.

Ở tuyến cơ sở, trạm y tế được yêu cầu theo dõi sát tình hình dịch, chủ động phát hiện ca bệnh, xử lý ổ dịch và tham mưu cho chính quyền địa phương triển khai các biện pháp kiểm soát phù hợp. Mạng lưới cộng tác viên sức khỏe cộng đồng cũng được huy động để giám sát ca bệnh tại từng khu dân cư.

Song song đó, ngành giáo dục được đặt vào vị trí then chốt trong chiến lược phòng dịch. Các trường học phải đảm bảo điều kiện vệ sinh, đặc biệt là hệ thống rửa tay với xà phòng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với ngành y tế để phát hiện sớm ca nghi nhiễm. Khi xuất hiện ca bệnh, việc thông báo ngay cho cơ quan y tế và xử lý ổ dịch kịp thời được xem là yếu tố quyết định nhằm ngăn chặn lây lan.

Không chỉ dừng ở phòng ngừa, hệ thống điều trị cũng được đặt trong trạng thái sẵn sàng cao.

Các bệnh viện được yêu cầu đảm bảo thu dung, điều trị đúng phác đồ, đồng thời lấy mẫu xét nghiệm đối với các ca bệnh nặng để xác định chính xác tác nhân gây bệnh. Việc này giúp theo dõi sát diễn biến dịch và đưa ra chiến lược ứng phó phù hợp.

Một điểm đáng chú ý là việc ứng dụng công nghệ trong quản lý dịch bệnh. Tất cả ca bệnh đều phải được báo cáo qua nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng. Hệ thống dữ liệu này đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi xu hướng dịch và hỗ trợ ra quyết định ở cấp quản lý.

“Vắc xin” hiệu quả nhất là ý thức cộng đồng

Dù hệ thống y tế có được kích hoạt ở mức cao nhất, nhưng thực tế cho thấy tuyến phòng thủ hiệu quả nhất vẫn nằm ở mỗi gia đình.

Ngành y tế khuyến cáo người dân cần thực hiện nghiêm nguyên tắc “3 sạch”: ăn sạch, ở sạch và tay – đồ chơi sạch. Đây là những biện pháp đơn giản nhưng có hiệu quả cao trong việc ngăn chặn đường lây truyền của vi rút.

Rửa tay bằng xà phòng nhiều lần trong ngày, đặc biệt trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với trẻ nhỏ, là hành động có ý nghĩa quyết định. Đồng thời, các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế cần được vệ sinh định kỳ.

Quan trọng không kém là việc chủ động cách ly khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh. Trẻ có biểu hiện sốt, phát ban, loét miệng cần được đưa đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Nếu mỗi gia đình, mỗi trường học và mỗi địa phương đều hành động sớm, nguy cơ bùng phát hoàn toàn có thể được kiểm soát. Ngược lại, chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo, dịch bệnh có thể lan rộng với tốc độ khó lường.

Bình Thuận