Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình: Phối hợp đa chuyên khoa và dấu ấn của dược lâm sàng trong điều trị ca nhiễm nấm phổi nặng

Sau quá trình hồi sức và làm các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ xác định bệnh nhân mắc nhiễm nấm phổi xâm lấn do Aspergillus - một trong những thể viêm phổi do nấm nguy hiểm nhất trong hồi sức cấp cứu.

Viêm phổi do nấm - một thể bệnh phức tạp

Theo các bác sĩ, Aspergillus thường gây bệnh ở những người có thể trạng suy kiệt, miễn dịch suy giảm hoặc đang điều trị hồi sức tích cực. Khi nấm xâm lấn nhu mô phổi, người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào suy hô hấp nặng, phải thở máy và đối mặt với nguy cơ tử vong cao. Khó khăn lớn nhất trong điều trị không chỉ nằm ở việc tiêu diệt nấm, mà còn ở "độc tính của các thuốc chống nấm". Nhiều thuốc có thể gây tổn thương gan, thận, đồng thời tương tác với hàng loạt thuốc hồi sức khác mà người bệnh đang sử dụng.

Trong thực tế, bệnh viêm phổi do nấm thường có thể trạng rất yếu, dễ đồng nhiễm thêm vi khuẩn hoặc các tác nhân khác. Vì vậy, điều trị không đơn thuần là dùng thuốc chống nấm mà phải liên tục điều chỉnh toàn bộ chiến lược hồi sức: kiểm soát nhiễm trùng, hỗ trợ hô hấp, cân bằng dịch, dinh dưỡng, chức năng gan thận và theo dõi sát từng thay đổi của người bệnh.

Sức mạnh của điều trị đa chuyên khoa

Trong những ca nhiễm nấm phổi xâm lấn nặng, thành công điều trị không đến từ một chuyên khoa đơn lẻ mà là kết quả của sự phối hợp liên tục giữa nhiều lĩnh vực chuyên môn. Ca bệnh tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình là minh chứng rõ nét cho mô hình điều trị đa chuyên khoa đang được triển khai đồng bộ tại bệnh viện.

Phối hợp đa chuyên khoa và dấu ấn của dược lâm sàng trong điều trị ca nhiễm nấm phổi nặng. Ảnh: Bống Vũ

PGS.TS Nguyễn Hoàng Anh, Phó trưởng khoa Dược trao đổi quyết định. Ảnh: Bống Vũ

Ngay từ thời điểm người bệnh nhập viện trong tình trạng suy hô hấp nặng phải thở máy, Khoa Hồi sức tích cực - Cấp cứu - Chống độc giữ vai trò "tuyến đầu", trực tiếp thực hiện hồi sức, kiểm soát hô hấp, duy trì huyết động và theo dõi sát từng thay đổi của người bệnh theo giờ. Các bác sĩ Hô hấp đồng thời tham gia đánh giá mức độ tổn thương phổi, phân tích các bằng chứng cận lâm sàng để xác định căn nguyên nhiễm nấm uy Aspergillus và định hướng chiến lược điều trị chuyên sâu.

Đặc biệt, dược sĩ lâm sàng tham gia ngay trong quá trình hội chẩn cùng bác sĩ điều trị. Không chỉ cập nhật các khuyến cáo và bằng chứng chuyên môn mới nhất, dược sĩ còn tư vấn lựa chọn thuốc chống nấm phù hợp, điều chỉnh liều theo chức năng gan thận, theo dõi tương tác giữa thuốc chống nấm với thuốc hồi sức, kháng sinh và các thuốc khác mà bệnh nhân đang sử dụng.

Trong bối cảnh người bệnh phải dùng đồng thời nhiều loại thuốc có nguy cơ độc tính cao, mỗi quyết định về liều lượng, thời điểm phối hợp và thay đổi phác đồ đều có ý nghĩa sống còn. Chính sự phối hợp đồng bộ giữa hồi sức, hô hấp và dược lâm sàng đã giúp phác đồ điều trị được cá thể hóa tối đa, vừa đạt hiệu quả kiểm soát nhiễm nấm, vừa bảo đảm an toàn cho người bệnh trong giai đoạn nguy kịch. Đây cũng là xu hướng của hồi sức hiện đại: điều trị không chỉ dựa vào một loại thuốc, mà dựa vào sự kết hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên ngành để đưa ra quyết định chính xác cho từng bệnh nhân ở từng thời điểm.

Dược lâm sàng – "người gác cổng" của liệu pháp chống nấm

Điểm nổi bật của ca bệnh là sự tham gia sâu của dược sĩ lâm sàng ngay từ giai đoạn quyết định phác đồ. Sau hội chẩn, nhóm điều trị lựa chọn "phác đồ phối hợp voriconazol + caspofungin + amphotericin B khí dung" cho trường hợp nhiễm nấm phổi xâm lấn nặng.

Điều dưỡng Khoa Hồi sức tích cực - Cấp cứu - Chống độc chăm sóc ca bệnh nặng. Ảnh: Bống Vũ

Dược sĩ lâm sàng không chỉ tư vấn lựa chọn thuốc mà còn tham gia vào toàn bộ quá trình điều trị: tính toán và điều chỉnh liều theo chức năng gan, thận; xác định thời điểm phối hợp các thuốc chống nấm; theo dõi tương tác giữa thuốc chống nấm với thuốc hồi sức, kháng sinh và các thuốc khác; đánh giá độc tính và hiệu quả điều trị để kịp thời đề xuất thay đổi phác đồ khi diễn biến bệnh thay đổi.

Trong thực hành hồi sức hiện đại, vai trò này đặc biệt quan trọng bởi bệnh nhân thường phải sử dụng nhiều thuốc cùng lúc, nguy cơ tương tác và biến chứng do thuốc rất cao.

Kết quả khả quan từ sự phối hợp đồng bộ

Sau khi áp dụng phác đồ phối hợp và được theo dõi chặt chẽ bởi nhóm đa chuyên khoa, tình trạng nhiễm nấm của bệnh nhân dần được kiểm soát. Các chỉ số lâm sàng cải thiện rõ rệt, đáp ứng điều trị tốt và người bệnh tiếp tục hồi phục. Thành công của ca bệnh không chỉ là việc cứu sống một bệnh nhân nguy kịch, mà còn cho thấy hiệu quả của mô hình " bác sĩ hồi sức - bác sĩ hô hấp - dược sĩ lâm sàng" cùng tham gia quyết định điều trị.

Đừng chủ quan với các dấu hiệu viêm đường hô hấp kéo dài

Từ ca bệnh này, các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các triệu chứng hô hấp kéo dài, đặc biệt ở người có bệnh nền mạn tính như đái tháo đường, COPD, giãn phế quản, lao phổi cũ, suy thận, xơ gan hoặc đang dùng corticoid, thuốc ức chế miễn dịch. Điều đáng lo ngại là "nhiễm nấm phổi Aspergillus thường khởi phát âm thầm với các biểu hiện rất dễ nhầm với viêm phổi thông thường: ho kéo dài, sốt dai dẳng, khó thở tăng dần, mệt mỏi, sụt cân hoặc đau ngực. Nhiều trường hợp tự mua kháng sinh điều trị nhiều ngày nhưng không cải thiện, đến khi nhập viện thì bệnh đã ở giai đoạn nặng.

Theo dõi thực hiện y lệnh trên điện thoại thông minh. Ảnh: Bống Vũ

Các chuyên gia nhấn mạnh: Không tự ý dùng kháng sinh kéo dài khi ho sốt không rõ nguyên nhân. Việc sử dụng thuốc không phù hợp có thể làm che lấp triệu chứng, tăng nguy cơ kháng thuốc và khiến nhiễm nấm tiến triển nhanh hơn. Người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm khi có các dấu hiệu như: ho, sốt kéo dài trên 2 tuần; khó thở tăng nhanh; sốt không đáp ứng điều trị thông thường; có bệnh nền mạn tính hoặc đang dùng thuốc làm suy giảm miễn dịch.

Theo các bác sĩ, phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ là yếu tố quyết định tiên lượng. Ca bệnh vừa được cứu sống tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình là minh chứng rằng, ngay cả những trường hợp nhiễm nấm phổi xâm lấn rất nặng vẫn có cơ hội hồi phục nếu được chẩn đoán kịp thời và điều trị bằng mô hình phối hợp đa chuyên khoa, trong đó dược lâm sàng giữ vai trò quan trọng trong tối ưu hóa sử dụng thuốc cho người bệnh. Trong bối cảnh các ca nhiễm trùng nặng ngày càng phức tạp, điều trị không còn là công việc của riêng một chuyên khoa.

Thành công của ca bệnh Aspergillus tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cho thấy xu hướng tất yếu của y học hiện đại: Lấy người bệnh làm trung tâm, kết nối sức mạnh của nhiều chuyên ngành và sử dụng thuốc một cách chính xác, an toàn, cá thể hóa cho từng bệnh nhân.