Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 đặt hiệu quả chuyển giao làm trọng tâm Đề án 1816

Chuyển giao phải bắt đầu từ nhu cầu của tuyến dưới

Chăm sóc sức khỏe tâm thần có tính đặc thù cao, đòi hỏi đội ngũ chuyên môn được đào tạo bài bản và thường xuyên cập nhật kiến thức, kỹ thuật. Trong khi đó, năng lực giữa các cơ sở chuyên khoa ở các địa phương còn không đồng đều. Đây là khoảng trống mà hoạt động chỉ đạo tuyến và Đề án 1816 hướng tới thu hẹp.

Tại Hội nghị tổng kết hoạt động chỉ đạo tuyến chuyên môn kỹ thuật, Đề án 1816 và định hướng giai đoạn mới của Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, các cơ sở chuyên khoa tâm thần tập trung trao đổi vào kết quả chuyển giao kỹ thuật, những khó khăn trong thực tế và yêu cầu hỗ trợ chuyên môn đối với tuyến dưới.

Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 Nguyễn Mạnh Phát cho rằng chăm sóc sức khỏe tâm thần là lĩnh vực đặc thù, trong đó chênh lệch về nhân lực, cơ sở vật chất và trình độ chuyên môn giữa các vùng vẫn là vấn đề cần được giải quyết. Theo ông, hoạt động chỉ đạo tuyến và Đề án 1816 cần tiếp tục được đổi mới để đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh tại cơ sở.

Điểm đáng chú ý của Đề án 1816 là cách tiếp cận không dừng ở việc “đưa người xuống”. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, trước khi chuyển giao, bệnh viện tuyến trên và tuyến dưới phải khảo sát, đánh giá nhu cầu, thực trạng nhân lực, trang thiết bị và khả năng tiếp nhận kỹ thuật. Trên cơ sở đó, hai bên xác định kỹ thuật ưu tiên, xây dựng nội dung đào tạo và các tiêu chí đánh giá kết quả.

Quá trình chuyển giao gồm đào tạo lý thuyết, hướng dẫn thực hành, giám sát và cùng tuyến dưới xử lý những vấn đề phát sinh. Khi hoàn thành, kết quả được nghiệm thu theo các tiêu chí kỹ thuật đã thống nhất. Cách làm này nhằm bảo đảm kỹ thuật được tiếp nhận thực chất, thay vì chỉ hoàn thành một chương trình đào tạo trên giấy.

Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 tăng cường chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn cho tuyến dưới. Ảnh: YT

Trong lĩnh vực tâm thần, yêu cầu này càng rõ. Một kỹ thuật chẩn đoán, đánh giá hay điều trị chỉ phát huy giá trị khi cán bộ tại cơ sở có thể vận dụng đúng chỉ định, đúng quy trình và theo dõi người bệnh sau can thiệp.

Thực tế triển khai tại các đơn vị cho thấy hoạt động chuyển giao đang được tổ chức theo hướng cụ thể hóa từng gói kỹ thuật. Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2 đã khảo sát nhu cầu chỉ đạo chuyên môn và thực hiện Đề án 1816 tại Bệnh viện Tâm thần Quy Nhơn, qua đó xác định nội dung hỗ trợ phù hợp với năng lực và nhu cầu của đơn vị tiếp nhận.

Tại hội nghị, nhiều bệnh viện chuyên khoa tâm thần ở các địa phương cũng chia sẻ kết quả và những vấn đề đặt ra trong quá trình tiếp nhận, triển khai kỹ thuật. Những trao đổi này cho thấy hiệu quả của 1816 không thể đánh giá chỉ bằng số lượt hỗ trợ, mà phải nhìn vào khả năng tiếp nhận và duy trì kỹ thuật của từng cơ sở.

Giữ năng lực ở lại sau mỗi đợt hỗ trợ

Nếu coi chuyển giao là đích đến, Đề án 1816 dễ bị thu hẹp thành hoạt động đào tạo ngắn hạn. Nhưng nếu coi chuyển giao là một quá trình tạo năng lực, vai trò của tuyến trên và tuyến dưới sẽ được xác định rõ hơn.

Tuyến trên cung cấp chuyên môn, kinh nghiệm và kỹ thuật. Tuyến dưới phải chuẩn bị nhân lực, cơ sở vật chất và chủ động tiếp nhận. Hai bên cùng theo dõi quá trình thực hiện, đánh giá kết quả và tiếp tục hỗ trợ khi cần thiết. Đây là cơ chế để một kỹ thuật không chỉ được “mang xuống”, mà có cơ hội trở thành năng lực thường xuyên của cơ sở.

Quy định của Bộ Y tế cũng đặt ra yêu cầu ghi nhận kết quả chuyển giao bằng việc cấp giấy chứng nhận cho các cơ sở hoàn thành và tiếp nhận kỹ thuật theo Đề án 1816. Điều này tạo cơ sở để đánh giá kết quả thực chất của quá trình chuyển giao, đồng thời khuyến khích các đơn vị duy trì những kỹ thuật đã được tiếp nhận.

Với chuyên ngành tâm thần, yêu cầu duy trì năng lực tại địa phương càng có ý nghĩa khi công tác chăm sóc người bệnh không chỉ diễn ra trong bệnh viện. Quản lý, điều trị và phục hồi chức năng còn gắn với cộng đồng. Khi tuyến dưới được nâng cao năng lực chuyên môn, người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ phù hợp ngay tại địa phương, trong khi tuyến trung ương có điều kiện tập trung cho những trường hợp phức tạp.

Đây cũng là lý do các chương trình hỗ trợ chuyên môn trong lĩnh vực tâm thần cần được kết nối với hoạt động chỉ đạo tuyến và Đề án 1816. Những nội dung về quản lý người bệnh tại cộng đồng, phục hồi chức năng hay phòng, chống rối loạn tâm thần chỉ có thể triển khai hiệu quả khi đội ngũ cơ sở đủ năng lực thực hiện và có tuyến trên đồng hành về chuyên môn.

Trong định hướng giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục chuyển giao kỹ thuật, mà phải lựa chọn đúng kỹ thuật, đúng nơi có nhu cầu và khả năng tiếp nhận. Cùng với đó là đào tạo nhân lực, củng cố cơ sở vật chất, thiết bị và tăng cường kết nối chuyên môn giữa các cơ sở.

Các báo cáo tại hội nghị từ Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2, Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, Bệnh viện Tâm thần Nghệ An, Bệnh viện Tâm thần Khánh Hòa, Bệnh viện Tâm thần Nam Định và Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Hải Phòng cho thấy nhu cầu hỗ trợ giữa các địa phương không giống nhau. Vì vậy, chuyển giao kỹ thuật cũng cần tránh cách làm đồng loạt, mà phải xuất phát từ năng lực và nhu cầu thực tế của từng cơ sở.

Bên cạnh Đề án 1816, việc triển khai các chương trình, đề án mới về bệnh viện vệ tinh chuyên ngành tâm thần, chăm sóc sức khỏe tâm thần dựa vào cộng đồng và phòng, chống ma túy cũng đặt ra yêu cầu tăng cường liên kết chuyên môn giữa các tuyến. Trong đó, 1816 có thể tiếp tục phát huy vai trò như một phương thức cụ thể để đào tạo, chuyển giao và hỗ trợ kỹ thuật cho cơ sở.

Sau cùng, giá trị của một đợt chuyển giao không nằm ở số ngày chuyên gia có mặt tại tuyến dưới hay số lớp đào tạo được tổ chức. Điều quan trọng hơn là sau quá trình ấy, cơ sở tiếp nhận có thêm cán bộ đủ năng lực, có thể thực hiện kỹ thuật an toàn, có khả năng xử trí tình huống và tiếp tục phát triển chuyên môn.

Đó cũng là cách Đề án 1816 tạo ra hiệu quả lâu dài: tuyến trên hỗ trợ để tuyến dưới có thể tự làm, tự phát triển; còn người bệnh được hưởng lợi từ một mạng lưới chăm sóc sức khỏe có năng lực và liên thông hơn.