Bệnh zona có thể dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm

Chăm sóc bệnh nhân mắc zona tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trung ương. Ảnh: Đặng Thanh

Kết quả khảo sát toàn cầu nhân Tuần lễ hành động phòng ngừa bệnh zona 2026 diễn ra trong tháng 3-2026 cho thấy, 78% người tham gia khảo sát lo ngại bệnh zona có thể gây gián đoạn cuộc sống hằng ngày trong khi 72% quan ngại căn bệnh này có thể dẫn đến việc nằm viện dài ngày. Đáng chú ý, 54% số người được khảo sát vẫn chưa chủ động tham vấn nhân viên y tế về bệnh zona.

Khảo sát này do GSK công bố và được thực hiện với hơn 6.000 người từ 50 tuổi đến 70 tuổi đang sống chung với các bệnh mạn tính tại 10 quốc gia. Đây là nhóm người có nguy cơ mắc zona cao hơn và dễ gặp phải các biến chứng nghiêm trọng hơn do zona gây ra.

Kết quả cũng cho thấy, trong số những người từng mắc bệnh zona, có tới 42% ghi nhận tình trạng đau nhức nghiêm trọng gây ảnh hưởng đến quá trình sinh hoạt hằng ngày. Ngoài ra, 33% người được hỏi cho biết căn bệnh này đã khiến họ phải nghỉ việc hoặc không thể tham gia các hoạt động xã hội.

Trên phạm vi toàn cầu, cứ 3 người trưởng thành thì có 1 người có nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh trong đời, vi rút gây bệnh có thể tái hoạt và phát triển bệnh nghiêm trọng ở những người đang sống chung với các bệnh tim mạch, đái tháo đường, thận mạn tính... Đây là nhóm người có nguy cơ mắc zona cao hơn so với người bình thường. Các nghiên cứu lâm sàng đã chứng minh rằng các bệnh lý nền như bệnh tim mạch, thận mạn tính hoặc đái tháo đường có liên quan đến tăng nguy cơ mắc zona lần lượt là 34%, 29% và 38%.

Dù có nhiều lo ngại về các biến chứng nghiêm trọng của bệnh zona, nhưng nhận thức về mối liên hệ giữa hệ miễn dịch suy yếu, tình trạng bệnh lý mạn tính và sự tái hoạt động của vi rút gây bệnh zona của người tham gia khảo sát vẫn còn khá hạn chế. Cứ 4 người thì có một người tin rằng tình trạng bệnh lý mạn tính không gây ảnh hưởng đến hệ miễn dịch cũng như nguy cơ mắc bệnh zona. Bên cạnh đó, 46% số người được hỏi không nhận thức được rằng các bệnh lý nền có thể làm tăng nguy cơ gặp phải các tình trạng zona nghiêm trọng.

Tiến sĩ Elena DeAngelis, Giám đốc Y khoa GSK Việt Nam cho biết, mặc dù người trưởng thành nhận thức được tầm quan trọng của việc quản lý định kỳ đối với các bệnh lý mạn tính, nhưng nhiều người vẫn chưa hiểu rõ về tác động sâu rộng của chúng đến hệ miễn dịch. Cùng với sự suy giảm miễn dịch tự nhiên theo tuổi tác, các tình trạng như đái tháo đường hay bệnh thận cũng ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch của cơ thể. Các bệnh lý mạn tính khác như bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hay hen suyễn cũng làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh zona.

Kết quả khảo sát nhấn mạnh sự cần thiết phải đẩy mạnh giáo dục sức khỏe cộng đồng, tập trung vào mối liên hệ giữa tình trạng bệnh mạn tính và suy giảm miễn dịch đối với khả năng làm tăng nguy cơ mắc bệnh zona; đồng thời, tái định hình nhận thức về bệnh zona như một phần thiết yếu trong chăm sóc sức khỏe định kỳ cho người lớn từ 50 tuổi trở lên có một số bệnh mạn tính nhất định.

Được biết, bệnh zona gây ra bởi sự tái hoạt động của vi rút varicella-zoster (VZV), cũng là loại vi rút gây ra bệnh thủy đậu. Bệnh thường biểu hiện dưới dạng phát ban, kèm theo các mụn nước gây đau nhức khu trú ở vùng ngực, bụng hoặc mặt. Cơn đau thường được mô tả với cảm giác đau nhói, bỏng rát, đau như dao đâm hoặc như bị điện giật.

Sau khi các nốt phát ban đã lành, người bệnh có thể gặp phải tình trạng đau dây thần kinh sau zona (PHN), một dạng đau thần kinh kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng và đôi khi có thể tồn tại trong nhiều năm.

PHN là biến chứng phổ biến nhất của bệnh zona thần kinh, xảy ra ở khoảng 5-30% tổng số ca mắc tùy thuộc vào độ tuổi của bệnh nhân. Bệnh zona cũng có thể gây ảnh hưởng đến mắt, trong một số trường hợp hiếm gặp dẫn đến mất thị lực và có thể liên quan đến các biến chứng nguy hiểm như đau tim hoặc đột quỵ.

Phan Tuấn