Bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt có thể được áp dụng thủ tục rút gọn

Tán thành việc bổ sung chế định tố tụng điện tử

Trong phiên họp sáng nay, 18-10, Quốc hội đã nghe Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật TTHS (sửa đổi).

Báo cáo nêu rõ, dự thảo gồm 527 điều, trong đó bổ sung 34 điều; sửa đổi, bổ sung 246 điều và giữ nguyên 247 điều. Về tố tụng điện tử, các đại biểu cơ bản tán thành bổ sung chế định tố tụng điện tử, đề nghị làm rõ giá trị pháp lý, phạm vi, điều kiện thực hiện, bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn, bảo mật an ninh dữ liệu và xử lý sự cố kỹ thuật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia tố tụng.

Tiếp thu ý kiến các đại biểu, dự thảo đã chỉnh lý Điều 18, khẳng định giá trị pháp lý của hoạt động tố tụng điện tử phải tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục luật định, bảo đảm tính hợp pháp, tính xác thực, tính toàn vẹn và khả năng truy xuất, bảo mật và an ninh dữ liệu gắn với việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)

Văn bản, biên bản và tài liệu tố tụng điện tử được lập, cập nhật, chuyển giao trên hệ thống quản lý án hình sự trong quy định. Các điều khoản có liên quan cũng được rà soát, hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý cho việc đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát trong hoạt động tố tụng.

Về chế định bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, nhiều đại biểu tán thành cơ chế này, nhưng đề nghị làm rõ khái niệm, phạm vi áp dụng, chính sách khoan hồng, phân biệt với các tình tiết giảm nhẹ hiện hành và bảo đảm nghĩa vụ chứng minh tội phạm và nguyên tắc độc lập xét xử.

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, dự thảo đã bổ sung khái niệm tại Điều 4 và quy định thủ tục riêng tại Chương 31. Đồng thời dự thảo thiết lập các cơ chế kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm việc nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị phải hoàn toàn tự nguyện, có căn cứ và phù hợp với các chứng cứ đã được thu thập, kiểm tra và không thay thế nghĩa vụ chứng minh tội phạm.

Về thủ tục rút gọn, đa số các đại biểu tán thành hoàn thiện thủ tục rút gọn, đề nghị quy định áp dụng bắt buộc khi đủ điều kiện, mở rộng phạm vi và rút ngắn thời gian giải quyết đối với trường hợp tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị.

Tiếp thu ý kiến các đại biểu, dự thảo đã phân định rõ hai loại thủ tục rút gọn, gồm: Thủ tục rút gọn bắt buộc đối với những vụ án đã đáp ứng đủ điều kiện luật định; Thủ tục rút gọn áp dụng đối với trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị.

Xem xét thủ tục xử lý hình sự pháp nhân thương mại

Trình bày Báo cáo tóm tắt ý kiến về Báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Bộ luật TTHS (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, UBPLTP tán thành với nhiều nội dung trong Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật này.

Về thủ tục tố tụng truy cứu trách nhiệm hình sự pháp nhân thương mại, Thường trực UBPLTP nhận thấy, dự thảo đã được rà soát, chỉnh lý và cơ bản bảo đảm thống nhất với dự thảo BLHS (sửa đổi) liên quan đến những quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại (PNTM).

Về vấn đề khởi tố bị can, áp dụng các biện pháp cưỡng chế (kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản) đối với PNTM, Thường trực UBPLTP còn có 2 loại ý kiến.

Đa số ý kiến tán thành việc dự thảo Bộ luật TTHS (sửa đổi) quy định vấn đề khởi tố bị can, áp dụng các biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản của PNTM. Quy định như dự thảo Bộ luật đã bảo đảm thống nhất với dự thảo BLHS (sửa đổi).

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo trước Quốc hội

Để thực hiện việc truy cứu trách nhiệm hình sự, kết án và áp dụng hình phạt đối với PNTM thì dự thảo BLTTHS (sửa đổi) cần phải quy định khởi tố PNTM thì mới có thể tiến hành điều tra, truy tố, xét xử, quyết định hình phạt. Dự thảo Bộ luật TTHS (sửa đổi) đã chỉnh lý cụm từ “pháp nhân thương mại phạm tội” thành “pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự” là đã bảo đảm phù hợp với nguyên tắc của Hiến pháp, phù hợp với nội dung sửa đổi về trách nhiệm hình sự của PNTM trong dự thảo BLHS (sửa đổi) và quá trình truy cứu trách nhiệm hình sự.

Một số ý kiến cho rằng, do dự thảo BLHS (sửa đổi) không quy định PNTM là chủ thể tội phạm, mà là chủ thể phải chịu trách nhiệm hình sự (PNTM vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị kết án và bị áp dụng hình phạt). Do đó, dự thảo Bộ luật TTHS (sửa đổi) không nên quy định khởi tố bị can và áp dụng các biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản đối với PNTM.

Về thủ tục đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, dự thảo Bộ luật TTHS (sửa đổi) quy định các thủ tục tố tụng đối với vụ án thuộc trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị; khi có đủ các điều kiện thì có thể được áp dụng thủ tục rút gọn.

Thường trực UBPLTP cơ bản tán thành việc thiết kế các thủ tục này nhằm khuyến khích người phạm tội thành khẩn khai báo, tự nguyện nhận tội, giúp đẩy nhanh tiến trình giải quyết vụ án, cũng như giảm kháng cáo, kháng nghị dẫn đến phải mở thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm…