Bí mật Alchi- kho tàng Phật giáo nghìn tuổi còn nguyên vẹn giữa Himalaya

Nằm bên bờ nam sông Indus, ở độ cao khoảng 3.250m thuộc Ladakh, miền bắc Ấn Độ, Alchi Choskhor là một quần thể tu viện đặc biệt của vùng Himalaya. Không giống nhiều tu viện Ladakh nổi bật với những tòa nhà trắng nằm cheo leo trên sườn núi, Alchi nằm tương đối thấp trong thung lũng và gây kinh ngạc bởi kho tàng nghệ thuật được bảo tồn bên trong. Quần thể gồm 6 ngôi đền, trong đó những công trình cổ nhất có niên đại từ khoảng thế kỷ XI.

Ảnh: Charzan Holidays

Điều khiến Alchi trở thành một “kho báu” chính là những bức tranh tường. Trên các bức tường và trần gỗ là hàng nghìn hình ảnh Đức Phật, Bồ Tát, các vị thần hộ pháp, mandala, cung điện, hoa văn hình học và những cảnh đời thường. Màu xanh lam, đỏ son, trắng, vàng và xanh lục vẫn nổi bật sau gần một thiên niên kỷ, tạo nên cảm giác như đang bước vào một cuốn sách khổng lồ được vẽ trực tiếp lên tường.

Đặc biệt, nghệ thuật Alchi không đơn thuần là “nghệ thuật Tây Tạng”. Các nhà nghiên cứu nhận thấy ảnh hưởng mạnh mẽ của Kashmir, cùng nhiều yếu tố đến từ Trung Á và các truyền thống nghệ thuật khác. Chính vị trí của Ladakh trên những tuyến giao thương xuyên Himalaya đã biến nơi đây thành điểm gặp gỡ của nhiều nền văn hóa. Trang phục, đồ trang sức, kiến trúc và cách thể hiện nhân vật trong tranh phản ánh một thế giới trung cổ có tính quốc tế đáng kinh ngạc.

Ảnh: beyondtheclouds.org

Một trong những công trình nổi tiếng nhất là Sumtsek, ngôi đền ba tầng với những tượng Bồ Tát bằng đất sét khổng lồ và các mảng tranh phủ kín không gian nội thất. Trên trang phục của các tượng còn xuất hiện những hình ảnh cung điện, cảnh săn bắn, nhân vật quý tộc và các mô típ dường như lấy cảm hứng từ nghệ thuật hoàng gia Trung Á và Kashmir.

Alchi còn đặc biệt ở chỗ tranh tường không chỉ kể những câu chuyện tôn giáo. Một số bức tranh thể hiện đời sống thế tục, trong đó nổi tiếng là “Cảnh yến tiệc hoàng gia” tại Dukhang, mô tả một nghi lễ uống rượu với những nhân vật ăn mặc cầu kỳ. Những hình ảnh như vậy trở thành nguồn tư liệu quý hiếm để các nhà sử học hình dung xã hội Ladakh thời trung cổ, khi các văn bản lịch sử về khu vực này còn rất hạn chế.

Ảnh: sahapedia

Điều thú vị là câu chuyện về nguồn gốc Alchi vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng. Quần thể từng được gắn với Rinchen Zangpo, vị dịch giả nổi tiếng trong thời kỳ phục hưng Phật giáo Tây Tạng, nhưng nghiên cứu gần đây cho thấy chưa có bằng chứng vật chất chắc chắn chứng minh ông trực tiếp bảo trợ những công trình sớm nhất tại Alchi.

Có lẽ đó chính là điều làm Alchi hấp dẫn: giữa một vùng Himalaya tưởng như biệt lập, những bức tường nghìn năm tuổi lại kể câu chuyện về một thế giới từng kết nối Kashmir, Tây Tạng, Trung Á và Ấn Độ bằng tôn giáo, nghệ thuật và những con đường thương mại cổ xưa.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi