Bí mật công nghệ giúp đảm bảo chất lượng mặt sân cỏ World Cup 2026

Sân Azteca (Banorte) sẽ trở thành sân vận động đầu tiên trên thế giới 3 lần đăng cai trận khai mạc World Cup. Ảnh: Phương Lan/PVTTXVN tại Mexico

Theo phóng viên TTXVN tại Mỹ, quy mô công việc này là chưa từng có: ba vùng khí hậu khác nhau, hơn 3.100 dặm (khoảng hơn 5.000 km) giữa các sân vận động xa nhất, và các địa điểm trải dài từ những sân vận động mở chịu nắng nóng ở Mexico City và Miami, đến các sân vận động có mái vòm của Liên đoàn bóng bầu dục Mỹ (NFL) ở Dallas và Atlanta, cho tới những vùng khí hậu mát hơn như Boston và Toronto.

Dù mỗi sân có điều kiện riêng, FIFA vẫn có một danh sách quy định rất dài về cách xây dựng mặt sân. Cỏ phải là cỏ tự nhiên nhưng được gia cố để chịu được nhiều trận đấu và các sự kiện. Mỗi sân cần hệ thống tưới tự động, hệ thống thoát nước tốt, hệ thống hút chân không và lỗ thông khí để giúp đất và cỏ được thông thoáng, cùng với đèn chiếu sáng nhân tạo để giữ cỏ khỏe.

Mỗi thành phố đăng cai chịu trách nhiệm đáp ứng các yêu cầu này. Hiện tại, 8 sân vận động đăng cai World Cup 2026 vốn đang dùng cỏ nhân tạo. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để tạm thời chuyển sang cỏ tự nhiên cho giải đấu. Ngoài ra, 5 sân trong số đó có mái vòm, nghĩa là cỏ nhận ít ánh sáng mặt trời hơn và phải làm thế nào để giữ cỏ sống trong 8 tuần. Làm sao để đảm bảo một cầu thủ thi đấu ở Philadelphia có trải nghiệm mặt sân giống hệt cầu thủ ở Guadalajara hay Seattle?

Nhóm các nhà khoa học tại Đại học Tennessee và Đại học bang Michigan đã dành 5 năm qua nghiên cứu những câu hỏi nói trên để hướng dẫn các thành phố đăng cai về các vấn đề quan trọng nhất: loại cỏ nào được trồng, cách trồng, cách tăng độ bền, và cách vận chuyển an toàn đến từng sân vận động.

Thông thường, cỏ sân được trồng trên đất tự nhiên. Khi thu hoạch, rễ bị cắt, khiến cây bị “sốc” và có thể mất vài tuần để tái bám rễ. Điều đó không phù hợp cho World Cup, vì các trận đấu có thể diễn ra chỉ trong vòng 10 ngày sau khi đặt cỏ. Nếu rễ không kịp bám chắc, cỏ sẽ yếu và dễ hư hại hơn. Để giải quyết vấn đề này, nhóm nghiên cứu quyết định sử dụng cỏ được trồng trong khay nhựa với nền cát với quy mô rất lớn. Khi rễ chạm tới lớp nhựa, chúng sẽ lan ngang và đan vào nhau, tạo thành hệ rễ dày đặc. Vì rễ không bị phá vỡ khi thu hoạch, cỏ ít bị stress và có thể sẵn sàng thi đấu gần như ngay sau khi lắp đặt.

Cỏ sân thể thao thường được trồng trên nền cát để thoát nước nhanh và tránh bị nén chặt khi rễ phát triển. Vấn đề là việc trồng cỏ trên lớp cát dày khoảng 2 inch (5cm) trên tấm nhựa có rủi ro: chỉ cần một trận mưa lớn trong giai đoạn cỏ đang phát triển cũng có thể cuốn trôi lớp cát.

Đối với các nông trại cỏ vùng khí hậu nóng, hiện tượng này ít nghiêm trọng hơn vì cỏ Bermuda phát triển rất nhanh. Trong khi đó, cỏ vùng khí hậu mát như Kentucky Bluegrass nảy mầm chậm hơn, làm tăng nguy cơ bị “rửa trôi”.

Các nhà nghiên cứu quyết định trộn một loại cỏ nảy mầm nhanh hơn có tên là Ryegrass lâu năm với Kentucky Bluegrass trồng trên nhựa và thử nhiều tỷ lệ gieo khác nhau. Kết quả cho thấy hỗn hợp 84% Kentucky Bluegrass và 16% Ryegrass lâu năm tạo ra mặt cỏ bền hơn so với chỉ Kentucky Bluegrass sau 4 tháng gieo. Từ năm 2025, kết quả này đã được áp dụng tại các trang trại cỏ trên khắp Bắc Mỹ, không chỉ phục vụ World Cup.

Theo các quan chức FIFA, một trận World Cup tương đương một trận Super Bowl (trận đấu chung kết giải bóng bầu dục Mỹ). Do mỗi sân sẽ tổ chức nhiều trận đấu và sự kiện, có thể lên tới 9 trận trong 6 tuần, nên mặt sân phải cực kỳ bền. Để tăng độ bền, các nhà nghiên cứu trộn sợi nhựa vào cỏ tự nhiên, tạo thành hệ thống cỏ lai. Khi cỏ phát triển, rễ sẽ quấn quanh các sợi nhựa này, giúp bề mặt ổn định và chắc hơn. Các sợi này còn được nhuộm màu giống cỏ tự nhiên, nên ngay cả khi cỏ bị mòn, mặt sân vẫn giữ màu xanh. Hệ thống cỏ lai có thể được tạo theo hai cách: khâu sợi nhựa vào sân cỏ hiện có hoặc trải một “thảm” sợi nhựa rồi đổ cát và gieo hạt để trồng cỏ mới. Một số hệ thống đã được dùng trong World Cup từ lâu, nhưng dạng “thảm” vẫn còn khá mới, chỉ được sử dụng tại World Cup nữ 2023.

Các nhà nghiên cứu đã thử nghiệm 8 hệ thống thảm khác nhau và thấy rằng tất cả đều có thể trồng thành công trên nền nhựa. Các thử nghiệm về hiệu suất bề mặt - độ nảy của bóng, độ bám xoay và độ cứng mặt sân - đều đạt tiêu chuẩn FIFA.

Phần lớn các sân vận động - 14 sân - sẽ sử dụng cỏ được trồng trên nhựa, sau đó cuộn lại và vận chuyển đến địa điểm vào mùa xuân 2026. Một số loại cỏ không phải di chuyển xa, nhưng một số sẽ được chở bằng xe tải lạnh xuyên quốc gia. Vì cỏ được giữ nguyên vẹn sau khi thu hoạch, nó có thể chịu được thời gian vận chuyển dài. Năm sân trong số đó không nhận đủ ánh sáng mặt trời nên sẽ dùng cỏ mùa lạnh, loại cần ít ánh sáng hơn cỏ mùa nóng.

Trong khi sân mở ở Miami sẽ dùng cỏ Bermuda, thì sân có mái vòm ở Houston - dù nằm cùng vĩ độ - sẽ dùng hỗn hợp Kentucky Bluegrass và Ryegrass. Điều đó khiến việc vận chuyển cỏ mùa lạnh từ các trang trại ở Denver và Washington tới các sân ở miền Nam trở nên cần thiết.