Bí mật phía sau vấn đề thể lực của các cầu thủ dự World Cup 2026

Trong một giải đấu mà khoảng cách giữa chiến thắng và thất bại đôi khi chỉ là vài phần trăm phong độ, các cầu thủ không chỉ thu thập dữ liệu sinh trắc học mà còn sử dụng chúng để tối ưu phục hồi, kiểm soát mệt mỏi và tìm kiếm mọi lợi thế nhỏ nhất về hiệu suất.

Từ miếng dán phân tích mồ hôi, vòng theo dõi WHOOP, nhẫn Oura đến áo vest tích hợp GPS, các thiết bị đeo thương mại đang thay đổi cách thể thao đỉnh cao vận hành, đồng thời dần ảnh hưởng tới phương pháp tập luyện của mọi đối tượng, từ vận động viên (VĐV) chuyên nghiệp đến người tập luyện phong trào.

Các cầu thủ của Tây Ban Nha trong giờ nghỉ giải lao uống nước giữa hiệp một trận đấu giữa Tây Ban Nha và Cape Verde ngày 15-6. Ảnh: Reuters

Công nghệ như một phần của cuộc chơi

Theo bác sĩ Justin Mullner, chuyên gia y học thể thao tại Viện chỉnh hình Orlando Health Jewett, hầu hết vận động viên chuyên nghiệp đều muốn tận dụng mọi dữ liệu có thể để tạo lợi thế cạnh tranh.

Những chỉ số này giúp theo dõi xu hướng theo thời gian, phát hiện khi chất lượng giấc ngủ giảm hoặc khả năng hồi phục kém hơn bình thường để điều chỉnh hành vi nhằm lấy lại phong độ.

Tuy nhiên, với các VĐV đỉnh cao, dữ liệu từ thiết bị đeo chỉ là một mảnh ghép trong hệ thống theo dõi toàn diện, vốn còn bao gồm khám lâm sàng, xét nghiệm máu, nước tiểu và nhiều chỉ số chuyên môn khác.

Miếng dán mồ hôi: Cá nhân hóa chiến lược bù nước

Trước World Cup, đội tuyển Brazil đã sử dụng Gx Sweat Patch - một “miếng dán thông minh” do Epicore Biosystems phát triển cùng Viện khoa học thể thao Gatorade.

Thiết bị này bám lên da, đo tốc độ tiết mồ hôi, lượng dịch mất đi, nồng độ natri và tổng lượng natri thất thoát.

Dữ liệu được gửi tới ứng dụng trên điện thoại, từ đó xây dựng chiến lược bù nước và điện giải phù hợp cho từng cá nhân.

Theo Giám đốc điều hành của Epicore Biosystems, Roozbeh Ghaffari, chỉ cần biết lượng mồ hôi và hàm lượng natri đã mất cũng đủ để các nhà khoa học thể thao thiết kế kế hoạch bù nước chính xác hơn rất nhiều.

Cầu thủ Bradley Barcola (đội tuyển Pháp) đeo vòng đeo tay theo dõi sức khỏe WHOOP trong suốt World Cup. Ảnh: Getty

WHOOP: Theo dõi mệt mỏi và tác động của di chuyển

WHOOP là vòng theo dõi sức khỏe được nhiều cầu thủ sử dụng trong thời gian diễn ra World Cup. Thiết bị ghi nhận giấc ngủ, mức độ gắng sức, mức độ căng thẳng và nhịp tim.

Đối với những đội phải di chuyển qua nhiều múi giờ như đội tuyển Anh, dữ liệu nghiên cứu của WHOOP cho thấy: Sự biến thiên nhịp tim có thể giảm khoảng 9%, điểm chất lượng giấc ngủ giảm tới 6 điểm, tính ổn định của giấc ngủ giảm khoảng 19%. Đây đều là những thay đổi đủ lớn để ảnh hưởng đến phong độ thi đấu.

Nhẫn Oura: Theo dõi khả năng sẵn sàng thi đấu

Đội tuyển Mỹ được cung cấp nhẫn thông minh Oura thông qua hợp tác với Liên đoàn bóng đá Mỹ (U.S. Soccer).

Nếu cầu thủ lựa chọn sử dụng, thiết bị sẽ theo dõi: Chất lượng giấc ngủ, nhiệt độ da, oxy máu, khả năng hồi phục, mức độ sẵn sàng (được tính từ nhiều yếu tố như nhịp tim khi nghỉ, biến thiên nhịp tim và nhiệt độ cơ thể). Những dữ liệu này giúp ban huấn luyện xác định thời điểm nên tăng cường tập luyện hoặc ưu tiên phục hồi.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý không nên coi một chỉ số đơn lẻ là “bản án” về phong độ. Ví dụ, một đêm ngủ kém không đồng nghĩa cầu thủ sẽ thi đấu tệ.

Áo vest gắn thiết bị GPS: Theo dõi cầu thủ theo thời gian thực

Có 12 đội tuyển tại World Cup sử dụng hệ thống GPS của STATSports. Thiết bị được đặt trong áo vest phía sau lưng cầu thủ để ghi nhận liên tục: Quãng đường di chuyển, tốc độ, nhịp tim.

Đội tuyển Anh lần đầu tiên sử dụng dữ liệu GPS trực tiếp ngay trong các trận đấu World Cup.

Nhờ bảng điều khiển thời gian thực, ban huấn luyện có thể phát hiện dấu hiệu mệt mỏi trước khi cầu thủ bộc lộ rõ trên sân, từ đó chủ động thay người nhằm giảm nguy cơ chấn thương và duy trì hiệu suất.

Brandon Thomas-Asante (Ghana) và nhiều cầu thủ khác đến từ hàng chục quốc gia đã sử dụng áo vest theo dõi hiệu suất của STATSports để giám sát các chỉ số gồm tốc độ chạy, nhịp tim và mức độ gắng sức. Ảnh: STATSports

Bạn hiểu rõ cơ thể mình nhất

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, giá trị lớn nhất của thiết bị đeo không nằm ở từng phép đo riêng lẻ mà ở xu hướng kéo dài qua nhiều tuần hoặc nhiều tháng.

Bạn có thể nhận ra: Nhịp tim lúc nghỉ ngơi đang giảm sau khi duy trì tập luyện; giấc ngủ cải thiện sau khi thay đổi lịch sinh hoạt; biến thiên nhịp tim tăng lên khi giảm căng thẳng.

Thiết bị đeo cũng có thể phát hiện sớm những bất thường như: Nhịp tim tăng bất thường, tần số hô hấp thay đổi, nhiệt độ cơ thể tăng, té ngã hoặc huyết áp cao (ở các thiết bị hỗ trợ). Đây đều có thể là tín hiệu để tham khảo ý kiến bác sĩ.

Các chuyên gia lưu ý rằng, không thuật toán nào hiểu cơ thể bạn hơn chính bạn. Thiết bị đeo chỉ cung cấp dữ liệu và gợi ý, việc thay đổi thói quen ngủ, tập luyện, dinh dưỡng và lối sống mới là yếu tố quyết định sức khỏe cũng như hiệu suất lâu dài.

Benjamin Smarr, giáo sư tại Khoa Kỹ thuật Sinh học và Viện Khoa học Dữ liệu Halicioglu thuộc Đại học UC San Diego ví: Thiết bị đeo giúp làm “kính chắn gió” đỡ mờ, nhưng chính bạn mới là người cầm lái.