Tại sao phải 'Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ'?

Thành ngữ 'Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ' không nói về phép xã giao. Theo tác giả Lê Minh Quốc, đây là đúc kết kinh nghiệm tìm kiếm thông tin của người xưa.

"Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ" là câu tục ngữ quen thuộc của người Việt nhưng thời gian qua lại xuất hiện những cách lý giải khác nhau. Có ý kiến cho rằng "đi hỏi già" là nhắc nhở phải chào hỏi, kính lễ người lớn tuổi. Tuy nhiên, theo nhà thơ Lê Minh Quốc trong Tiếng Việt - Lắt léo và lịch lãm, cách hiểu này chưa đúng với nghĩa gốc của câu tục ngữ.

Tác giả cho biết từ "già" trong tiếng Việt có rất nhiều nghĩa, tùy ngữ cảnh mà có thể chỉ tuổi tác, sự từng trải, già dặn hay trạng thái của sự vật. Vì vậy, muốn hiểu đúng thành ngữ phải đặt cả câu trong mối quan hệ đối lập giữa già và trẻ.

Theo đó, "đi hỏi già" mang ý nghĩa tìm đến người lớn tuổi để hỏi đường, hỏi việc hoặc xin lời khuyên. Người già được xem là những người có nhiều trải nghiệm, hiểu rõ đường đi nước bước và tích lũy vốn sống để đưa ra lời tư vấn đáng tin cậy.

Ngược lại, "về nhà hỏi trẻ" xuất phát từ quan niệm trẻ nhỏ chưa biết nói dối. Các em thường kể lại những gì mắt thấy tai nghe một cách tự nhiên, không thêm bớt hay che giấu. Vì thế, nếu muốn tìm hiểu một sự việc đã diễn ra trong gia đình hoặc xóm làng, hỏi trẻ con đôi khi lại là cách tiếp cận thông tin khách quan.

Theo tác giả, đây chính là kinh nghiệm ứng xử và thu thập thông tin được người xưa đúc kết. Một bên là vốn sống của người từng trải, một bên là sự hồn nhiên, trung thực của trẻ nhỏ. Hai đối tượng tưởng như đối lập nhưng lại bổ sung cho nhau để giúp con người nhìn nhận sự việc đầy đủ hơn.

Tác giả cũng cho rằng nếu muốn nói đến việc kính trọng người cao tuổi thì kho tàng tục ngữ Việt Nam đã có nhiều câu thể hiện rõ ý này như "Kính lão đắc thọ" hay "Yêu trẻ, trẻ đến nhà; kính già, già để tuổi cho". Vì vậy, việc diễn giải "đi hỏi già" theo nghĩa chào hỏi người lớn tuổi là chưa thật sự phù hợp với ngữ cảnh và ý nghĩa của cả câu tục ngữ.

Đức An

Nguồn Znews: https://znews.vn/tai-sao-phai-di-hoi-gia-ve-nha-hoi-tre-post1666501.html