Bị Nga dùng 'tên lửa zombie' bào mòn phòng không, Ukraine tiêu tốn hàng chục triệu USD
Nga lần đầu sử dụng tên lửa huấn luyện RM-48U cải hoán trong các đợt tập kích Ukraine, buộc Kiev phải dùng hệ thống phòng không đắt đỏ để đánh chặn.
Tên lửa RM-48U được sử dụng làm mục tiêu tập bắn cho các hệ thống phòng không S-300 và S-400. Ảnh: AFP.
Tiếng còi báo động phòng không quen thuộc vang khắp Kiev vào tối ngày 20/1 vừa qua báo hiệu một đợt tấn công lớn sắp xảy ra. Một tên lửa siêu vượt âm Zircon có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, 18 tên lửa đạn đạo, 15 tên lửa hành trình và 339 máy bay không người lái đang hướng về Ukraine.
Theo Tổng thống Ukraine ông Volodymyr Zelensky, nỗ lực đánh chặn đợt tấn công tối thứ Ba đã tiêu tốn khoảng 80 triệu euro (94 triệu USD) tiền vũ khí.
Nhưng có một loại tên lửa đã xuyên qua và khiến Ukraine bất ngờ. Lần đầu tiên, Nga dường như đã bắn tên lửa mục tiêu tập bắn RM-48U, vốn đã bị loại biên nhưng nay được “hồi sinh” để sử dụng như vũ khí tấn công.
Ukraine gần như không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải đối phó các tên lửa “zombie” này bằng công nghệ phòng không đắt đỏ – trong một chiến thuật mới của Nga nhằm làm cạn kiệt nguồn lực của Kiev.
RM-48U vốn là loại tên lửa mục tiêu tập bắn cho các hệ thống phòng không S-300 và S-400, được hoán cải từ các tên lửa phòng không 5V55 hoặc 48N6 thông thường đã đến cuối vòng đời sử dụng.
Chúng rất rẻ để cải hoán, trong khi lại làm tăng “khối lượng” hỏa lực trong các đợt oanh kích của Nga. Tổng thống Ukraine khẳng định kho dự trữ phòng không của Ukraine chưa suy giảm, mà là Nga đang bắn nhiều tên lửa hơn. Việc sử dụng RM-48U củng cố cho lập luận này.
Các quan chức Ukraine cảnh báo Nga ngày càng dựa vào chiến thuật “bào mòn” để đánh sập phòng không, liên tục phủ bầu trời Ukraine bằng vũ khí tấn công đường không, buộc Kiev phải lựa chọn hoặc là đốt sạch nguồn dự trữ quý hiếm và đắt đỏ, hoặc chấp nhận để lộ mục tiêu.
Tên lửa 5V55 và 48N6 có thể mang đầu nổ từ 133 kg đến 180 kg. Hiện vẫn chưa rõ quả tên lửa lọt qua phòng không Ukraine có mang đầu nổ thật hay chỉ được dùng làm mồi nhử.
“Các tên lửa mục tiêu siêu thanh RM-48U được tạo ra dựa trên các tên lửa dẫn đường phòng không đã bị loại biên hoặc hết hạn sử dụng”, một chuyên gia quân sự Nga nói với Novaya Gazeta Europe, đề nghị giấu tên.
“Họ dùng toàn bộ những thứ cũ đang nằm trong kho”, người này nói thêm. Các hoán cải có thể bao gồm điều chỉnh hệ thống dẫn đường quán tính hoặc đầu đạn.
“Điều này giúp có được các tên lửa phục vụ huấn luyện kíp chiến đấu phòng không với đặc tính tương tự mục tiêu thật với chi phí tối thiểu. Giờ đây, trên cơ sở đó, các tên lửa ‘đối đất’ đang được sản xuất bằng cách gắn thêm đầu đạn”, ông nói. “Đó có thể là đầu đạn lấy từ các tên lửa 5V55 và 48N6DM tiêu chuẩn, hoặc phiên bản nổ phá mảnh hiện đại hóa”.
Vì được thiết kế cho một mục đích hoàn toàn khác, những tên lửa này nhiều khả năng không có độ chính xác cao. Nhưng chúng làm tăng số lượng đạn bắn vào các thành phố Ukraine, buộc Ukraine phải tiêu hao ngày càng nhiều nguồn lực vốn vừa hiếm vừa đắt để tự bảo vệ.
Các mảnh vỡ của tên lửa RM-48U đã xuyên thủng hệ thống phòng không của Ukraine. Nguồn: Defense Express.
“Nga đã sử dụng tên lửa đánh chặn, tức các tên lửa đất đối không vốn được thiết kế để bắn hạ máy bay hoặc tên lửa, như một loại vũ khí tấn công từ lâu rồi”, ông Mauro Gilli, giáo sư về chiến lược và công nghệ quân sự tại Hertie School ở Berlin, nói.
“Nếu bắn theo quỹ đạo parabol, khi va chạm nó vẫn sẽ gây ra một mức độ thiệt hại”, dù không được sử dụng đúng mục đích thiết kế, ông nói.
Dù Giáo sư Gilli cảnh báo không nên coi việc dùng RM-48U là dấu hiệu cho thấy Nga thiếu các vũ khí mạnh và có độ chính xác cao hơn, ông nói với The Telegraph rằng điều này “cho thấy Nga sử dụng bất cứ thứ gì họ có trong tay để tấn công Ukraine”.
“Những tên lửa này không còn công dụng nào khác vì chúng đã bị loại biên, do chúng có vòng đời sử dụng. Vì vậy chi phí dùng chúng là rất thấp”, ông nói.
Mục tiêu chính của việc dùng các tên lửa này là tăng “khối lượng tấn công”, “tức là phòng không và các hệ thống phòng thủ tên lửa của Ukraine không thể đánh chặn mọi thứ. Khi bạn tăng khối lượng, bạn tất yếu làm tăng xác suất có một số tên lửa lọt qua”.
Ông Zelensky hôm thứ Ba đề cập đến việc Nga đang tăng tốc sử dụng tên lửa, gọi cuộc xung đột này là một “sự xa xỉ cực kỳ tốn kém của Nga”, đồng thời tiếp tục kêu gọi các đồng minh cung cấp thêm hệ thống phòng thủ.
“Cuộc tấn công của Nga hôm nay khiến chúng tôi tốn khoảng 80 triệu euro chỉ riêng về tên lửa. Hãy tưởng tượng chi phí đó. Và mỗi ngày chúng tôi đang làm mọi thứ – và tôi cũng đang làm mọi thứ – để đảm bảo chúng tôi nhận được những tên lửa cần thiết và sự bảo vệ mà người dân của chúng tôi cần”, ông nói.
Tổng thống Ukraine đã yêu cầu tên lửa đánh chặn tiên tiến PAC-3, được phóng từ các tổ hợp Patriot do Mỹ sản xuất, với giá khoảng 3,7 triệu USD mỗi quả.
Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo áp lực ngày càng tăng mà Kiev đang hứng chịu. Tuần trước, chỉ vài ngày trước trận oanh kích lớn vào thủ đô, ông tiết lộ rằng một số hệ thống phòng không Ukraine đã hoàn toàn không còn tên lửa.
