Biến đam mê thành thu nhập: Gen Z mê hội họa, cosplay không chỉ 'làm cho vui'

Mở commision (nhận vẽ theo yêu cầu), cosplay hay làm content giờ đây không chỉ dừng lại ở sở thích. Với nhiều học sinh, sinh viên, những hoạt động này đã trở thành một công việc thực thụ.

Không còn là “làm cho vui”

Sức hấp dẫn của những hoạt động trên là sự linh hoạt, cảm giác tự do và dễ dàng để bắt đầu. Chỉ cần một tài khoản mạng xã hội và kỹ năng đủ tốt, bất kì ai cũng có thể tự tạo cho mình một “sân chơi” riêng, từ đó từng bước tìm thấy cơ hội phát triển.

Quốc Anh (cựu sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền) là một ví dụ. Bắt đầu theo đuổi cosplay từ năm 2022, anh dần xây dựng profile đủ “chất” và chuyên nghiệp. Quốc Anh chia sẻ: “Nhờ chăm chỉ xây dựng hình ảnh cá nhân, mình đã có cơ hội nhận booking từ nhiều nhãn hàng trên TikTok và các nền tảng cá nhân”. Không dừng lại ở đó, Quốc Anh còn từng đảm nhận vai trò VJ của VPBank Runway Cosplay Contest (12/2025) và xuất hiện với tư cách khách mời tại nhiều sự kiện cosplay ở Hà Nội.

Quốc Anh trong vai trò MC tại lễ hội cosplay Fantasia SS3 Hanami Matsuri. - Ảnh: NVCC

Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội, những công việc này cũng đi kèm không ít áp lực và thách thức. Là một người chuyện nhận commission mảng digital art, bạn Đặng Diệu Linh (sinh viên năm 3 - Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho biết, đôi lúc gặp trở ngại trong quá trình trao đổi với khách hàng: "Khó nhất là hiểu đúng ý khách. Nhiều khi yêu cầu chưa rõ ràng, mình và khách phải trao đổi lại nhiều lần, chỉnh sửa liên tục khiến cả hai đều mệt mỏi".

Bên cạnh đó, rủi ro từ các trường hợp lừa đảo cũng là vấn đề không hiếm gặp. Việc xử lý rất khó khăn vì không có đơn vị "chống lưng" để đòi công bằng. Diệu Linh cho biết có những khách hàng đặt hàng nhưng không thanh toán, hoặc cố tình kéo dài quá trình trao đổi, gây ảnh hưởng đến thời gian và công sức bỏ ra. Điều này đặt ra cảnh báo khiến các bạn trẻ cần phải cẩn trọng hơn trong việc nhận job. Một số bạn áp dụng các hình thức đặt cọc để hạn chế rủi ro.

Dừng ở đam mê hay nghiêm túc thành nghề?

Kiếm được tiền từ đam mê là một bước tiến, nhưng để biến nó thành nghề nghiệp lâu dài lại là một câu chuyện khác. Theo số liệu từ cuộc khảo sát của phóng viên, 57% người tham gia cho rằng các công việc như mở commission, cosplay hay làm content chưa ổn định về mức thu nhập. Mức giá, khối lượng công việc hay tần suất đơn hàng đều phụ thuộc vào từng cá nhân, thiếu những tiêu chuẩn chung và gần như chưa có khung pháp lý cụ thể.

Không chỉ vậy, rào cản còn đến từ những yếu tố vô hình: Định kiến xã hội, sự thiếu công nhận, cạnh tranh với AI hay đơn giản là việc chưa có một lộ trình phát triển rõ ràng.

Với những trở ngại trên, không ít bạn trẻ cảm thấy e ngại việc theo đuổi đam mê. Bạn Cao Thanh Huyền (sinh viên năm 2 - Học viện Báo chí và Tuyên truyền) bộc bạch: “Mình mở commission 2 - 3 năm rồi, nhưng vẫn coi đây là nghề tay trái. Trước mắt mình chỉ làm trong thời gian đi học chứ không định làm nghề lâu dài".

Dù kiếm được thu nhập từ hoạt động cosplay, bạn Nguyễn Hoàng Đức (sinh viên năm 2 - Học viện Báo chí và Tuyên truyền) vẫn băn khoăn về việc gắn bó bền lâu với nghề. “Nếu chỉ cosplay cho vui thì mình rất thoải mái, vì mình còn có công việc ổn định khác. Nhưng để làm cosplay như nghề chính thì rất khó hoạt động lâu dài. Mình sẽ cần học thêm nhiều kỹ năng như diễn xuất, nhảy, võ thuật… hay MC tùy vào định hướng” - Hoàng Đức bày tỏ.

Quá trình phác thảo trên giấy để hình dung bố cục tranh của Thanh Huyền. - Ảnh: Khánh Xuân

Dù vậy, vẫn có hơn 21% người tham gia khảo sát tin rằng những công việc này có thể phát triển bền vững. Con số chưa lớn, nhưng đủ cho thấy đây không phải chỉ là một xu hướng nhất thời.

Rõ ràng, đam mê có thể “lên level” thành nghề nghiệp không nằm riêng ở phạm vi những tác giả mở commission hay giới trẻ mê cosplay. Người trẻ không chỉ cần nhiệt huyết mà còn phải liên tục nâng cấp bản thân, đồng thời học cách thích nghi với những đòi hỏi thực tế của công việc. Khi đó, việc biến đam mê thành nghề không còn là lựa chọn mang tính cảm hứng, mà là một quyết định cần được cân nhắc nghiêm túc. Sau cùng, điều quan trọng nhất là khả năng theo đuổi ước mơ một cách bền bỉ, có định hướng và đủ bản lĩnh để vượt qua những giai đoạn không dễ dàng.