Biến đổi khí hậu 'chồng' thêm rủi ro cho gần 90 triệu người tị nạn và di tản

Hàng trăm người di cư tìm cách bơi từ Maroc sang Ceuta, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha ở Bắc Phi, ngày 30/7/2026. Ảnh: AA/TTXVN phát

Vài ngày trước Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 31 Các bên tham gia Công ước khung về biến đổi khí hậu (COP31) tại Thổ Nhĩ Kỳ, UNHCR công bố báo cáo cho biết gần 90 triệu người tị nạn và những người bị buộc phải di dời khác đang phải đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng liên quan đến hiện tượng ấm lên toàn cầu.

Trợ lý cao ủy phụ trách hoạt động của UNHCR, ông Anton Leis Garcia nhấn mạnh: "Người tị nạn phải đối mặt với sự bất công kép. Bị buộc phải chạy trốn khỏi các cuộc xung đột mà họ không gây ra, giờ đây họ lại đang ở tuyến đầu của một cuộc khủng hoảng khí hậu mà họ gây ra ít nhất".

Theo báo cáo của UNHCR, những người bị buộc phải chạy trốn khỏi xung đột, bạo lực đang phải ở những nơi hạn hán nghiêm trọng, lũ lụt lớn và nắng nóng cực độ. Biến đổi khí hậu ngày càng đe dọa triển vọng tìm ra các giải pháp lâu dài cho người di tản. Theo UNHCR, hơn 2/3 số người tị nạn trở về nhà trong nửa đầu năm nay đã quay trở lại các quốc gia rất dễ bị tổn thương trước các mối nguy hiểm do khí hậu gây ra.

Tại Syria, nơi gần 4 triệu người tị nạn vừa trở về, mực nước ngầm giảm sút và những biến đổi khí hậu đang đe dọa quá trình phục hồi. UNHCR đề cập đến trận lũ lụt dọc sông Euphrates hồi tháng 5/2025, làm hư hại nhà cửa và khiến hàng nghìn người phải di dời một lần nữa.

Nắng nóng cực độ cũng là một mối đe dọa ngày càng gia tăng. UNHCR cảnh báo đến năm 2050, cứ trong 3 khu định cư của người tị nạn ở khu vực cận Sahara sẽ có 1 khu có thể phải đối mặt với 100 ngày nắng nóng nguy hiểm trở lên mỗi năm.

Trong khi đó, các thảm họa liên quan đến thời tiết đang thúc đẩy tình trạng di cư nhiều hơn nữa trong nội bộ các quốc gia. Theo số liệu của UNHCR, hơn 255 triệu người trên toàn thế giới phải chuyển tới nơi khác trong nước trong thập kỷ qua, tương đương với 70.000 người mỗi ngày.

Hiện tượng El Nino mạnh bất thường năm nay được dự báo sẽ khiến có thêm nhiều người hơn nữa phải di cư. Tại Đông Phi, các dự báo cho thấy lũ lụt nghiêm trọng liên quan đến hiện tượng thời tiết này có thể khiến tới 3 triệu người phải di dời trên khắp Somalia, Kenya, Nam Sudan và Uganda vào cuối năm 2026.

UNHCR cho biết chỉ 10% nguồn tài chính khí hậu toàn cầu được dành cho các quốc gia dễ bị tổn thương và bị ảnh hưởng bởi xung đột, nơi đang tiếp nhận một lượng lớn người di tản dễ bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Tại COP31, UNHCR dự kiến sẽ kêu gọi các chính phủ và các tổ chức tài chính khí hậu đưa người tị nạn và các nhóm dân cư di tản khác vào các kế hoạch khí hậu quốc gia và các cơ chế tài chính.