Biến động năng lượng toàn cầu: Petrovietnam đang 'giữ nhịp' ra sao?

Thực tế những năm gần đây cho thấy, các cuộc khủng hoảng năng lượng không còn là hiện tượng cục bộ mà mang tính hệ thống, tác động sâu rộng đến nhiều nền kinh tế. Tại châu Âu, giá khí đốt tăng gấp nhiều lần trong giai đoạn 2022–2023 đã khiến nhiều ngành công nghiệp phải thu hẹp sản xuất. Ở châu Á, sự cạnh tranh LNG khiến chi phí nhập khẩu năng lượng tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát. Trong bối cảnh đó, Việt Nam dù chịu ảnh hưởng nhưng vẫn duy trì được sự ổn định tương đối về nguồn cung và mặt bằng giá năng lượng - một yếu tố quan trọng giúp giữ vững tăng trưởng và ổn định xã hội.

TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam: Trong các giai đoạn biến động, Petrovietnam đã duy trì ổn định các chuỗi cung ứng chiến lược như xăng dầu, khí, điện và phân bón - những đầu vào thiết yếu của nền kinh tế.

Một trong những nguyên nhân cốt lõi nằm ở vai trò của Petrovietnam. Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, Petrovietnam không chỉ là doanh nghiệp sản xuất năng lượng mà còn là lực lượng nòng cốt đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Trong các giai đoạn biến động, tập đoàn đã duy trì ổn định các chuỗi cung ứng chiến lược như xăng dầu, khí, điện và phân bón những đầu vào thiết yếu của nền kinh tế. Nhờ đó, các cú sốc từ thị trường quốc tế không truyền dẫn trực tiếp và ngay lập tức vào nền kinh tế trong nước.

Không chỉ dừng ở vai trò đảm bảo nguồn cung, Petrovietnam còn tham gia sâu vào quá trình điều tiết kinh tế vĩ mô. Với hệ thống khai thác - chế biến - phân phối tương đối hoàn chỉnh, tập đoàn giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, qua đó giảm áp lực lên cán cân thương mại, tỷ giá và dự trữ ngoại hối. Đồng thời, việc duy trì hoạt động ổn định của các nhà máy lọc dầu, điện khí và sản xuất phân bón cũng góp phần “neo giữ” chi phí đầu vào cho nền kinh tế, đặc biệt trong các giai đoạn giá năng lượng thế giới tăng cao.

TS. Đinh Trọng Thịnh - chuyên gia kinh tế cho rằng, việc giữ được nguồn cung nội địa ổn định chính là một trong những yếu tố quan trọng giúp Việt Nam kiểm soát lạm phát tốt hơn nhiều quốc gia trong cùng bối cảnh.

TS. Đinh Trọng Thịnh: Năng lượng không chỉ là đầu vào sản xuất mà còn là một trong những “trụ đỡ” của nền kinh tế.

Ở bình diện rộng hơn, Petrovietnam còn đóng vai trò quan trọng đối với ngân sách nhà nước và tăng trưởng kinh tế. Trong nhiều năm, tập đoàn luôn nằm trong nhóm doanh nghiệp đóng góp lớn nhất cho ngân sách, đồng thời duy trì tỷ trọng doanh thu tương đương khoảng 9 - 10% GDP. Điều này cho thấy, năng lượng không chỉ là đầu vào sản xuất mà còn là một trong những “trụ đỡ” của nền kinh tế.

Một điểm đáng chú ý là Petrovietnam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình khai thác tài nguyên sang phát triển hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng tích hợp. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng (giảng viên cao cấp tại Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận định rằng, giá trị cốt lõi của Petrovietnam không nằm ở sản lượng dầu thô mà ở khả năng xây dựng một chuỗi giá trị khép kín, từ thăm dò - khai thác đến chế biến, sản xuất điện, phân bón và dịch vụ kỹ thuật. Chính cấu trúc này tạo ra năng lực chống chịu cao trước biến động, giúp tập đoàn không bị phụ thuộc vào một nguồn thu hay một mắt xích duy nhất.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu, vai trò của Petrovietnam tiếp tục được mở rộng. Chuyên gia độc lập về tài nguyên và môi trường - TS. Tô Văn Trường cho rằng, việc phát triển các lĩnh vực như LNG, điện khí và năng lượng tái tạo không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn cung mà còn nâng cao tính bền vững của hệ thống năng lượng quốc gia. Thực tế, các dự án trọng điểm như chuỗi khí - điện Lô B - Ô Môn, các nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3 - 4 hay định hướng phát triển điện gió ngoài khơi đang từng bước định hình một cấu trúc năng lượng mới, giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu truyền thống.

Cùng với đó, TS. Dư Văn Toán (Viện Khoa học Khí tượng Thủy Văn, Môi trường và Biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh, trong bối cảnh biến động địa chính trị và chuyển dịch năng lượng diễn ra nhanh chóng, Việt Nam cần một lực lượng đủ năng lực để vừa đảm bảo nguồn cung, vừa dẫn dắt hệ sinh thái năng lượng. Petrovietnam hiện là đơn vị hiếm hoi hội tụ đủ quy mô, kinh nghiệm và nền tảng kỹ thuật để thực hiện vai trò này. Tuy nhiên, để phát huy hết tiềm năng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách theo hướng tăng quyền chủ động, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và tạo điều kiện cho các dự án năng lượng quy mô lớn được triển khai hiệu quả.

TS. Dư Văn Toán: Trong bối cảnh biến động địa chính trị và chuyển dịch năng lượng diễn ra nhanh chóng, Việt Nam cần một lực lượng đủ năng lực để vừa bảo đảm nguồn cung, vừa dẫn dắt hệ sinh thái năng lượng.

Có thể thấy, Petrovietnam đang đảm nhận đồng thời nhiều vai trò: là nhà sản xuất năng lượng chủ lực, là công cụ điều tiết thị trường và cũng là lực lượng dẫn dắt quá trình chuyển dịch năng lượng. Trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn, sự hiện diện của một thiết chế như vậy có ý nghĩa đặc biệt đối với khả năng chống chịu và ổn định của nền kinh tế.

Về dài hạn, vai trò của Petrovietnam không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo nguồn cung mà còn gắn với mục tiêu xây dựng một hệ thống năng lượng tự chủ, hiện đại và bền vững. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hiện thực hóa các mục tiêu phát triển trong giai đoạn tới.

Thái Bình