Biến dư địa đầu tư giáo dục thành nguồn lực phát triển

Lĩnh vực đào tạo y dược và điều dưỡng có nhiều cơ hội hợp tác với các doanh nghiệp Nhật Bản. 

Nhu cầu nhân lực mở thị trường đào tạo

Hoạt động tại TP. Huế từ năm 2018, Công ty cổ phần Phát triển phần mềm xây dựng Aureole (ACSD), thuộc Tập đoàn Mitani Sangyo đang sử dụng khoảng 300 nhân sự địa phương.

Thực tiễn hoạt động của DN cho thấy, nhu cầu nhân lực biết tiếng Nhật tại Huế không chỉ nằm ở khả năng giao tiếp thông thường. Theo bà Nguyễn Mai Thảo, Giám đốc ACSD, điều DN cần là khả năng sử dụng tiếng Nhật trong từng vị trí việc làm. Nghĩa là, bên cạnh thành thạo tiếng Nhật chuyên ngành, nhân sự đòi hỏi phải có chuyên môn.

Khoảng cách giữa biết tiếng Nhật và sử dụng được tiếng Nhật trong công việc cho thấy nhu cầu đối với các chương trình đào tạo kết hợp ngoại ngữ với kỹ năng nghề đang hiện hữu. Khoảng trống này là cơ hội để các cơ sở và nhà đầu tư xây dựng chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tế của DN.

Hiện, thành phố có 8 đơn vị giáo dục tổ chức dạy tiếng Nhật, với 1.420 học sinh tham gia. Chương trình cộng sự tiếng Nhật đã bước sang năm thứ 13 với 36 cộng sự từng làm việc tại các cơ sở giáo dục. Ở bậc đại học, hoạt động đào tạo tiếng Nhật và hợp tác với các đối tác Nhật Bản đã được hình thành trong nhiều năm qua.

Doanh nghiệp Nhật Bản trao đổi nhu cầu đầu tư tại Huế. Ảnh: Đình Hoàng 

Ví như trong lĩnh vực y dược và điều dưỡng, Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế đã phối hợp với một số đối tác Nhật Bản đưa sinh viên, cử nhân sang Nhật Bản thực tập và làm việc sau tốt nghiệp. Mô hình này cho thấy khả năng phát triển các chương trình đào tạo gắn trực tiếp với nhu cầu sử dụng lao động của DN, thay vì tách riêng đào tạo ngoại ngữ với đào tạo chuyên môn. Trên nền tảng các chương trình hiện có, Đại học Huế cũng phối hợp với DN phát triển chương trình theo từng vị trí việc làm, kết hợp đào tạo chuyên môn với tiếng Nhật, tổ chức các khóa đào tạo ngoại ngữ theo yêu cầu và một số chương trình phù hợp với nhu cầu sử dụng nhân lực.

Tại Hội nghị kết nối Huế - Nhật Bản tổ chức đầu tháng 9 này, Tổng Lãnh sự Nhật Bản tại Đà Nẵng - ông Mori Takero đánh giá, nguồn nhân lực tiếng Nhật là một thế mạnh của Huế. Đồng thời cho rằng, địa phương cần tăng cường kết nối DN Nhật Bản với lực lượng lao động có năng lực tiếng Nhật, trong đó có những người từng học tập, làm việc tại Nhật Bản.

Theo ông Mori Takero, thực tế tuyển dụng  cho thấy thị trường đào tạo không chỉ dừng ở vấn đề tiếng Nhật. Điều mà DN cần là nhân lực phải đáp ứng được đồng thời ba yêu cầu: Chuyên môn, ngoại ngữ và khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Nếu những nhu cầu này được lượng hóa cụ thể theo từng ngành nghề, vị trí việc làm và quy mô tuyển dụng sẽ trở thành dữ liệu quan trọng để các cơ sở đào tạo và nhà đầu tư giáo dục thiết kế chương trình phù hợp.

 PGS.TS.BS. Nguyễn Minh Tâm, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế chia sẻ các cơ hội hợp tác trong lĩnh vực đào tạo y dược.

Từ “đơn đặt hàng” nhân lực đến dự án đầu tư

Theo Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh, giáo dục và đào tạo được thành phố xác định là một trong những lĩnh vực trọng tâm trong định hướng thu hút đầu tư.

Thành phố định hướng ưu tiên thu hút DN, tập đoàn và tổ chức giáo dục quốc tế liên kết với các trường đại học, cơ sở đào tạo để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ngay tại địa phương. Các mô hình được khuyến khích gồm liên kết đào tạo theo nhu cầu DN, đào tạo ngoại ngữ gắn với chuyên môn, hợp tác phát triển chương trình, tổ chức thực tập và đào tạo tại DN; kết nối DN nước ngoài với nguồn nhân lực địa phương, tạo điều kiện để người lao động sang học tập, thực tập, nâng cao tay nghề và năng lực ngoại ngữ, sau đó trở về làm việc tại các dự án của DN ở Huế và Việt Nam.

Để hiện thực hóa định hướng này, tại Hội nghị kết nối Huế - Nhật Bản vừa nêu, PGS.TS.BS. Nguyễn Minh Tâm, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế đề xuất, thành phố cần xây dựng cơ chế đặt hàng các cơ sở đào tạo cung ứng nhân lực chất lượng cao theo nhu cầu DN.

Thành phố Huế có dư địa lớn trong thu hút đầu tư giáo dục. 

Với cách tiếp cận này, thành phố đóng vai trò kết nối và tổng hợp nhu cầu; DN xác định số lượng lao động, vị trí việc làm và yêu cầu kỹ năng; cơ sở giáo dục xây dựng chương trình đào tạo tương ứng; DN tham gia vào quá trình đào tạo, thực tập và sử dụng nhân lực sau tốt nghiệp. Điểm quan trọng của cơ chế đặt hàng không chỉ nằm ở việc cung ứng nhân lực cho những DN đang hoạt động, mà còn giúp Huế tạo ra một “bản đồ” nhu cầu nhân lực đủ rõ để phục vụ xúc tiến đầu tư.

Thay vì chỉ giới thiệu chung rằng địa phương có nguồn nhân lực dồi dào hay có hệ thống đào tạo chất lượng, Huế có thể cung cấp cho cơ sở giáo dục, nhà đầu tư những thông tin cụ thể về nhu cầu nhân lực, số lượng lao động có thể đáp ứng… DN cũng có thể tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo như cung cấp kế hoạch tuyển dụng sớm, xây dựng nội dung thực hành, đưa chuyên gia tham gia giảng dạy… giúp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thị trường lao động. Khi những nhu cầu này được lượng hóa, thị trường dành cho các nhà đầu tư giáo dục cũng rõ ràng hơn. Nhà đầu tư không chỉ nhìn thấy nhu cầu học tiếng Nhật, mà cả quy mô người học, nhóm ngành có nhu cầu tuyển dụng, khả năng liên kết với DN, cơ hội thực tập, việc làm sau đào tạo và khả năng hợp tác với các cơ sở giáo dục sẵn có.

Dư địa đầu tư giáo dục từ đó có thể được mở rộng từ đào tạo ngoại ngữ chuyên ngành đến giáo dục nghề nghiệp theo tiêu chuẩn DN Nhật Bản; liên kết đào tạo theo vị trí việc làm… Tuy nhiên, để những khả năng này trở thành dự án đầu tư thực tế, thông tin về thị trường cần cụ thể hơn. Trước mắt, thành phố có thể tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu nhu cầu nhân lực của DN Nhật Bản; phân loại nguồn nhân lực có tiếng Nhật theo ngành nghề và trình độ; thiết lập đầu mối kết nối doanh nghiệp với các trường; lựa chọn một số ngành có nhu cầu rõ để thí điểm đào tạo theo đơn đặt hàng. Đồng thời, công khai thông tin về nhu cầu, cơ hội hợp tác và chính sách dành cho nhà đầu tư giáo dục. Khi số lượng nhân lực cần tuyển, vị trí việc làm, chuẩn kỹ năng và năng lực đào tạo được lượng hóa thành những “đơn đặt hàng” rõ ràng, nhu cầu nhân lực mới có thể trở thành thị trường cho các chương trình và dự án giáo dục. Đây cũng là bước cần thiết để dư địa hợp tác giáo dục Huế - Nhật Bản chuyển thành nguồn lực thực sự cho thu hút đầu tư và phát triển nguồn nhân lực của thành phố.