Biến mỗi không gian văn hóa thành nơi kết nối giữa con người và di sản

Đây là một nội dung được đề cập tại tọa đàm “Mô hình Ocafe -Time Talks… đối thoại với thời gian không gian liên kết phát triển 12 ngành công nghiệp văn hóa” do Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, Liên hiệp Khoa học phát triển du lịch bền vững (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) phối hợp với Bảo tàng Hà Nội tổ chức chiều 7/7.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng khoa học Liên hiệp Khoa học phát triển du lịch bền vững cho biết, Việt Nam sở hữu một nguồn tài nguyên văn hóa rất phong phú - từ di sản vật thể, phi vật thể, đến làng nghề, nghệ thuật, ẩm thực và ký ức đô thị. Tuy nhiên, điều đáng suy nghĩ là các nguồn lực này vẫn chủ yếu phát triển theo từng lĩnh vực riêng lẻ, thiếu sự kết nối để hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Điểm nghẽn không nằm ở chỗ thiếu tài nguyên, mà nằm ở chỗ chưa tổ chức được các tài nguyên đó thành hệ sinh thái.

GS, TS Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng khoa học Liên hiệp Khoa học phát triển du lịch bền vững phát biểu khai mạc tọa đàm. Ảnh: Diệu Thúy - TTXVN

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thọ Đạt, với triết lý “đối thoại với thời gian”, mô hình “Ocafe -Time Talks” hướng tới việc biến mỗi không gian văn hóa thành nơi kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người và di sản. Khi đó, di sản không còn là những gì “đã qua”, mà trở thành một phần sống động trong đời sống đương đại. Chính ở điểm này, giá trị của mô hình vượt ra ngoài một không gian cụ thể, để trở thành một cách tiếp cận mới đối với phát triển công nghiệp văn hóa.

Theo quan điểm của Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh, Chủ tịch Liên hiệp Khoa học phát triển du lịch bền vững (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam), việc lựa chọn Bảo tàng Hà Nội làm địa điểm thử nghiệm mô hình này nhằm kiểm chứng tính khả thi của mô hình, hướng tới xây dựng một phương thức khai thác di sản mới: chuyển từ "trưng bày hiện vật" sang "kiến tạo trải nghiệm", từ "giới thiệu lịch sử" sang "đối thoại với lịch sử", từ "bảo tồn giá trị" sang "phát triển giá trị". Trong đó, việc triển khai mô hình Ocafe - Time Talks Hồ Gươm tại Bảo tàng Hà Nội sẽ góp phần làm phong phú hoạt động của bảo tàng, tạo ra một điểm kết nối mới giữa bảo tàng với doanh nghiệp sáng tạo, nghệ sĩ, trường đại học, cộng đồng và du khách.

TS, KTS Nguyễn Thu Hạnh, Chủ tịch Liên hiệp Khoa học phát triển du lịch bền vững khẳng định việc lựa chọn Bảo tàng Hà Nội làm địa điểm thử nghiệm mô hình hướng tới xây dựng một phương thức khai thác di sản mới. Ảnh: Diệu Thúy - TTXVN

“Nếu được triển khai thành công, Ocafe -Time Talks Hồ Gươm không chỉ là một điểm đến văn hóa mới của Thủ đô Hà Nội, mà còn là mô hình tham chiếu để nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng tại các bảo tàng, khu di sản và không gian văn hóa khác trên cả nước”, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh khẳng định.

Đánh giá mô hình liên kết phát triển 12 ngành công nghiệp văn hóa, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban văn hóa và xã hội của Quốc hội cho rằng, mô hình liên kết được nhìn nhận như một thiết chế trung gian của công nghiệp văn hóa. Đây là nơi các nguồn lực được kết nối; các ý tưởng được thử nghiệm; các sản phẩm được kiểm chứng; các chủ thể được đối thoại; các chính sách được soi chiếu qua thực tiễn; các giá trị truyền thống được chuyển hóa thành ngôn ngữ đương đại.

Để triển khai thành công và nhân rộng mô hình này thời gian tới, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn đề xuất một số định hướng như: Các địa phương cần xác định rõ mô hình điều phối; cần xây dựng bộ tiêu chí lựa chọn sản phẩm và đối tác; phát triển nền tảng số dùng chung; chú trọng đào tạo nhân lực trung gian...

Tại tọa đàm, các chuyên gia, đại biểu đã thảo luận, đề xuất cách tổ chức lại các nguồn lực văn hóa theo hướng liên kết, sáng tạo và bền vững; làm rõ cơ chế để mô hình vận hành thực chất, xác định vai trò của từng chủ thể trong hệ sinh thái, tìm kiếm những giải pháp để nhân rộng mô hình nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng của từng địa phương.