Biến nguồn lực thành tăng trưởng thực

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp

Huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực

Tại Phiên thảo luận, đối với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2026-2030, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội bày tỏ tán thành cao với những đánh giá về tình hình, bối cảnh quốc tế của Chính phủ, đồng thời tán thành với các quan điểm, mục tiêu, các nhóm giải pháp và nhiệm vụ mà Chính phủ báo cáo trước Quốc hội. Các đại biểu kỳ vọng vào những cam kết mạnh mẽ của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trước Quốc hội và nhân dân cả nước ngay trong kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI để phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới, đặc biệt là mục tiêu phát triển “hai con số”.

Các đại biểu Quốc hội cũng nhấn mạnh, nền kinh tế của Việt Nam có độ mở cao, trước tình hình quốc tế đầy biến động với các cuộc xung đột vũ trang, sự đứt gãy chuỗi cung ứng, trung tâm dầu khí của quốc tế, các thị trường lớn đang làm phát sinh nhiều rào cản kỹ thuật. Bên cạnh đó, những căng thẳng về thương mại, chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ, tạo nhiều thách thức không nhỏ cho tăng trưởng kinh tế của đất nước. Từ đó, các đại biểu Quốc hội đề xuất nhiều kiến nghị nhằm tạo đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030.

Đánh giá cao Chính phủ và các bộ, cơ quan ngang bộ đã phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa khoảng 63% thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất kinh doanh; dự kiến rút ngắn được khoảng 32% thời gian và giảm khoảng 40% chi phí tuân thủ, ĐBQH Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) khẳng định, đây là những con số ấn tượng. Tuy nhiên, công cuộc cải cách thủ tục hành chính vẫn còn tồn tại, hạn chế. Đó là, vẫn còn nhiều thủ tục hành chính phiền hà, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 2024, vẫn có gần 24% doanh nghiệp phải dành hơn 10% thời gian làm việc để tìm hiểu và thực hiện các quy định về thủ tục hành chính. Điều đó cho thấy, các quy định về thủ tục hành chính vẫn còn chưa rõ ràng, khó tiếp cận… Bên cạnh đó, còn nhiều nút thắt trong các thủ tục hành chính có tính chất liên ngành. Các thủ tục liên ngành liên quan đến đất đai, đầu tư, quy hoạch, tài chính vẫn còn nhiều vướng mắc mang tính cấu trúc, dẫn đến thời gian thẩm định kéo dài. Theo phản ánh của một số nhà đầu tư, có những dự án phải mất nhiều năm chỉ để hoàn thành thủ tục ban đầu, thậm chí có những dự án bế tắc, không thể triển khai, gây lãng phí nguồn lực rất lớn.

Đánh giá, báo cáo của Chính phủ đã khá toàn diện, tuy nhiên, theo ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng), cần có giải pháp giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển. Thực tế nhiều năm cho thấy "điểm nghẽn" không chỉ nằm ở thiếu vốn mà còn nằm ở giải ngân chậm, chuẩn bị đầu tư yếu, thủ tục kéo dài, phân bổ dàn trải, dự án thiếu tính lan tỏa, năng lực thực hiện ở địa phương không đồng đều. Vì vậy, Chính phủ cần đánh giá chỉ rõ hơn cơ chế khắc phục tình trạng nêu trên để biến nguồn lực thành tăng trưởng thực, hiệu quả thực và kết quả phải đo đếm được.

Để giải quyết những điểm nghẽn, ĐBQH Hoàng Minh Hiếu đề nghị Chính phủ tiếp tục quyết liệt hơn trong việc cải cách thủ tục hành chính. Cụ thể, cần chuyển mạnh từ đơn giản hóa sang cắt giảm thực chất. Theo đó, cần rà soát để phân định rõ: thủ tục nào còn cần thiết thì đơn giản hóa; thủ tục nào lỗi thời thì bãi bỏ; thủ tục nào có thể thay tiền kiểm bằng hậu kiểm thì nhất thiết phải chuyển đổi để tránh tình trạng "giảm giấy tờ nhưng giữ nguyên tư duy xin - cho". Trong thời gian trước mắt cần ưu tiên tập trung rà soát các thủ tục tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người dân, có sức lan tỏa lớn đến toàn nền kinh tế, như đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường...

Trước thực trạng thị trường bất động sản hiện nay, ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) nhận định, Chính phủ đã nhận diện đúng thực trạng thị trường bất động sản hiện nay, đại biểu nêu rõ, thực tiễn cho thấy, khó khăn lớn của thị trường vẫn nằm ở thể chế, quy hoạch, thủ tục đầu tư, xác định giá đất, bồi thường tái định cư và thời gian phê duyệt dự án. Khi nguồn cung hợp pháp vẫn tắc, trong khi đầu cơ, tin đồn quy hoạch và đấu giá đất tiếp tục tạo hiệu ứng giá ảo, thì rất khó ổn định thị trường. Do vậy, đề nghị làm rõ hơn giải pháp hạ nhiệt mặt bằng giá đang leo thang bất hợp lý, nhất là cách thức xử lý hài hòa giữa mục tiêu ổn định thị trường với thực tế nhiều địa phương còn có xu hướng trông vào nguồn thu từ đất từ đấu giá quyền sử dụng đất; cần đánh giá kỹ lưỡng và có giải pháp xử lý cụ thể đối với các dự án bất động sản vướng mắc trong các vụ án đã được các cơ quan thanh tra, kiểm tra có kết luận, tòa án có bản án và được cấp có thẩm quyền quyết định, các dự án chậm triển khai để hoang hóa lãng phí trong nhiều năm.

Toàn cảnh phiên họp

Giải quyết cùng lúc nhiều điểm nghẽn

Ngoài ra, ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, nếu không đảm bảo đủ điện, không đảm bảo hạ tầng truyền tải và không có nguồn điện nền ổn định thì toàn bộ mục tiêu phát triển sẽ đối mặt với rủi ro rất lớn.Do đó,Chính phủ báo cáo rõ hơn tiến độ và giải pháp tháo gỡ các vướng mắc trong thu hút đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo, các dự án LNG và các dự án điện gió ngoài khơi. Đối với các dự án LNG, cần làm rõ phương án xử lý các điểm nghẽn về chuỗi hạ tầng nhập khẩu, kho cảng, cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện dài hạn và tiến độ đồng bộ giữa nhà máy điện và lưới truyền tải. Đối với điện gió ngoài khơi, cần làm rõ giải pháp tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến khảo sát biển, chồng lấn quy hoạch không gian biển, yêu cầu về bảo vệ môi trường, cơ chế mua bán điện và cơ chế chia sẻ rủi ro.

Cũng liên quan đến phát triển điện gió, điện mặt trời, ĐBQH Nguyễn Đại Thắng (Hưng Yên), cho rằng, Việt Nam đã cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, nhưng đến nay, tỷ trọng năng lượng tái tạo mới đạt khoảng 16%, trong khi tiềm năng điện gió, điện mặt trời ở nước ta là rất lớn. Do vậy, để đạt mục tiêu đưa tỷ lệ năng lượng tái tạo lên 30% trong tổng cung năng lượng vào năm 2030, đề nghị cần có cơ chế rõ ràng, thống nhất về giá mua điện tái tạo, có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào điện gió, điện mặt trời.

ĐBQH phát biểu tại phiên họp

Trong khi đó, đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh, để cả nước đạt được mục tiêu tăng trưởng và phát triển, các địa phương phải tăng trưởng và phát triển sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính cấp tỉnh, khi hiện nay còn 34 tỉnh thành phố trong cả nước. Theo đó, đối với các tỉnh có diện tích rộng, dư địa lớn, đại biểu cho rằng, Trung ương cần quan tâm tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn, nút thắt, những khó khăn vướng mắc đối với các địa phương.

Cùng với năng lượng việc tập trung phát triển hạ tầng kết nối chiến lược cũng là vấn đề cần được quan tâm. Dẫn chứng từ địa phương, ĐBQH Nguyễn Văn Mạnh (Phú Thọ) khẳng định, hệ thống giao thông kết nối chiến lược có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy liên kết vùng. Tại Phú Thọ, dự án tuyến đường kết nối Việt Trì - Hòa Bình không chỉ là công trình giao thông đơn thuần mà là trục phát triển không gian kinh tế mới, kết nối trực tiếp hành lang cao tốc, Nội Bài - Lào Cai và Hòa Bình - Sơn La, qua đó góp phần giảm chi phí logistics, mở rộng dư địa để thu hút đầu tư, hình thành các hành lang kinh tế dọc tuyến và thúc đẩy liên kết nội tỉnh, liên vùng. Tuy nhiên trong quá trình kêu gọi đầu tư theo hình thức PPP cho thấy những hạn chế rõ rệt ở hai góc độ: Một là, tính khả thi về tài chính, nhà đầu tư chỉ quyết định PPP trên cơ sở đánh giá tính khả thi và kỳ vọng hiệu quả về tài chính. Hai là, tính hiệu quả về xã hội, dự án PPP phải tính lãi suất vay, lợi nhuận cho nhà đầu tư, nên tổng mức đầu tư thường cao hơn dự án ngân sách nhà nước khoảng 30 đến 50%.

Trước thực tiễn này, Đại biểu đề nghị Chính phủ và các bộ ngành hữu quan cho phép triển khai dự án theo hình thức đầu tư công có sự hỗ trợ từ ngân sách Trung ương ở mức hợp lý, khoảng 50% tổng mức đầu tư để đảm bảo tính khả thi. Bên cạnh đó, cần giao các bộ ngành liên quan, phối hợp với các địa phương trong việc bố trí vốn và hoàn thiện hồ sơ thủ tục, quy hoạch và triển khai dự án theo đúng quy định. Cuối cùng, cần cho phép áp dụng cơ chế linh hoạt trong lựa chọn phương thức đầu tư đối với các dự án hạ tầng chiến lược, có tính lan tỏa, thay vì áp dụng “cứng” mô hình PPP trong mọi trường hợp.