Làm rõ kịch bản cung ứng điện, khí, xăng dầu trong trường hợp thị trường quốc tế biến động bất lợi

Ông Nguyễn Ngọc Sơn phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Chiều 20/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030; Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; Tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Về giải pháp thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển, đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) đề nghị, Chính phủ cần xác định rõ thứ tự ưu tiên chính sách trong trường hợp có xung đột giữa mục tiêu tăng trưởng cao với yêu cầu giữ ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, an toàn nợ công và an toàn hệ thống tài chính.

Đồng thời làm rõ hơn nguồn lực cho tăng trưởng, đâu là nguồn vốn có thể huy động ngay trong năm 2026, đâu là nguồn còn phụ thuộc vào thị trường, thủ tục hoặc mức độ hấp thụ của nền kinh tế. Thực tế nhiều năm cho thấy, điểm nghẽn không chỉ nằm ở thiếu vốn mà còn ở giải ngân chậm, chuẩn bị đầu tư yếu, thủ tục kéo dài, phân bổ dàn trải, dự án thiếu tính lan tỏa, năng lực thực hiện ở địa phương không đồng đều.

Ông Sơn cũng đề nghị, Chính phủ đánh giá, chỉ rõ hơn cơ chế khắc phục tình trạng nêu trên để biến nguồn lực thành tăng trưởng thực, hiệu quả thực và kết quả phải đo đếm được.

Đối với các giải pháp liên quan đến bất động sản, đánh giá Chính phủ đã nhận diện đúng thực trạng thị trường bất động sản hiện nay. Thực tiễn cho thấy, khó khăn lớn của thị trường vẫn nằm ở thể chế, quy hoạch, thủ tục đầu tư, xác định giá đất, bồi thường, tái định cư và thời gian phê duyệt dự án. Tuy nhiên, khi nguồn cung hợp pháp vẫn tắc trong khi đầu cơ, tin đồn quy hoạch và đấu giá đất tiếp tục tạo hiệu ứng giá ảo thì rất khó ổn định thị trường.

Do vậy, đề nghị làm rõ hơn giải pháp hạ nhiệt mặt bằng giá đang leo thang bất hợp lý, nhất là cách thức xử lý hài hòa giữa mục tiêu ổn định thị trường với thực tế nhiều địa phương còn có xu hướng trông vào nguồn thu từ đất, từ đấu giá quyền sử dụng đất. Đánh giá kỹ lưỡng và có giải pháp xử lý cụ thể hơn đối với các dự án bất động sản vướng mắc trong các vụ án, các dự án chậm triển khai để hoang hóa, lãng phí trong nhiều năm.

“Theo tôi, cần công khai thông tin và sớm có cơ chế rà soát toàn bộ, phân loại dự án nào đủ điều kiện thì cho tiếp tục triển khai với thời hạn rõ ràng, dự án nào không còn năng lực thực hiện hoặc cố tình chây ì thì kiên quyết thu hồi, đấu giá, đấu thầu lại hoặc chuyển mục đích sử dụng cho phù hợp”, ông Sơn nói.

Đối với nhóm giải pháp về phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại trên cơ sở thể chế hóa cơ bản đầy đủ các yêu cầu của Trung ương, vị đại biểu Quốc hội đoàn Hải Phòng đề nghị Chính phủ làm rõ hơn ba điểm.

Một là, làm rõ tiêu chí xác định dự án ưu tiên để mở không gian phát triển mới, tháo điểm nghẽn liên kết vùng, giảm chi phí logistics, tăng năng lực sản xuất và có thể phát huy hiệu quả ngay trong giai đoạn 2026–2027.

Hai là cần siết chặt giám sát chất lượng, tiến độ, hiệu quả đầu tư và năng lực phối hợp thực hiện liên ngành, liên vùng, bởi thực tế cho thấy, rủi ro của hạ tầng không chỉ là chậm tiến độ, mà còn là phân tán nguồn lực, giải phóng mặt bằng không đồng đều giữa các địa phương, di dời hạ tầng kỹ thuật chậm, thiếu kết nối giữa các loại hình hạ tầng và nguy cơ đội vốn khi kéo dài thời gian thực hiện.

Yếu tố thứ ba, theo ông Sơn cần lượng hóa rõ lộ trình tháo gỡ các nút thắt của hạ tầng năng lượng để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng cao. Đây là khâu then chốt, bởi nếu không bảo đảm đủ điện, không bảo đảm hạ tầng truyền tải và không có nguồn điện nền ổn định thì toàn bộ mục tiêu phát triển sẽ đối mặt với rủi ro lớn.

“Đề nghị Chính phủ báo cáo rõ hơn tiến độ và giải pháp tháo gỡ các vướng mắc trong thu hút đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo, các dự án LNG và các dự án điện gió ngoài khơi. Đối với LNG, cần làm rõ phương án xử lý các điểm nghẽn về chuỗi hạ tầng nhập khẩu, kho cảng, cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện dài hạn và tiến độ đồng bộ giữa nhà máy điện và lưới truyền tải. Đối với điện gió ngoài khơi, cần làm rõ giải pháp tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến khảo sát biển, chồng lấn quy hoạch không gian biển, yêu cầu về môi trường, cơ chế mua bán điện và cơ chế chia sẻ rủi ro”, ông Sơn nói.

Đồng thời cho rằng, từ mục tiêu quy hoạch đến việc hình thành công suất thực và đưa điện lên lưới vẫn còn một khoảng cách rất lớn, phụ thuộc vào tiến độ chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, phát triển lưới truyền tải, hoàn thiện cơ chế giá và năng lực triển khai dự án. Do đó, đề nghị Chính phủ làm rõ hơn tính khả thi và tiến độ thực hiện các giải pháp đã nêu, xác định rõ dự án nào có khả năng bổ sung công suất trong giai đoạn 2026-2027, dự án nào vẫn đang ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Cần có đánh giá đầy đủ và phương án dự phòng cụ thể về nguồn điện nền, năng lực truyền tải và điều độ hệ thống trong trường hợp các dự án LNG, điện gió ngoài khơi hoặc năng lượng tái tạo tiếp tục chậm tiến độ. Ngoài ra, đề nghị Chính phủ báo cáo rõ hơn các kịch bản cung ứng điện, khí, xăng dầu trong trường hợp nhu cầu tăng đột biến hoặc thị trường quốc tế có biến động bất lợi.

Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Đại Thắng (Đoàn Hưng Yên) chúng ta đã cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, nhưng đến nay tỷ trọng năng lượng tái tạo mới đạt khoảng 16% trong khi tiềm năng điện gió, điện mặt trời của nước ta là rất lớn. Do vậy, để đạt mục tiêu đưa tỷ lệ năng lượng tái tạo lên trên 30% trong tổng cung năng lượng vào năm 2030, đề nghị cần có cơ chế rõ ràng, thống nhất về giá mua điện tái tạo, có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào điện gió, điện mặt trời, xử lý chất thải và tuần hoàn tài nguyên.

“Nếu tháo gỡ được nút thắt về cơ chế này, đây sẽ là khu vực thu hút nguồn lực rất lớn từ đầu tư tư nhân cho phát triển và đáp ứng bổ sung kịp thời nguồn năng lượng cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tiếp theo”, ông Thắng nói.