Biện pháp mạnh trong xử lý vi phạm đất đai, trật tự xây dựng ở Hà Nội

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt xử lý công trình vi phạm đất đai, trật tự xây dựng. (Ảnh: Ngọc Hà)

Những ngày này, nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đang triển khai đợt tổng kiểm tra, rà soát, xử lý mạnh tay các công trình, nhất là các công trình nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh, tập kết, lưu giữ hàng hóa có vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng và phòng cháy, chữa cháy.

Tại xã Hoài Đức, địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh, có nhiều “điểm nóng” về vi phạm đất đai, xây dựng nhà xưởng trái phép, chính quyền yêu cầu rà soát đến từng thôn, tổ dân phố, từng công trình, cơ sở.

Phạm vi kiểm tra bao gồm nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh, điểm tập kết và lưu giữ hàng hóa xây dựng trên đất nông nghiệp, đất dự án; khu vực hành lang bảo vệ đê điều, lưới điện; các trường hợp sử dụng đất sai mục đích, lấn chiếm đất và xây dựng trái phép. Lực lượng chức năng phải xác định cụ thể địa điểm, chủ sở hữu hoặc người quản lý; ngành nghề, quy mô, loại hàng hóa đang sản xuất, kinh doanh, lưu giữ; tình trạng pháp lý về đất đai, xây dựng, môi trường; mức độ vi phạm và phương án xử lý tiếp theo.

Đáng chú ý, đối với những cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao, vi phạm nghiêm trọng hoặc đã bị đình chỉ nhưng vẫn tiếp tục hoạt động, Ủy ban nhân dân xã yêu cầu áp dụng ngay các biện pháp mạnh theo quy định, như cắt điện, nước để chấm dứt hoạt động, không chờ đến khi kết thúc toàn bộ đợt rà soát.

Theo kế hoạch, việc kiểm tra thực địa triển khai từ ngày 15/9 và hoàn thành trước ngày 26/9. Danh mục tổng hợp được trình Ủy ban nhân dân xã trước ngày 28/9 và báo cáo các cấp theo quy định trước ngày 30/9/2026.

Còn tại xã Vân Đình, chính quyền vừa thành lập 7 tổ công tác triển khai kế hoạch tổng kiểm tra, rà soát, thống kê và lập danh mục các công trình, nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh, khu vực tập kết, lưu giữ hàng hóa có nguy cơ cháy, nổ cao và các trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật về đất đai, trật tự xây dựng trên địa bàn. Nội dung rà soát tập trung xác định chủ sử dụng đất, vị trí, số tờ bản đồ, số thửa, diện tích, loại đất, nguồn gốc và thời điểm hình thành công trình; quy mô, kết cấu, mục đích sử dụng, hiện trạng công trình. Kết quả rà soát phân loại theo tính chất, mức độ vi phạm.

Các nhóm vi phạm được xác định gồm trường hợp xây dựng trên đất nông nghiệp, sử dụng đất không đúng mục đích, công trình, nhà xưởng, kho bãi quy mô lớn trên đất nông nghiệp, trường hợp có dấu hiệu lấn, chiếm đất, vi phạm hành lang bảo vệ đê điều, thủy lợi, giao thông. Các trường hợp đã được xử lý, tự giác tháo dỡ, khắc phục, trường hợp đang tồn tại, chưa xử lý hoặc còn thiếu thông tin cũng được thống kê, phân loại để tiếp tục xác minh.

Thông tin từ Ủy ban nhân dân xã Hát Môn cho thấy, kết quả rà soát, kiểm tra xác định 740 trường hợp vi phạm đất đai, trong đó gần 450 trường hợp tự ý chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang mục đích phi nông nghiệp, hơn 120 trường hợp xây dựng nhà quản lý phục vụ sản xuất nông nghiệp vượt diện tích quy định; 165 trường hợp xây dựng công trình dưới 20m2 không đúng quy định và 5 trường hợp lấn chiếm đất công do Nhà nước quản lý.

Đại diện Ủy ban nhân dân xã Hát Môn cho biết, có 2 nhóm vi phạm chính gồm tự ý chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang mục đích phi nông nghiệp và xây dựng công trình phục vụ sản xuất vượt diện tích được phép. Phần lớn vi phạm tồn tại nhiều năm. Để nâng cao hiệu quả quản lý, chính quyền ưu tiên xử lý các công trình quy mô lớn, ảnh hưởng đến trật tự quản lý đất đai, trật tự xây dựng; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức, tự giác tháo dỡ công trình vi phạm. Chính quyền sẽ kiên quyết cắt điện, nước đối với các công trình vi phạm.

Đặc biệt, tại phường Thanh Liệt, thời gian qua chính quyền đã kiên quyết cắt điện, nước đối với các công trình vi phạm; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, vận động các chủ công trình vi phạm tự giác tháo dỡ, trả lại nguyên trạng đất.

Anh Nguyễn Ngọc Anh, chủ cơ sở sản xuất tại khu vực phố Vũ Đức Úy cho biết, anh đã thuê lại đất nông nghiệp của người dân và tự dựng nhà xưởng sản xuất gần mười năm nay. Hoạt động sản xuất, kinh doanh thuận lợi và nhiều hợp đồng đã ký kết với khách hàng, nhưng khi chính quyền thông báo, vận động, anh đã tự giác tháo dỡ, di chuyển máy móc, nguyên vật liệu đi nơi khác.

Anh Ngọc Anh cho biết thêm, hợp đồng đã ký kết với khách hàng, nếu chậm trễ sẽ bị phạt, trong khi máy móc sản xuất phụ thuộc vào điện ba pha, không thể sử dụng các nguồn điện khác như máy phát điện, điện mặt trời, cho nên anh đã chủ động di dời để ổn định sản xuất.

Theo ghi nhận của phóng viên, nhờ sự kiên quyết của chính quyền, đến nay phần lớn nhà xưởng tại khu vực phố Vũ Đức Úy đã tháo dỡ, di dời.

Đại diện Ủy ban nhân dân phường Thanh Liệt cho biết, khu vực tổ dân phố Triều Khúc có hơn 900 công trình vi phạm trên đất nông nghiệp và đất công. Để thuận lợi cho việc xử lý, các công trình được chia thành các khu vực, tập trung nhiều nhà xưởng khung thép, công trình mái tôn, sân thể thao và các hạng mục xây dựng kiên cố trên đất nông nghiệp. Toàn bộ các vi phạm sẽ được xử lý trong năm 2026.

Luật Thủ đô 2026 có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026 nêu rõ việc ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh để bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn thành phố trong trường hợp công trình xây dựng sai quy hoạch, công trình xây dựng không có giấy phép xây dựng; công trình xây dựng trên đất bị lấn, chiếm; cơ sở kinh doanh dịch vụ vũ trường, kinh doanh dịch vụ ka-ra-ô-kê không bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy, chữa cháy; cơ sở sản xuất, kinh doanh, công trình xây dựng vi phạm trong lĩnh vực môi trường mà không thực hiện yêu cầu về việc dừng hành vi vi phạm, quyết định của cơ quan có thẩm quyền về đình chỉ hoạt động hoặc biện pháp khắc phục hậu quả…

Thực tế cho thấy, quy định ngừng cung cấp điện, nước trong Luật Thủ đô năm 2026 đã phát huy hiệu quả rõ rệt, trở thành một công cụ hữu hiệu để các địa phương xử lý triệt để vi phạm đất đai, trật tự xây dựng tồn đọng.

Cùng với đó, các địa phương cần tăng cường công tác quản lý, không để phát sinh các vi phạm mới, kiên quyết lập lại trật tự, kỷ cương trong lĩnh vực quản lý đất đai, trật tự xây dựng.