Biến phụ phẩm trồng trọt thành thức ăn chăn nuôi

Sử dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn chăn nuôi giúp trang trại của ông Nguyễn Duy Thành, xã Bản Nguyên tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí hàng năm.

Với quy mô chăn nuôi khoảng 300 con trâu, bò thịt mỗi lứa, mỗi năm trang trại của ông Nguyễn Duy Thành ở xã Bản Nguyên cần hàng trăm tấn thức ăn, tương ứng chi phí lên tới vài trăm triệu đồng. Trong khi đó, khu vực xã Bản Nguyên và các xã lân cận vốn là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của tỉnh Phú Thọ trước đây.

Đây là vùng chuyên canh lúa, ngô, rau màu, cung cấp cho thị trường hàng nghìn tấn nông sản mỗi năm. Sau thu hoạch, lượng phụ phẩm nông nghiệp phát sinh lớn, trở thành nguồn nguyên liệu dồi dào để làm thức ăn cho gia súc, vừa giúp giảm chi phí, vừa phù hợp với định hướng chăn nuôi hữu cơ. Tận dụng lợi thế đó, trang trại của ông Thành đã thu mua phụ phẩm nông nghiệp từ người dân để làm thức ăn cho đàn trâu, bò, đồng thời góp phần giảm tình trạng đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường.

Ông Thành chia sẻ: “Khi mới bắt tay vào chăn nuôi, nhìn lượng phụ phẩm nông nghiệp bị bỏ sau mỗi vụ thu hoạch tôi rất tiếc, trong khi nếu nuôi theo hình thức công nghiệp thì riêng tiền cám mỗi năm cũng lên tới vài trăm triệu đồng. Vì vậy, tôi nảy ra ý tưởng thu mua nguồn phụ phẩm này để tận dụng làm thức ăn cho vật nuôi. Một phần cho ăn trực tiếp, phần còn lại phối trộn với men vi sinh để ủ làm thức ăn dự trữ. Nhờ đó, chi phí thức ăn giảm tới 60%, hiệu quả kinh tế tăng rõ rệt”.

Đến nay, không chỉ trang trại của ông Thành mà nhiều trang trại chăn nuôi lợn, gà ở địa phương cũng đã chủ động chế biến thức ăn cho đàn vật nuôi từ phụ phẩm nông nghiệp.

Sau mỗi vụ thu hoạch, lượng lớn phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, thân cây ngô, các loại rau củ hỏng... thường bị đốt hoặc vứt bỏ gây lãng phí và ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, đây lại là nguồn nguyên liệu giàu dinh dưỡng có thể sử dụng để chế biến thức ăn chăn nuôi. Nhiều hộ dân đã chủ động thu gom phụ phẩm, băm nhỏ, phối trộn với men vi sinh để ủ chua làm thức ăn cho gia súc. Cách làm này không chỉ giúp bảo quản thức ăn lâu dài mà còn tăng khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng cho vật nuôi.

Các loại phụ phẩm như rơm rạ, rau củ quả già, thân cây ngô sau thu hoạch, ngô sinh khối hay cây chuối... không chỉ được sử dụng làm thức ăn cho gia súc mà còn được chế biến phục vụ chăn nuôi gia cầm, thủy sản.

Sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, tự chế biến thức ăn phục vụ chăn nuôi là giải pháp được gia đình anh Phan Kim Hùng, xã Hùng Việt áp dụng hiệu quả.

Anh Phan Kim Hùng, chủ cơ sở chăn nuôi gà thịt, gà đẻ trứng quy mô trên 1 vạn con mỗi lứa ở xã Hùng Việt cho biết: “Trang trại tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp như thân cây chuối, rau, củ, quả để làm thức ăn cho đàn gà. Sau khi thu mua, các phụ phẩm được băm nhỏ, phối trộn với men vi sinh rồi ủ chua, lên men. Thức ăn sau khi ủ giúp tăng giá trị dinh dưỡng, nâng hàm lượng protein thô và khả năng tiêu hóa, từ đó giúp đàn gà phát triển tốt hơn, cho năng suất cao hơn. Bên cạnh đó, phương pháp ủ cũng khá đơn giản, có thể tận dụng các điều kiện sẵn có tại nơi chăn nuôi như bể xây, ô chuồng trống hoặc thùng nhựa, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí so với sử dụng hoàn toàn cám công nghiệp”.

Theo nhiều hộ chăn nuôi, việc tận dụng phụ phẩm trồng trọt giúp giảm đáng kể chi phí thức ăn - khoản chi thường chiếm từ 60-70% tổng chi phí sản xuất. Nhờ chủ động được nguồn thức ăn tại chỗ, người dân giảm phụ thuộc vào cám công nghiệp và hạn chế rủi ro do biến động giá cả thị trường.

Không chỉ tiết kiệm chi phí, thức ăn chế biến từ phụ phẩm nông nghiệp còn giúp vật nuôi phát triển ổn định, cải thiện chất lượng thịt và giảm nguy cơ mắc các bệnh đường tiêu hóa nhờ quá trình lên men tự nhiên. Một số trang trại còn áp dụng mô hình trồng trọt - chăn nuôi tuần hoàn, sử dụng phụ phẩm cây trồng làm thức ăn cho vật nuôi, sau đó tận dụng phân chuồng để ủ thành phân hữu cơ phục vụ sản xuất nông nghiệp.

HTX Chăn nuôi thủy sản và dịch vụ nông nghiệp Thiên Dương, xã Vĩnh Chân tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn cho cá, tiết kiệm chi phí, tăng hiệu quả kinh tế.

Ông Nguyễn Xuân Thìn - Trưởng phòng Kỹ thuật - Nghiệp vụ, Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản cho biết: Để nâng cao hiệu quả chế biến thức ăn từ phụ phẩm trồng trọt, thời gian tới, Chi cục sẽ phối hợp với các địa phương tổ chức tập huấn kỹ thuật cho người dân về phương pháp ủ chua, phối trộn khẩu phần ăn, sử dụng men vi sinh và bảo quản thức ăn.

Bên cạnh đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường cũng khuyến khích các hộ chăn nuôi ứng dụng máy băm nghiền, máy ép viên và hệ thống ủ lên men. Đồng thời, nhân rộng mô hình chăn nuôi tuần hoàn nhằm tạo nguồn thức ăn hữu cơ tự nhiên cho đàn vật nuôi, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững.