Bitcoin sau gần 2 thập kỷ đã làm được gì?

Ảnh minh hoạ.

Tác động lớn nhất của Bitcoin có lẽ không nằm ở giá trị loại tài sản này, mà ở những tác động khác về công nghệ, tài chính và văn hóa mà nó khơi nguồn. 

Bitcoin dần có chỗ đứng trong hệ thống tài chính quốc tế, trở thành một kênh đầu tư bên cạnh các tài sản truyền thống. Thậm chí, một số ngân hàng lớn như JPMorgan (Mỹ) đã bắt đầu cho phép khách hàng sử dụng Bitcoin làm tài sản thế chấp để vay tiền.

Tuy nhiên, hành trình phát triển của Bitcoin và thị trường tài sản mã hóa không phải lúc nào cũng đi lên. Trong những năm qua, nhiều xu hướng liên tiếp xuất hiện, tạo nên những cơn sốt trên thị trường rồi lại thoái trào, nhưng cũng để lại dấu ấn nhất định trong lĩnh vực công nghệ và tài chính.

CƠN SỐT RỒI THOÁI TRÀO 

Năm 2018, CryptoKitties, một trong những game blockchain đầu tiên gây sốt toàn cầu, đã mở màn cho khái niệm vật phẩm kỹ thuật số có thể sưu tầm (NFT tiên phong). Độ hot của CryptoKitties vào cuối năm 2017 - đầu năm 2018 lớn đến mức từng gây tắc nghẽn toàn bộ mạng lưới Ethereum.

Rồi sau giai đoạn trầm lắng, mùa hè năm 2020 thị trường tài sản mã hóa lại ghi nhận sự bùng nổ của Tài chính phi tập trung (DeFi). Khái niệm Yield Farming (cung cấp thanh khoản để nhận phần thưởng token) bắt đầu từ Compound (COMP), Yearn Finance (YFI)... và lan rộng ra toàn thị trường.

Hay ngay sau trào lưu memecoin và DeFi, NFT bước vào giai đoạn bùng nổ đỉnh điểm với các bộ sưu tập ảnh đại diện (PFP) như Bored Ape Yacht Club (BAYC), CryptoPunks cùng hàng loạt tác phẩm nghệ thuật kỹ thuật số (như bức tranh của Beeple được đấu giá 69 triệu USD).

Dù thị trường tài sản mã hóa mang tính đặc thù chuyên sâu, những các trào lưu này đã tạo ra sức ảnh hưởng rộng lớn và thực sự "vượt rào" để bước vào văn hóa đại chúng.

Chẳng hạn sự kiện tác phẩm NFT "Everydays: the First 5000 Days" của Beeple gõ búa với giá 69,3 triệu USD đã tạo nên cú sốc truyền thông toàn cầu, buộc truyền thông chính thống phải giải thích khái niệm NFT cho công chúng.  

Các ngôi sao như Paris Hilton, Snoop Dogg, Eminem, Justin Bieber, Stephen Curry, Neymar... mua NFT Bored Ape (BAYC) hoặc CryptoPunks và đặt làm ảnh đại diện trên Twitter/Instagram đã biến NFT thành một biểu tượng địa vị (status symbol) công khai.

Hay các ông lớn như Nike, Adidas, Gucci, Starbucks hay McDonald's đều từng tung ra các chiến dịch tiếp thị gắn liền với NFT và Metaverse.

Kết quả là nhiều thuật ngữ xuất phát từ cộng đồng tài sản mã hóa đã xâm nhập vào từ điển văn hóa Internet đại chúng. NFT trở thành "Từ của năm" (Word of the Year) do Từ điển Collins bình chọn vào năm 2021. Các khái niệm/từ lóng như FOMO (sợ bỏ lỡ), To the moon (tăng phi mã), HODL (nắm giữ)... được sử dụng phổ biến trong giao tiếp trên mạng xã hội.

Dĩ nhiên, mặt trái của sự phát triển là ngành này chứng kiến ngày càng nhiều những vụ tấn công mạng mạng lớn. Mới nhất, Binance đã thất thoát lượng tài sản trị giá hơn 6 tỷ USD, được đánh giá là vụ tấn công tiền mã hóa lớn nhất từ trước đến nay. 

Còn theo các nhà nghiên cứu tại TRM Labs, trong năm ngoái, tin tặc đã đánh cắp 2,9 tỷ USD tiền mã hóa thông qua gần 150 vụ tấn công khác nhau.

BLOCKCHAIN QUAN TRỌNG HƠN BITCOIN 

Dù vậy, di sản thực sự của Bitcoin có lẽ không chỉ nằm ở việc tạo ra một loại tài sản mới, mà ở nền tảng công nghệ đứng phía sau blockchain, theo nhận định của cây bút đã theo dõi lĩnh vực tài sản mã hóa gần 1 thập kỷ của CoinDesk. 

Từ lâu, không ít chuyên gia trong ngành đã khẳng định công nghệ blockchain, đứng sau Bitcoin và các loại tiền mã hóa khác, có thể mang lại giá trị và ứng dụng rộng lớn hơn nhiều so với bản thân những loại tài sản này. 

Nhiều quốc gia và tập đoàn lớn trên thế giới đều đã ứng dụng mạng blockchain để theo dõi hàng hóa hay phục vụ những nhu cầu riêng. 

Theo ông Charley Cooper, Chủ tịch Ava Labs, thực tế  đang tồn tại một khoảng cách giữa diễn biến giá của các loại tiền mã hóa và tốc độ ứng dụng công nghệ blockchain. 

"Nếu nhìn vào giá tiền mã hóa hiện nay so với 18 tháng trước, mọi người có thể nghĩ ngành này đang lao dốc không phanh. Nhưng nếu nhìn vào tốc độ các tổ chức tài chính lớn nghiên cứu công nghệ đằng sau chúng và đưa các ứng dụng vào vận hành thực tế, thì tốc độ triển khai đang tăng lên, thậm chí tăng theo cấp số nhân", vị chuyên gia nói. 

Không khó để thấy Blockchain đang được tích hợp ngày càng sâu rộng vào các dịch vụ tài chính truyền thống. Theo nhiều dự báo, đến một thời điểm nào đó, người dùng cuối có thể sử dụng các dịch vụ này mà thậm chí không nhận ra mình đang giao dịch trên nền tảng blockchain.

Với Bitcoin, tài sản này sẽ còn phát triển như thế nào trong những năm tới, dĩ nhiên câu trả lời vẫn là ẩn số.

Nếu Mỹ thực sự thông qua một dự luật thuế vào năm 2027, giúp việc sử dụng tiền mã hóa để thanh toán hàng hóa và dịch vụ trở nên thuận tiện hơn, liệu người dân có bắt đầu dùng Bitcoin để chi tiêu hay không? Hay những đặc tính giảm phát của tài sản này sẽ tiếp tục khiến người nắm giữ lựa chọn tích trữ (hodl), thay vì bán ra để thanh toán.

Và liệu lĩnh vực tài sản mã hóa sẽ tiếp tục theo đuổi tầm nhìn ban đầu của Satoshi Nakamoto về một hệ thống tài chính phi tập trung, không phụ thuộc vào các tổ chức trung gian? Hay sẽ chỉ giữ lại những phần hữu ích nhất của công nghệ blockchain, đồng thời chuyển những tổ chức trong ngành thành những tổ chức tài chính được quản lý, hoạt động ngày càng giống các ngân hàng truyền thống?