Bỏ 30 USD mua tranh cũ, thu về kỷ lục 1,35 triệu USD

Tác phẩm Alderman Merriam’s Shells của Gertrude Abercrombie, hoàn thành năm 1951. Ảnh: Freeman’s.

Một bức tranh sơn dầu được mua với giá chỉ 30 USD tại một buổi bán đồ gia sản vừa được bán với giá hơn 1,35 triệu USD. Đó là Alderman Merriam’s Shells (Những vỏ sò của Alderman Merriam) của nữ họa sĩ siêu thực Gertrude Abercrombiem, theo CNN.

Bức tranh tĩnh vật có kích thước 20 x 28 cm được tìm thấy tại một ngôi nhà ở Michigan hồi tháng 7. Theo nhà đấu giá Freeman’s, tác phẩm nằm trong một “góc tối” ở hành lang dẫn ra gara và gần như bị những người mua khác bỏ qua. Sau khi được mang đi giám định, chuyên gia Susan Weininger, giáo sư lịch sử nghệ thuật tại Đại học Roosevelt (Mỹ), xác nhận đây là tranh của Abercrombie. Tác phẩm đã gần 75 năm không xuất hiện trước công chúng.

Hoàn thành năm 1951, bức tranh khắc họa 10 vỏ sò - hình ảnh thường xuất hiện trong sáng tác của Abercrombie, người được gọi là “Nữ hoàng Bohemian” của nghệ thuật Mỹ. Trong hai năm tiếp theo, tác phẩm được trưng bày tại 6 triển lãm cá nhân của nữ họa sĩ, với giá từ 50-150 USD.

Tuy nhiên, Abercrombie chưa từng bán bức tranh. Bà tặng tác phẩm cho một bác sĩ ở Kalamazoo, Michigan (Mỹ) để đổi lấy dịch vụ y tế. Sau khi vị bác sĩ qua đời, bức tranh được gia đình ông lưu giữ qua nhiều năm trước khi xuất hiện tại một buổi bán đồ gia sản hồi tháng 7.

Mẩu báo trên Chicago Tribune xác nhận tác phẩm. Ảnh: Freeman’s.

Danh tính người mua chưa được tiết lộ. Freeman’s cho biết đây là một người đã nhiều năm sưu tầm đĩa nhạc và nội thất giữa thế kỷ 20.

Khi nhận ra chữ ký “Abercrombie, ‘51” gần như chìm trên nền tối, người này quyết định mua bức tranh với giá 30 USD. Sau đó, họ thay đổi lịch trình chuyến du lịch cùng gia đình để ghé Bảo tàng Nghệ thuật Milwaukee (Mỹ), nơi đang diễn ra triển lãm về Abercrombie.

Tại đây, người mua tìm thấy trong catalogue triển lãm một mẩu báo năm 1952 có đăng ảnh tác phẩm bên cạnh những vỏ sò ngoài đời được Abercrombie dùng làm mẫu. Chi tiết này giúp họ có thêm căn cứ về nguồn gốc bức tranh. Người mua sau đó mang tác phẩm đến Freeman’s, một trong những đơn vị tài trợ cho triển lãm. Bức tranh vẫn còn nguyên khung ban đầu.

Sau đó, chuyên gia phục chế Julian Baumgartner tiến hành làm sạch bức tranh. Trong video ghi lại quá trình phục chế, ông cho biết tác phẩm gần như ở tình trạng hoàn hảo, chỉ có một lớp bụi bẩn và lớp vécni bị đục phủ trên bề mặt.

“Bức tranh trông xỉn màu, thiếu sức sống. Sau khi được làm sạch, chỉnh sửa và phủ lại vécni, tác phẩm trở nên sống động và rực rỡ”, ông nói với CNN.

Freeman’s ước tính giá trị bức tranh vào khoảng 150.000-250.000 USD. Tuy nhiên, tại phiên đấu giá hôm thứ năm tuần trước, mức giá cuối cùng vượt xa dự tính, lập kỷ lục mới cho tác phẩm của Abercrombie. Kỷ lục trước đó được thiết lập vào năm 2025, khi Sotheby’s bán Message for Mercy với giá 1,02 triệu USD, cao hơn 3 lần mức ước tính tối đa.

Theo Artnet, Abercrombie qua đời năm 1977. Bà được biết đến với những tác phẩm siêu thực, giàu tính mộng tưởng. Nữ họa sĩ cũng nổi tiếng với những buổi gặp gỡ nghệ sĩ tại nhà riêng ở khu Hyde Park, Chicago, nơi các nghệ sĩ nhạc jazz như Dizzy Gillespie và Charlie Parker từng biểu diễn.

Gertrude Abercrombie bên tác phẩm There on the Table (1935). Ảnh: Archives of American Art, Smithsonian Institution.

Ốc sên, vỏ sò, cú, mèo và những ô cửa bí ẩn là những hình ảnh thường xuyên xuất hiện trong tranh của Abercrombie. Bà từng gọi đó là “những thứ đơn giản nhưng hơi kỳ lạ”.

Các hình ảnh quen thuộc ấy thường được đặt trong những không gian trống trải, tối giản. Vỏ ốc và vỏ sò có khi xuất hiện với những vết nứt hoặc lỗ thủng, phía sau là cảnh vật dưới ánh trăng hoặc một khoảng nền đen. Ở một số tác phẩm, chúng nằm cạnh những lá cờ khó giải nghĩa hay những quân domino. Trong Snail Woman (Người phụ nữ ốc sên) năm 1967, hình ảnh ốc sên còn được đặt bên những hình người phụ nữ mang tính trừu tượng.

Với Abercrombie, những đồ vật xuất hiện trong tranh thường gắn với chính cuộc đời và con người bà. Chúng đại diện cho những trải nghiệm, ký ức và bản sắc cá nhân hơn là những ý niệm trừu tượng. “Tôi luôn vẽ chính mình”, bà từng nói.

Freeman’s cho biết những chiếc vỏ sò còn mang một ý nghĩa riêng trong đời sống của nữ họa sĩ, như một “vật hộ mệnh của tình bạn” mà bà thường tặng cho những người thân thiết.

Trước phiên đấu giá ngày 5/10, Phó chủ tịch cấp cao Freeman’s Zachary Wirsum gọi việc bức tranh được tìm thấy trở lại là “một điều tuyệt vời”. Ông nhớ lại từng nói với khách tham quan tại triển lãm ở Milwaukee rằng tranh của Abercrombie thỉnh thoảng vẫn xuất hiện trong những buổi bán đồ gia sản.

“Lúc đó tôi không biết một trong những lần ‘thỉnh thoảng’ ấy sẽ xảy ra chưa đầy một tháng sau”, Wirsum nói.