Làng nghề Việt: Giữ nghề phải gắn liền phát triển thị trường

Đưa sản phẩm làng nghề đến gần thị trường

Tối 8/10, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khai mạc Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026, đồng thời tổ chức Tuần lễ quảng bá, kết nối du lịch nông nghiệp, nông thôn và trao giải Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026.

Hội chợ có quy mô gần 100 gian hàng và khu triển lãm chung 120 m2, với sự tham gia của trên 50 đơn vị đến từ 18 tỉnh, thành phố.

Diễn ra từ ngày 8 - 12/10 tại Nhà Triển lãm Nông nghiệp, số 489 Hoàng Quốc Việt, phường Nghĩa Đô, Hà Nội, chuỗi sự kiện quy tụ gần 100 gian hàng, với sự tham gia của hơn 50 đơn vị đến từ 18 tỉnh, thành phố. Các sản phẩm được giới thiệu khá đa dạng, từ hàng thủ công mỹ nghệ, sản phẩm làng nghề truyền thống đến sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, sản phẩm đặc trưng vùng miền và sản phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý.

Tại hội chợ, nhiều sản phẩm đặc trưng của các làng nghề được giới thiệu như mây tre đan Phú Vinh, tò he Xuân La, gốm Phù Lãng, tranh dân gian Đông Hồ, đồng Đại Bái, lụa đũi Nam Cao, mộc Kim Bồng... Cùng với đó là các sản phẩm nông sản, thực phẩm đặc trưng của nhiều địa phương.

Các đại biểu cắt băng khai mạc Hội chợ.

Theo ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, giá trị của hội chợ không chỉ nằm ở việc trưng bày sản phẩm mà quan trọng hơn là tạo cơ hội để cơ sở sản xuất tìm kiếm khách hàng, đối tác và hiểu rõ hơn nhu cầu của thị trường. Đây cũng là vấn đề đang đặt ra với nhiều làng nghề. Sản phẩm có thể giữ được kỹ thuật truyền thống nhưng nếu mẫu mã, công năng, bao bì, thông tin sản phẩm và phương thức tiếp cận khách hàng không thay đổi, khả năng mở rộng thị trường sẽ hạn chế.

Người tiêu dùng hiện quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, công năng, nguồn gốc và tác động môi trường. Vì vậy, đổi mới sản phẩm không nhất thiết phải bắt đầu bằng những thay đổi lớn. Đơn cử, với sản phẩm mây tre đan, việc cải tiến kích thước phù hợp nhu cầu sử dụng, xử lý nguyên liệu tốt hơn, có hướng dẫn bảo quản và bao bì thuận tiện cho vận chuyển cũng có thể tạo khác biệt.

Sản phẩm làng nghề hội tụ tại Hội chợ.

Hội chợ năm nay dành sự quan tâm đáng kể cho các kênh phân phối hiện đại. Các cơ sở sản xuất được kết nối với doanh nghiệp phân phối, siêu thị và thương mại điện tử; hoạt động livestream bán hàng trên TikTok Shop được tổ chức trong thời gian diễn ra hội chợ. Mã QR cũng được ứng dụng để cung cấp thông tin về sản phẩm, cơ sở sản xuất và nguồn gốc. Những công cụ này mở thêm kênh tiếp cận khách hàng, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng đơn hàng, giao hàng và dịch vụ sau bán hàng. Đây cũng là những yêu cầu mà các cơ sở làng nghề phải tính đến khi bước ra khỏi thị trường truyền thống.

"Hiệu quả xúc tiến thương mại cần được nhìn vào những kết nối được duy trì sau hội chợ và những đơn hàng, quan hệ hợp tác thực tế được hình thành. Điều này đặt hoạt động xúc tiến vào một yêu cầu khác với việc chỉ tổ chức trưng bày, giới thiệu sản phẩm", ông Nguyễn Minh Tiến nói.

Gắn làng nghề với du lịch, mở thêm giá trị cho sản phẩm

Cùng với hội chợ, Tuần lễ quảng bá, kết nối du lịch nông nghiệp, nông thôn mở thêm một hướng tiếp cận đối với sản phẩm làng nghề: đưa khách hàng đến nơi sản phẩm được tạo ra. Trong đó, Không gian “Ngôi nhà chung” giới thiệu các mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch làng nghề, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng tiêu biểu. Các hoạt động trải nghiệm nghề, văn hóa, ẩm thực, trò chơi dân gian và kết nối với doanh nghiệp lữ hành cũng được tổ chức trong khuôn khổ sự kiện.

Bên cạnh đó, hội nghị quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại du lịch nông thôn Việt Nam diễn ra ngày 9/10 sẽ tập trung kết nối các địa phương, chủ thể du lịch nông thôn với doanh nghiệp lữ hành, đồng thời giới thiệu các mô hình du lịch tiêu biểu. Trong đó, có những mô hình gắn với làng nghề như Hợp tác xã lụa đũi Nam Cao, Hợp tác xã Sinh Dược, làng mộc Kim Bồng; các mô hình du lịch sinh thái, du lịch tuần hoàn và du lịch dưới tán rừng.

Khu gian hàng sản phẩm làng nghề Thanh Hóa tham gia Hội chợ.

Việc kết nối này đặt ra yêu cầu phối hợp giữa nhiều chủ thể. Nghệ nhân và cơ sở sản xuất có lợi thế về nghề; doanh nghiệp lữ hành hiểu nhu cầu của du khách; còn địa phương giữ vai trò tổ chức không gian, hạ tầng và kết nối nguồn lực. Nếu các bên cùng tham gia, giá trị của làng nghề có thể được mở rộng từ sản phẩm sang dịch vụ và trải nghiệm.

Một điểm nhấn khác của chuỗi sự kiện là Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026 với thông điệp “Tinh hoa nghề Việt sáng tạo, nâng tầm giá trị và hội nhập”. Năm nay, Ban Tổ chức tiếp nhận 453 sản phẩm của 256 tác giả, nhóm tác giả thuộc 5 nhóm: gốm sứ và thủy tinh; dệt, thêu, đan, móc; mây, tre, lá; đá, gỗ mỹ nghệ, sơn mài, khảm trai và nhóm sản phẩm khác.

Đáng chú ý, tác giả cao tuổi nhất 81 tuổi, trong khi tác giả nhỏ tuổi nhất mới 11 tuổi. Đây là sự tiếp nối giữa kinh nghiệm của những người đã gắn bó lâu năm với nghề và sức sáng tạo của thế hệ trẻ. Hội thi có 5 giải Nhất, 10 giải Nhì, 15 giải Ba, 15 giải Khuyến khích cùng một số giải phụ. Các sản phẩm đạt giải được trưng bày tại khu triển lãm chung của Hội chợ trong suốt thời gian diễn ra sự kiện.

Trao giải khuyến khích Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, họa sĩ, chuyên gia thủ công mỹ nghệ Vũ Hy Thiều cho hay, bảo tồn nghề không chỉ là giữ lại kỹ thuật hay hình thức sản phẩm. Một sản phẩm thủ công muốn tồn tại lâu dài vẫn phải đáp ứng nhu cầu sử dụng, có thiết kế phù hợp, giá bán và thị trường rõ ràng. Đây cũng là bài toán đặt ra đối với làng nghề trong quá trình chuyển đổi. Giữ bản sắc là điều kiện cần, nhưng để nghề có thể tiếp tục sống trong đời sống hiện đại, sản phẩm phải có khả năng cạnh tranh và người làm nghề phải có thu nhập từ chính nghề của mình.