Bộ Công Thương ban hành Đề án phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh

Đề án phấn đấu thu hút khoảng 300-500 doanh nghiệp, chủ yếu là doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu và doanh nghiệp quy mô lớn trong các ngành hàng chủ lực, nhằm nâng tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng công cụ phái sinh lên khoảng 20-30%. (Nguồn: AI)

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn vừa ký ban hành Quyết định số 2433/QĐ-BCT phê duyệt Đề án “Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045.”

Đề án được xây dựng với quan điểm phát triển thị trường nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phù hợp với điều kiện thực tiễn, định hướng phát triển kinh tế-xã hội và hội nhập quốc tế. Thị trường sẽ hoạt động theo nguyên tắc thị trường, tiệm cận thông lệ quốc tế, bảo đảm công khai, minh bạch, an toàn, hiệu quả, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Nhà nước thực hiện quản lý, giám sát thống nhất trên cơ sở khung pháp lý đồng bộ, ổn định. Các Bộ, ngành sẽ ưu tiên nguồn lực hỗ trợ phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của thị trường; kịp thời tháo gỡ vướng mắc, đồng thời phát huy cơ chế tự quản, trách nhiệm của các chủ thể vận hành thị trường, bảo đảm kỷ luật, kiểm soát rủi ro và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia.

Theo Đề án, việc phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh gắn liền với thị trường hàng hóa vật chất, phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu và nhu cầu phòng ngừa rủi ro giá của doanh nghiệp. Nhà nước khuyến khích sự tham gia của cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước, nhằm thu hút nguồn lực đầu tư, đóng góp vào ngân sách nhà nước và bảo đảm sự phát triển bền vững của thị trường hàng hóa.

Đề án cũng nhấn mạnh phát triển theo lộ trình phù hợp, kết hợp cơ chế thử nghiệm có kiểm soát với mở rộng có chọn lọc. Giai đoạn đầu sẽ ưu tiên hoàn thiện thể chế, hạ tầng và phát triển các sản phẩm cơ bản. Đồng thời, các chính sách, cơ chế phù hợp sẽ được xây dựng để cấp chứng chỉ, đào tạo cập nhật kiến thức, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường.

Mục tiêu dài hạn là xây dựng thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh Việt Nam có vị thế trong khu vực, từng bước hình thành giá tham chiếu đối với một số hàng hóa chủ lực, góp phần phát triển trung tâm tài chính và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, chuyển đổi xanh đến năm 2045.

Đến năm 2030, Đề án đặt ra các mục tiêu cụ thể: Hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh thống nhất, đồng bộ toàn bộ hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế; bao quát đầy đủ các hình thức giao dịch, bảo đảm minh bạch, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, giám sát thị trường và kiểm soát rủi ro.

Về hạ tầng, Việt Nam sẽ hoàn thiện và vận hành đồng bộ hệ thống giao dịch, thanh toán bù trừ, kho bãi, giao nhận và hạ tầng dữ liệu thị trường theo hướng hiện đại, an toàn, hiệu quả. Đề án hướng tới hình thành cơ chế thanh toán bù trừ tập trung phù hợp chuẩn mực quốc tế; nâng cao năng lực quản trị rủi ro, giám sát và cảnh báo sớm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn trong quản lý, vận hành và giám sát thị trường.

Đề án ưu tiên mở rộng và chuẩn hóa các sản phẩm giao dịch, tập trung vào mặt hàng có lợi thế cạnh tranh và có xuất xứ Việt Nam. Mục tiêu phấn đấu phát triển khoảng 10 mặt hàng nội địa được giao dịch qua Sở giao dịch hàng hóa và đạt khối lượng giao dịch khoảng 8-10 triệu hợp đồng/năm vào năm 2030.

Về chủ thể tham gia, Đề án phấn đấu thu hút khoảng 300-500 doanh nghiệp, chủ yếu là doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu và doanh nghiệp quy mô lớn trong các ngành hàng chủ lực, nhằm nâng tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng công cụ phái sinh lên khoảng 20-30%.

Đến năm 2045, Đề án phấn đấu đưa thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh Việt Nam trở thành một trong những thị trường có quy mô và mức độ kết nối cao trong khu vực Đông Nam Á. Thị trường sẽ vận hành đầy đủ, hiện đại, gắn chặt với thị trường hàng hóa thực; khung pháp lý và quản trị rủi ro tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Đề án cũng đặt mục tiêu hình thành 3-5 mặt hàng chủ lực của Việt Nam có vai trò tham chiếu giá trong nước và tham gia định hình giá khu vực; tăng cường kết nối, hội nhập quốc tế, thúc đẩy giao dịch liên thông, nâng cao vị thế của thị trường Việt Nam trong khu vực.../.