Bộ Công Thương: Các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm phát triển đội ngũ trí thức trong giai đoạn mới

Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 289/QĐ-BCT ngày 12/2/2026 về Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 107/NQ-CP năm 2024 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 45 NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới và Quyết định số 2711/QĐ-TTg ngày 12/12/2025 của Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về phát triển đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Bộ Công Thương ban hành Kế hoạch phát triển đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới . (Ảnh: Hoạt động đào tạo tại Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp)

Xây dựng cơ chế, chính sách đột phá thu hút, trọng dụng trí thức

Về quan điểm xây dựng, Bộ Công Thương nhấn mạnh đội ngũ trí thức là lực lượng lao động trí óc, có trình độ học vấn cao, chuyên môn sâu về một lĩnh vực, có năng lực tư duy độc lập, sáng tạo; giàu lòng yêu nước, có đạo đức và lý tưởng cách mạng, gắn bó với Đảng, Nhà nước và dân tộc; là lực lượng có vai trò quan trọng trong liên minh giai cấp công nhân, giai cấp nông dân dưới sự lãnh đạo của Đảng; có trách nhiệm tiên phong, tạo ra sản phẩm tinh thần, vật chất chất lượng cao cho xã hội, là nguồn lực đặc biệt trong phát triển kinh tế tri thức, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; là nhân tố quan trọng trong nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, nâng tầm trí tuệ và sức mạnh dân tộc, đóng góp to lớn cho sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Phát triển đội ngũ trí thức là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài của Đảng, Nhà nước, của người đứng đầu và của chính đội ngũ trí thức. Chú trọng phát triển đội ngũ trí thức ngành Công Thương cả trong và ngoài nước, có cơ chế, chính sách đột phá thu hút, trọng dụng trí thức, đặc biệt là trí thức tinh hoa, chuyên gia đầu ngành và nhân tài của đất nước; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng lớp trí thức trẻ, kế cận. Tôn trọng và phát huy tự do tư tưởng, học thuật, thực hành dân chủ trong hoạt động nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của trí thức; tạo môi trường, điều kiện và động lực để phát huy vai trò, sự cống hiến đặc biệt quan trọng của đội ngũ trí thức.

Động viên đội ngũ trí thức ngành Công Thương nêu cao lòng tự hào, vinh dự và trách nhiệm đối với Tổ quốc và dân tộc, không ngừng phấn đấu nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực, trình độ đóng góp cho phát triển của ngành Công Thương và của đất nước.

Chú trọng bồi dưỡng thế hệ trí thức trẻ, trí thức nữ, trí thức là người dân tộc thiểu số và trí thức công tác ở vùng khó khăn.

Tăng tỷ lệ lao động trí thức trong các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chiến lược

Mục tiêu đến năm 2030, Bộ Công Thương phát triển đội ngũ trí thức đảm bảo hài hòa về số lượng, chất lượng và cơ cấu hợp lý, chú trọng đội ngũ trí thức có trình độ cao trong các lĩnh vực then chốt, trọng yếu, bảo đảm cân đối giữa các lĩnh vực của ngành Công Thương, quan tâm tới vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn đồng thời gắn kết chặt chẽ với việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021-2030 và Chiến lược phát triển các lĩnh vực của ngành Công Thương.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo đảm khả thi, đồng bộ, tạo cơ hội, điều kiện, động lực cho đội ngũ trí thức phát triển toàn diện, nâng cao năng lực, trình độ và cống hiến cho đất nước. Phát triển các cơ sở nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ Công Thương đạt trình độ tiên tiến; tăng số lượng công trình khoa học, sản phẩm khoa học, công trình công bố trên các tạp chí uy tín trong nước và quốc tế.

Hình thành và phát triển đội ngũ trí thức có năng lực dẫn dắt, dự báo và điều phối các hoạt động phát triển thị trường, quản trị thương hiệu và hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập.

Phấn đấu đến năm 2030, xây dựng được nhóm chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực then chốt, có đủ trình độ làm việc và tham gia điều hành tại các tổ chức thương mại quốc tế, đảm bảo trí thức ngành Công Thương không chỉ giỏi về lý luận mà còn sắc bén về kỹ năng thực tế.

Về chỉ tiêu phát triển đội ngũ trí thức, ít nhất 50% trí thức dưới 45 tuổi trong các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Công Thương được đào tạo, bồi dưỡng theo các chương trình nâng cao trình độ chuyên môn, quản lý, lãnh đạo. Bảo đảm tối thiểu 40% phụ nữ và các người thuộc các nhóm thiểu số tham gia trong các vị trí làm việc, nghiên cứu, giảng dạy, lãnh đạo trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tăng tỷ lệ lao động trí thức trong các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chiến lược của ngành Công Thương lên 25%.

Mục tiêu đến năm 2045, đội ngũ trí thức Bộ Công Thương lớn mạnh, có chất lượng cao, cơ cấu hợp lý đáp ứng yêu cầu của Ngành Công Thương và của đất nước.

Các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Để thực hiện thành công các mục tiêu đề ra, Kế hoạch của Bộ Công Thương nêu rõ các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:

1. Tiếp tục nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của đội ngũ trí thức

- Tổ chức quán triệt, tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm và triển khai có hiệu quả các nội dung của Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết số 107/NQ-CP ngày 09/7/2024, Chiến lược quốc gia về phát triển đội ngũ trí thức tới toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuộc Bộ Công Thương.

- Cấp ủy, tổ chức đảng các đơn vị thuộc Bộ xây dựng chương trình, kế hoạch, đề án cụ thể nhắm thu hút, trọng dụng, đãi ngộ thỏa đáng, tôn vinh đội ngũ trí thức phù hợp với yêu cầu và thực tiễn của Bộ, ngành Công Thương.

- Đề cao trách nhiệm của tập thể lãnh đạo đơn vị trong thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; trách nhiệm nêu gương gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; chú trọng công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức trong các cơ quan, tổ chức.

- Đổi mới mạnh mẽ tư duy, nâng cao, thống nhất nhận thức trong các cấp ủy, tổ chức đảng, chính trị - xã hội và các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc xây dựng đội ngũ trí thức.

2. Tăng cường quản lý nhà nước, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách đối với đội ngũ trí thức

- Triển khai đồng bộ các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển đội ngũ trí thức, gắn với các quan điểm chỉ đạo mới và các chính sách trọng tâm về phát triển nhân tài và đội ngũ chuyên gia trong hệ thống các cơ quan, đơn vị của Bộ Công Thương.

- Đổi mới toàn diện phương thức quản lý nhà nước về khoa học, công nghệ và giáo dục, đào tạo; áp dụng phân bổ ngân sách trên cơ sở đánh giá kết quả và hiệu quả hoạt động; khuyển khích huy động xã hội hóa. Phát huy quyền tự do học thuật và thực hành dân chủ.

- Kịp thời rà soát các quy định của Bộ Công Thương cần sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới nhằm bảo đảm phù hợp với các quy định của pháp luật, tạo điều kiện để thu hút, trọng dụng, phát triền nhân tài, khuyến khích và bảo đảm quyền lợi, trách nhiệm của nhân tài khi tham gia các hoạt động của Bộ, ngành Công Thương.

- Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức khoa học và công nghệ, các cơ sở giáo dục đại học trong việc bổ nhiệm các chức danh lãnh đạo và các chức danh khoa học.

- Tăng cường vai trò quản lý nhà nước trong việc tổ chức thực hiện có hiệu quả chính sách, pháp luật; hỗ trợ, tạo điều kiện cho phát triển đội ngũ trí thức; xử lý nghiêm hành vi vi phạm đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong xây dựng đội ngũ trí thức.

3. Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, thúc đẩy văn hóa học tập suốt đời của đội ngũ trí thức

Khuyến khích các cơ sở đào tạo, cơ sở nghiên cứu trực thuộc Bộ liên kết, hợp tác với các cơ sở tiên tiến để trao đổi kinh nghiệm, nâng cao trình độ, năng lực hoạt động; liên kết, hợp tác với các cơ sở tiên tiến trên thế giới để tạo sự đột phá, chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng đào tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài trong các cơ sở giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học.

Đổi mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo hướng phát triển tối đa năng lực; xây dựng chương trình, kế hoạch hợp tác, liên kết với các cơ sở giáo dục, đào tạo nước ngoài có uy tín cao trên thế giới để đào tạo, bồi dưỡng nhân tài theo nhu cầu và các chuẩn mực của khu vực, quốc tế.

Kịp thời phát hiện nhân tài trong nước và nước ngoài; có cơ chế, chính sách ưu tiên, đột phá trong thu hút, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài. Quan tâm xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ cho đội ngũ trí thức trẻ, trình độ chuyên môn sâu.

Tạo điều kiện học tập, nghiên cứu, môi trường cọ sát, thử thách, rèn luyện để các tài năng trẻ là học sinh, sinh viên, đặc biệt là sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, loại xuất sắc có cơ hội phát huy năng lực, sở trường.

- Đổi mới công tác đào tạo công chức, viên chức của Bộ Công Thương gắn với bố trí, sử dụng theo vị trí việc làm, quy hoạch và tiêu chuẩn chức danh cán bộ; ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng những cán bộ trẻ có trình độ, năng lực, có triển vọng phát triển thành các chuyên gia trong các lĩnh vực của Bộ; có cơ chế khuyến khích công chức, viên chức tự học tập, nâng cao trình độ về mọi mặt.

- Khuyến khích triển khai các chương trình cố vấn, kèm cặp giữa các thế hệ trí thức; hỗ trợ trí thức trẻ trong học tập suốt đời và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Phát triển nền tảng học tập mở, trực tuyến nhằm nâng cao năng lực số và năng lực nghiên cứu.

- Chú trọng bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn sâu cho đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu và hỗ trợ doanh nghiệp. Nội dung đào tạo cần tập trung vào năng lực xử lý các rào cản thương mại mới, kỹ năng xúc tiến và kết nối giao thương trên nền tảng số.

4. Tăng cường nguồn lực xây dựng đội ngũ trí thức chủ động, tích cực hội nhập quốc tế

Triển khai thực hiện Đề án phát triển đội ngũ trí thức của ngành Công Thương. Ưu tiên bố trí nguồn kinh phí cho công tác phát triển đội ngũ trí thức của ngành Công Thương và cho các chương trình bồi dưỡng đội ngũ trí thức trực tiếp tham gia triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, các đề án trọng điểm của Bộ Công Thương về phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm, đẩy mạnh xuất khẩu và phát triển thương mại bền vững. Khuyến khích việc lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình hợp tác quốc tế để đào tạo đội ngũ chuyên gia chất lượng cao phục vụ các nhiệm vụ trọng điểm của ngành Công Thương.

- Mở rộng hợp tác quốc tế, tạo môi trường nghiên cứu khoa học chuyên nghiệp, nhất là đối với các nhân tài làm việc trong các cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học.

- Tăng cường các hoạt động hợp tác quốc tế nghiên cứu, chia sẻ và đề xuất giải pháp về thu hút, trọng dụng nhân tài trong các lĩnh vực của ngành Công Thương phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

- Tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và viện nghiên cứu, trường đại học với vai trò dẫn dắt của đội ngũ trí thức. Đổi mới phương thức đánh giá, công nhận tốt nghiệp, tạo môi trường thuận lợi cho khối kinh tế tư nhân trong nước và các nhà đầu tư quốc tế tham gia xây dựng, phát triển đội ngũ trí thức, chuyền giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; gắn kết đào tạo với thị trường lao động và hệ sinh thái khởi nghiệp thông qua hợp tác viện - trường - doanh nghiệp.

5. Phát huy vai trò, trách nhiệm của đội ngũ trí thức; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động các hội trí thức

- Tạo điều kiện cho đội ngũ trí thức của Bộ Công Thương tham gia đóng góp ý kiến, tham gia hoạt động tư vấn, giám sát, thẩm định các thể chế, chính sách của Bộ, Ngành Công Thương...Phát huy vai trò, trách nhiệm của đội ngũ trí thức, nhất là đội ngũ cán bộ xuất sắc, khoa học trẻ.

- Tổ chức học tập và thực hiện nghiêm quy định về đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp và văn hóa công sở. Xây dựng môi trường làm việc đoàn kết, công bằng, dân chủ, thân thiện, nhân văn; khuyến khích đổi mới, sáng tạo, tôn trọng sự khác biệt; phát huy sức mạnh tập thể cùng với năng lực sáng tạo của nhân tài.

- Quan tâm phát triển đảng viên trong đội ngũ trí thức, nhất là trí thức trẻ đáp ứng yêu cầu của Bộ, Ngành Công Thương.

- Phát triển phong trào “Trí thức Việt Nam thời kỳ chuyển đổi số”.

Việt Hằng