Bộ Công Thương đề xuất nâng mức bao tiêu điện khí LNG lên 75%

Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông dòng vốn đầu tư

Trong bối cảnh hệ thống điện quốc gia đang đối mặt với nhu cầu tăng trưởng phụ tải mạnh mẽ và yêu cầu chuyển dịch năng lượng bền vững, việc phát triển các dự án nhiệt điện khí sử dụng LNG nhập khẩu đã trở thành nhiệm vụ cấp bách. Để thực hiện hóa mục tiêu này, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 56/2025/NĐ-CP và Nghị định số 100/2025/NĐ-CP với những thay đổi mang tính đột phá về cơ chế vận hành. Trọng tâm của dự thảo là việc điều chỉnh mức sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn và thời gian áp dụng, nhằm tạo lập một hành lang pháp lý đủ hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư quốc tế và trong nước.

Một trong những rào cản lớn nhất đối với các dự án điện khí LNG hiện nay chính là khả năng thu xếp vốn và đảm bảo hiệu quả đầu tư dài hạn. Qua quá trình ghi nhận ý kiến từ các chủ đầu tư và các hiệp hội, Bộ Công Thương nhận thấy, quy định hiện hành tại Nghị định 56 và Nghị định 100 chưa thực sự tương xứng với đặc thù của loại hình năng lượng này. Các nhà đầu tư thường xuyên kiến nghị về việc cần có một mức bao tiêu sản lượng điện cao hơn để có thể làm việc với các định chế tài chính trong việc vay vốn.

Bộ Công Thương đề xuất tăng sản lượng điện hợp đồng tối thiểu cho điện khí LNG lên 75% trong 15 năm. Ảnh minh họa

Đáp lại những vướng mắc đó, dự thảo Nghị định mới đã đề xuất sửa đổi khoản 4 Điều 15 của Nghị định số 56/2025/NĐ-CP. Theo đó, mức sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn (Qc) của dự án nhiệt điện khí sử dụng LNG nhập khẩu sẽ được nâng lên mức không thấp hơn 75% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm. Đây là sự điều chỉnh đáng kể so với mức 65% được quy định trước đó. Việc nâng tỷ lệ Qc này được đánh giá là một bước đi cần thiết để giúp các chủ đầu tư đảm bảo dòng tiền ổn định, từ đó có thể hoàn trả nợ gốc và lãi vay đúng hạn.

Không chỉ dừng lại ở con số sản lượng, thời gian áp dụng cơ chế này cũng được đề xuất kéo dài từ không quá 10 năm lên tối đa 15 năm kể từ ngày vận hành thương mại và tham gia thị trường điện. Theo thuyết minh của cơ quan soạn thảo, việc kéo dài thời gian áp dụng là hoàn toàn phù hợp với thực tiễn các hợp đồng vay vốn quốc tế, thường kéo dài từ 12 đến 15 năm cho các dự án hạ tầng năng lượng quy mô lớn. Quy định này sẽ áp dụng cho các dự án vận hành trong giai đoạn từ khi Luật Điện lực 2024 có hiệu lực đến trước ngày 01 tháng 01 năm 2031.

Cơ sở pháp lý cho những thay đổi này đã được củng cố vững chắc bởi Luật Điện lực năm 2024. Tại khoản 2 Điều 12 của Luật đã giao Chính phủ quy định cụ thể về cơ chế sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn và nguyên tắc chuyển ngang giá nhiên liệu sang giá điện cho từng thời kỳ. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị cũng đã nhấn mạnh yêu cầu phải có "cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội" để triển khai các dự án năng lượng quan trọng, cấp bách. Việc sửa đổi nghị định lần này chính là bước cụ thể hóa cao nhất các chủ trương, chính sách đó nhằm loại bỏ rào cản, tạo động lực mạnh mẽ cho ngành điện khí.

Bảo đảm an ninh năng lượng và lộ trình hướng tới Net Zero

Việc thúc đẩy các dự án điện khí LNG không chỉ là câu chuyện của các nhà đầu tư, mà còn là yếu tố then chốt bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, nhiệt điện khí LNG sẽ đóng vai trò là nguồn điện nền quan trọng, có khả năng vận hành ổn định và linh hoạt. Vai trò này càng trở nên thiết yếu khi hệ thống điện tích hợp quy mô lớn các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời, vốn có tính bất định cao tùy thuộc vào thời tiết. Khi các nguồn năng lượng tái tạo suy giảm vào các giờ cao điểm chiều tối, điện khí LNG chính là nguồn điện chủ lực được huy động để bù đắp, giữ cho hệ thống vận hành an toàn trong giới hạn kỹ thuật.

Dự thảo Nghị định cũng đã đi kèm với báo cáo đánh giá tác động chính sách toàn diện. Về mặt kinh tế, mặc dù việc áp dụng Qc ở mức 75% có thể gây áp lực lên giá bán điện bán lẻ do chi phí nhiên liệu LNG nhập khẩu thường biến động, nhưng đây là cái giá hợp lý để đảm bảo cung ứng điện liên tục. Chi phí cho việc thiếu điện hoặc mất điện cục bộ đối với nền kinh tế chắc chắn sẽ lớn hơn nhiều so với việc điều chỉnh cơ chế giá điện khí. Đối với Nhà nước, các dự án điện khí LNG khi đi vào vận hành sẽ đóng góp đáng kể vào ngân sách thông qua các khoản thuế, phí, đồng thời thúc đẩy phát triển hạ tầng tại các địa phương nơi đặt nhà máy.

Hơn nữa, việc phát triển điện khí LNG được xem là cầu nối quan trọng trong tiến trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam. So với nhiệt điện than truyền thống, điện khí LNG sạch hơn và phát thải ít hơn, góp phần trực tiếp vào việc thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050 mà Chính phủ đã đưa ra tại các diễn đàn quốc tế. Dự thảo Nghị định lần này đã làm rõ đối tượng áp dụng là các dự án IPP (dự án điện độc lập), khác biệt với các dự án BOT trước đây, nhằm phù hợp với các cấp độ của thị trường điện cạnh tranh đang dần hình thành.

Trong quá trình xây dựng dự thảo, Bộ Công Thương đã tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Hồ sơ dự thảo đã được đăng tải công khai trên Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương để lấy ý kiến rộng rãi, đồng thời nhận được sự thẩm định kỹ lưỡng từ Bộ Tư pháp. Cơ quan chủ trì soạn thảo khẳng định, các quy định mới không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính mới, không gây xung đột với các luật hiện hành và hoàn toàn tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Phương Cúc