Bộ Công Thương họp tổ công tác Hệ sinh thái tận dụng các FTA

Ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) chủ trì cuộc họp, cùng sự tham dự của các thành viên Tổ công tác triển khai nhiệm vụ của Đề án Hệ sinh thái tận dụng các FTA (Tổ công tác).

Ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) chủ trì cuộc họp.

Phát biểu tại cuộc họp, ông Ngô Chung Khanh thông tin, xây dựng quy chế hoạt động là một trong những nội dung quan trọng để đưa Hệ sinh thái tận dụng các FTA vào vận hành thực chất. Qua đó, tạo cơ chế kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.

Tạo hệ sinh thái, tận dụng hiệu quả các FTA

Ông Ngô Chung Khanh cũng cho hay, thực tế theo dõi quá trình thực thi các FTA cho thấy, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực từ việc tham gia các FTA, tuy nhiên, mức độ khai thác các ưu đãi vẫn còn khiêm tốn. Thị phần của các thị trường có FTA trong tổng xuất nhập khẩu của Việt Nam hầu như không tăng, thậm chí có xu hướng giảm.

Qua tổng hợp ý kiến doanh nghiệp, Bộ Công Thương nhận diện nhiều nhóm khó khăn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tận dụng FTA. Đáng kể, doanh nghiệp thiếu thông tin về thị trường và quy định của nước ngoài; gặp khó khăn trong tiếp cận vốn tín dụng, đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu, xây dựng thương hiệu; đồng thời còn thiếu tư vấn, hỗ trợ về chính sách và tiếp cận thị trường nước ngoài.

Điểm đáng chú ý là những vướng mắc này thường không nằm trong phạm vi xử lý của một cơ quan mà liên quan đến nhiều đơn vị khác nhau và địa phương. Đây cũng là lý do Bộ Công Thương đề xuất xây dựng Hệ sinh thái tận dụng các FTA như một cơ chế kết nối rộng hơn giữa các chủ thể.

Cuộc họp Tổ công tác triển khai nhiệm vụ của Đề án Hệ sinh thái tận dụng các FTA lần 1.

“Điều quan trọng, hệ sinh thái này phải khác biệt với cơ chế liên ngành, bởi những vấn đề doanh nghiệp nêu ra một địa phương, một bộ, ngành hay một hiệp hội khó có thể giải quyết được, mà phải là sự chung tay của tất cả các đơn vị”, ông Ngô Chung Khanh nhấn mạnh.

Theo đó, hệ sinh thái được định hướng là mô hình kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, các hội, ngành hàng, tổ chức hỗ trợ và các chủ thể trong chuỗi sản xuất, xuất khẩu, từ người sản xuất, nhà cung cấp nguyên phụ liệu, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đến doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và phân phối.

Mục tiêu không chỉ dừng ở việc hỗ trợ giải quyết một yêu cầu cụ thể của doanh nghiệp, mà còn hình thành cơ chế phối hợp thống nhất, nâng cao mức độ tận dụng FTA, năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng của hàng hóa Việt Nam.

Ông Ngô Chung Khanh cũng nhấn mạnh, để thực hiện mục tiêu này, hệ sinh thái được thiết kế với hai cấu phần gồm cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

Ở cấu phần cơ quan quản lý là Tổ công tác với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành và địa phương. Trong khi đó, cấu phần doanh nghiệp được định hướng vận hành theo mô hình doanh nghiệp, trong đó lựa chọn một đơn vị đủ năng lực làm đầu mối đại diện, kết nối với cơ quan quản lý.

Quy chế hướng đến xử lý việc cụ thể, rõ người, rõ trách nhiệm

Theo dự thảo Quy chế hoạt động của Tổ công tác được đưa ra thảo luận tại cuộc họp, Tổ công tác gồm Tổ trưởng, Tổ phó thường trực, các thành viên và bộ phận thường trực đặt tại Bộ Công Thương. Bộ phận thường trực có vai trò tiếp nhận các trường hợp từ cấu phần doanh nghiệp, phân luồng, theo dõi, cảnh báo và tổng hợp; còn các bộ, ngành, địa phương là chủ thể trực tiếp xử lý về chuyên môn.

Phân công này được thiết kế theo hướng mỗi nhóm vấn đề có một cơ quan đầu mối phù hợp. Bộ Công Thương giữ vai trò điều phối chung; Bộ Tài chính xử lý các vấn đề về thuế, hải quan, đầu tư và cơ chế tài chính; Bộ Nông nghiệp và Môi trường phụ trách các vấn đề về nông nghiệp, môi trường; Bộ Khoa học và Công nghệ liên quan đến sở hữu trí tuệ, khoa học và công nghệ.

Bộ Tư pháp là đầu mối đối với các vấn đề về pháp luật quốc tế; Bộ Nội vụ liên quan đến lao động; Bộ Công an về an ninh, dữ liệu; Bộ Ngoại giao đối với các vấn đề ngoại giao và hỗ trợ xử lý vướng mắc của Việt Nam ở nước ngoài; Bộ Y tế phụ trách các vấn đề về an toàn thực phẩm, y tế; Bộ Xây dựng liên quan xây dựng, vận tải, logistics; Ngân hàng Nhà nước là đầu mối về tín dụng.

Các địa phương tham dự cuộc họp theo hình thức trực tuyến.

Tại địa phương, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm cử đại diện Sở Công Thương tham gia Tổ công tác, đồng thời xử lý các vấn đề thuộc phạm vi phụ trách.

Điểm cốt lõi của dự thảo quy chế là phân định rõ nhiệm vụ giữa hai cấu phần. Cấu phần doanh nghiệp sẽ là nơi tiếp nhận ban đầu nhu cầu của doanh nghiệp. Những vấn đề có thể giải quyết bằng tư vấn, cung cấp thông tin, kết nối hoặc dịch vụ sẽ được xử lý tại đây. Chỉ những vấn đề cần sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước hoặc có tính hệ thống mới chuyển sang Tổ công tác.

Một điểm nữa được nhấn mạnh là quy chế không chỉ nhằm giải quyết từng vụ việc riêng lẻ. Sau quá trình xử lý, phản hồi của doanh nghiệp sẽ được tiếp nhận để đánh giá kết quả. Những vướng mắc lặp lại ở nhiều doanh nghiệp hoặc cho thấy bất cập về chính sách sẽ được tổng hợp thành vấn đề có tính hệ thống, phân tích nguyên nhân và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh chính sách hoặc cách thức thực thi.

Theo ông Ngô Chung Khanh, đây là điểm quan trọng để hệ sinh thái không dừng ở việc “gỡ” từng vướng mắc, mà từ những trường hợp cụ thể có thể nhận diện các điểm nghẽn mang tính hệ thống.

“Tóm lại, chúng ta không tạo thêm thủ tục mới, mà xây một cơ chế để vấn đề của doanh nghiệp khi đã chuyển vào Tổ công tác thì có người nhận, có người chịu trách nhiệm, có thời hạn, có theo dõi và cuối cùng là phải có kết quả và có câu trả lời rõ ràng cho doanh nghiệp”, ông Ngô Chung Khanh nói.

Theo định hướng này, Tổ công tác sẽ không thay thế chức năng của các bộ, ngành, địa phương, cũng không làm thay cấu phần doanh nghiệp. Vai trò chính là tạo ra một đầu mối điều phối, kết nối và theo dõi để các vấn đề được chuyển đúng nơi, xử lý đúng trách nhiệm và có kết quả cụ thể.

Các cuộc họp Tổ công tác vì vậy chỉ được tổ chức khi cần thiết; những nội dung có thể xử lý bằng hình thức trực tuyến hoặc lấy ý kiến điện tử sẽ được thực hiện theo hướng phù hợp.